- dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima
- arhivski fond:
- Nemački dokumenti sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington)
ukupno trenutno sadrži 84 kompletnih rolni sa ukupno 94175 listova dokumenata
- aktuelno:
- Pretraga kroz beleške uz nemačke dokumente sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington - notes search)
search string 1:
search string 2:
Vojnoistorijski institut je početkom šezdesetih godina dobio od National Archive nemačke zaplenjene dokumetne koji se odnose na Jugoslaviju u obliku mikrofilmova. To je dovelo do značajnog skoka u kvalitetu istoriografskog istraživanja u Jugoslaviji. Oko 2.000 dokumenata je prevedeno i objavljeno u ediciji Zbornika Vojnoistorijskog instituta (takođe dostupnih na sajtu, videti linkove dole). Međutim, radilo se o redakcijskom izboru, a rolne su bile samo ograničeno dostupne iz tehničkih razloga, pa se često postavljalo pitanje reprezentativnosti i pouzdanosti. S obzirom da je danas dostupna velika masa originalnih nemačkih dokumenata iz WW2 u digitalnom formatu, i to ne u obliku nekog redakcijskog izbora, nego svi redom, u obliku kompletnih rolni, i s obzirom da interesovanje postoji, pravljenje neke vrste javnih beleški o sadržaju pojavilo se kao logična i korisna ideja koja može olakšati navigaciju i ubrzati pretragu. Ovaj posao je tek u začetku - na sajtu je trenutno dostupno ukupno 84 kompletnih rolni dokumenata, sa ukupno 94175 listova dokumenata, a broj beleški uz dokumente je trenutno svega 993 (dakle oko 1%) - ali nadamo se značajnom porastu s vremenom.
Beleške radi više istoričara, pa ima dosta stilskih i sadržajnih nedoslednosti. Neka imena navedena su u s-h obliku, a neka u nemačkom originalu, pa je stoga dobra ideja izbegavati dijakritike, ili ponoviti traženu reč u obliku sa i bez dijakritika. Pretraga kroz beleške radi tako što unesete traženu reč (ili deo reči) u jedno polje, a u drugo unesete alternativni oblik pisanja tog pojma, ili neki drugi pojam, i pritisnete dugme "traži!". Pretraga je "case sensitive", odnosno, ako reč u belešci počinje velikim slovom, a Vi je ukucate malim slovima, ta beleška neće biti uvrštena u rezultat. U rezultate će biti uvrštene sve beleške u kojima se nalazi bilo koja od unetih reči. Niz rezultata sa slikama odgovarajućih dokumenata će biti prikazan u novom tabu odnosno prozoru.
Par saveta: S obzirom na aktuelnost, najtraženiji su dokumenti koji se odnose na DM-četnike. Trenutno takvih beleški ima 430. Ako Vas npr zanimaju izveštaji o gubicima, njih u dokumentima ima veoma mnogo, ali su u beleškama slabije zastupljeni. Pri tome treba imati u vidu da se ponekad pojavljuju sa rečju "mrtvih", "mrtav", "poginuli", i varijantama, a ima ih priličan broj koji su obeleženi sa "KIA" - profesionalna deformacija istoričara rata .
- tekuće informacije
- nove knjige
- hronologija NOR-a: na današnji dan dan: mesec:
hronološki podaci za:
- Draža Mihailović

- grad Zagreb
- grad Split
- grad Trst
- Divizija Brandenburg
- 373. legionarska divizija
- 2. diverzantski bataljon NOVH
- 3. diverzantski bataljon NOVH
- Diverzantski bataljon GŠ NOV i PO za Vojvodinu
- 15. slovenačka divizija
- 1. slovenačka udarna brigada Tone Tomšič
- 13. slovenačka udarna brigada Mirko Bračič
- 19. slovenačka udarna brigada Srečko Kosovel
- 11. slovenačka udarna brigada Miloš Zidanšek

1942:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 01-05-1942 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 01-05-1942 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1942-5-1 - CK KPJ izdao proglas radnicima Jugoslavije: poziva ih da se bore protiv okupatora, da stupaju u redove NOP i DV Jugoslavije, da sabiraju sredstva za borce, da ruše i uništavaju sve što služi okupatoru.
1942-5-1 - U s. Podkamenu (kod Čajniča) dva bataljona 2, proleterske NOU brigade i jedan bataljon 1. proleterske NOU brigade razbili jednu pešadijsku četu italijanske divizije -Pusterija-. Zbog sporosti jedinica određenih za evakuaciju i zbog intervencije jačih snaga iz Čajniča, veliki plen nije izvučen.
1942-5-1 - Na Manjači, po naređenju Operativnog štaba NOP i DV za Bos. krajinu, od Manjačke partizanske čete i novomobilisanih boraca iz razbijenih četničkih jedinica formiran 6. krajiški NOP odred -Zmijanje-.
1942-5-1 - Travnički NOP odred izvršio napad na žandarmerijsko-domobransko uporište u s. Mehurićima (kod Travnika). Intervencijom žandarmerijsko-domobranske posade iz s. Guče Gore i ustaša iz Travnika napad je odbijen. Odred je imao 3 mrtva i 7 ranjenih boraca.
1942-5-1 - U s. Bjelojevićima (kod Stoca) formirana 1. muslimanska četa -Mustafa Golubić- Južnohercegovačkog NOP odreda.
1942-5-1 - Kod s. Bunareva (na putu Mrkonjić-Grad - Banja Luka) delovi četničkog puka -Manjača- iz zasede ubili grupu od 8 partijskih i političkih radnika, među kojima i sekretara OK KPJ za Banju Luku Kasima Hadžića i sekretara OK SKOJ-a za Banju Luku Draga Langa, narodne heroje.
1942-5-1 - Jedinice 3. bataljona Primorsko-goranskog NOP odreda, u sadejstvu sa 2. bataljonom Notranjskog NOP odreda, zauzele s. Brod na Kupi (kod Ogulina).
1942-5-1 - U Korenici otpočeo drugi kurs za oficire pri Oficirskoj školi GŠ NOP odreda za Hrvatsku. Na kursu bilo 90 polaznika.
1942-5-1 - Na o. Korčuli formirana prva oružana partizanska grupa.
1942-5-1 - U Korenici zagrebački glumci dali prvu pozorišnu predstavu na oslobođenom području.
1942-5-1 - U Štipu otpočeo da izlazi list -Naroden glas-, organ MK KPJ za Stip.
1942-5-1 - Povodom proslave 1. maja PK KPJ za Srbiju izdao proglas u kome ističe značaj proslave u jeku borbe protiv okupatora.
1942-5-1 - Povodom proslave 1. maja Oblasni komitet KPJ za Kosovo i Metohiju izdao proglas narodima Kosova i Metohije pozivajući sve rodoljube u aktivnu i zajedničku borbu protiv fašističkog okupatora i njegovih slugu.
1942-5-1 - Svrljiški (Nišavski) NOP odred vodio borbu na Zelenom i Crnom vrhu (na Svrljiškim pl.) protiv 380-400 nedićevaca i izbacio iz stroja oko 50 neprijateljskih vojnika.
1942-5-1 - Mesne partizanske diverzantske grupe i desetine oko Peći, Đakovice, Prizrena, Orahovca i Prištine prekinule tt veze i rasturile letke.

1943:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 01-05-1943 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 01-05-1943 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1943-5-1 - Stupila na snagu naredba VŠ NOV i POJ o uvođenju podoficirskih i oficirskih činova u Narodnooslobodilačkoj vojsci i o propisanim oznakama za svaki čin.
1943-5-1 - Italijanska divizija -Murđe-, reorganizovana i ojačana fašističkim legijama divizija -Marke- i -Sasari-, sa delovima četničkog Nevesinjskog i Trebinjskog korpusa odbacila zaštitne delove 3. udarne divizije NOVJ i zauzela Gacko, Avtovac i Kulu Fazlagić.
1943-5-1 - Delovi 55. puka italijanske divizije -Marke- i četničke Nevesinjske brigade, uz veće gubitke, odbacili zaštitne delove 10. hercegovačke udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ prema Ulogu i zauzeli s. Plužine (kod Nevesinja). U borbi je, pored ostalih, poginuo komandir čete 5. bataljona Vuko Torović, narodni heroj.
1943-5-1 - GŠ NOV i PO za Crnu Goru i Boku naredio NOP odredima: da pojačaju borbu protiv okupatora i četničkih jedinica u cilju što tešnjeg sadejstva sa Glavnom operativnom grupom VŠ NOV i POJ, čiji su delovi prodrli u Crnu Goru i nastavili dejstva prema Kosovu i Metohiji; da organizaciono i politički učvrste jedinice i mobilizacijom stvore nove brigade.
1943-5-1 - Na Baniji, po naređenju GŠ NOV i PO za Hrvatsku, formirana 4. banijska brigada Unske operativne grupe.
1943-5-1 - Na pl. Višešnicu (kod Kavadaraca) i pl. Kožuf (kod Đevđelije) izašle prve grupe partizana sa predviđenim rukovodstvom za Štab 3. operativne zone NOV i PO Makedonije radi stvaranja baza za formiranje NOP odreda.
1943-5-1 - U Stipu 4. oblasni komitet KPM izdao prvi broj svog lista -Naroden glas-.
1943-5-1 - U Mokronogu 2. slovenačka NOU brigada -Matija Gubec- i Primorsko-goranski NOP odred napali italijansku posadu. U oštroj noćnoj borbi oni su zauzeli ž. st. Mokronog-Bistrica, uništili postrojenja na njoj i zaplenili veliku količinu životnih namirnica iz vojnog skladišta i izvesnu količinu materijala iz fabrike kože. Napad je u zoru obustavljen zbog jakog otpora neprijatelja iz utvrđenih zgrada.
1943-5-1 - U s. Št. Rupert (kod Trebnja) upale jedinice 3. slovenačke NOU brigade -Ivan Cankar-, 1. bataljon 13. proleterske NOU brigade -Rade Končar- i Zapadnodolenjski NOP odred. Borba je vođena dve noći, ali uporište nije zauzeto zbog žilavog otpora belogardističke posade iz jakih utvrđenja i zbog intervencije neprijatelja iz susednih uporišta. U noćnom napadu 1/2. maja poginuo je komandant 1. bataljona 13. proleterske NOU brigade Ilija Popović, narodni heroj.
1943-5-1 - Drugi bataljon i okružni odred SDS iz Niša i sreski odredi SDS iz Prokuplja i Aleksinca napali 3. (jastrebački) bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda na pl. M. Jastrepcu. Bataljon je kod s. Devče razbio neprijatelja i prisilio ga na povlačenje ka Prokuplju, nanevši mu gubitke od 25 mrtvih i više ranjenih i zaplenivši 20 pušaka, mitraljez i veću količinu municije.
1943-5-1 - PK KPJ za Srbiju izdao proglas povodom 1. maja, u kome je objasnio vojno-političku situaciju kod nas i u svetu i pozvao narod Srbije na pojačanu borbu protiv okupatora i njegovih pomagača.
1943-5-1 - U s. Prhovu (kod Stare Pazove) otpočeo trodnevni sastanak PK KPJ za Vojvodinu. Izvršena je analiza rada Partije u Bačkoj i Baranji, određeni su naredni zadaci i odlučeno je da se -Otvoreno pismo- uputi svim članovima KPJ u Bačkoj i Baranji.

1944:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 01-05-1944 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 01-05-1944 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1944-5-1 - CK KPJ uputio narodima Jugoslavije proglas u kome, pored ostalog, kaže: -U trogodišnjoj teškoj borbi protiv okupatora i njihovih pomagača, naša slavna Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije postala je snažan, nesalomiv vojni faktor, koji zadaje okupatoru sve teže udarce. Pobjede naše Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije i jedinstvo narodnih masa u herojskoj borbi na život i smrt omogućili su našim narodima da njihovi prestavnici na Drugom zasedanju Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije u Jajcu donesu istorijske odluke, kojima su za uvijek skinuli sa vlasti protivnarodne reakcionarne izdajničke Idike i obezbijedili narodnim masama Jugoslavije sva nacionalna i demokratska prava-. Zatim ih poziva da pojačaju svoje napore u borbi protiv okupatora i njegovih pomagača.
1944-5-1 - Glavnina četničkog Nevesinjskog korpusa, ojačana manjim delovima nemačke 369. legionarske divizije i domobranske 9. posadne brigade (oko 2000 vojnika), napadom iz Gacka i Nevesinja odbacila delove 29. udarne divizije 2. udarnog korpusa NOVJ preko komunikacije Gacko-Bileća i do 3. maja delom snaga prodrla u Bileću, dok su ostale snage udarom u leđa preko pl. Trusine odbačene u polazne garnizone. U trodnevnim borbama neprijatelj je imao blizu 50 mrtvih i preko 50 ranjenih. Severnohercegovački NOP odred i delovi 10. i 11. hercegovačke udarne brigade imali su 35 mrtvih i ranjenih i oko 30 nestalih.
1944-5-1 - Sa pravca s. Sokolovića i s. Mislova (kod Sokolca) oko 300 četnika Romanijskog korpusa napalo delove 15. majevičke udarne brigade 17. udarne divizije NOVJ na prostoriji s. Džimrije - s. Strmice - s. Mrkalji. Posle dvočasovne borbe četnici su razbijeni uz gubitke od 50 mrtvih i ranjenih. Brigada je imala 1 mrtvog, 8 ranjenih i 3 nestala.
1944-5-1 - Tri bataljona četničke Pljevaljske brigade napala 2. bataljon i komoru 3. proleterske (sandžačke) udarne brigade 37. udarne divizije NOVJ u rejonu s. Kozice i s. Vukovog Brda (blizu Pljevalja). Bataljon je protivnapadom odbio napad četnika i proterao ih u pravcu s. Mataruga. U borbi je poginulo 6 i ranjeno 14 četnika. Bataljon NOVJ imao je 3 mrtva i 2 ranjena borca.
1944-5-1 - Drugi bataljon 2. brigade 33. divizije NOVJ izvršio neuspeo napad na domobransko uporište u s. Sv. Ivan Žabno (kod Križevaca).
1944-5-1 - U rejonu s. Podruta - s. Pece - s. Krapinica dva bataljona ustaša iz Novog Marofa napali delove 32. divizije 10. korpusa NOVJ i zauzeli s. Podrute i s. Pece. Jedinice 32. divizije NOVJ imale su 5 mrtvih, 7 ranjenih i 7 nestalih boraca.
1944-5-1 - Između s. Horvata i s. Leskovca (na pruzi Zagreb-Karlovac) delovi 2. diverzantskog bataljona 4. korpusa NOVJ miniranjem srušili ustaški oklopni voz, uništivši 3 vagona i oštetivši lokomotivu i 3 vagona.
1944-5-1 - Između s. Odre i s. Sv. Klare (na pruzi Zagreb-Sisak) delovi 2. diverzantskog bataljona 4. korpusa NOVJ miniranjem srušili nemački transportni voz. Uništene su 2 lokomotive i 20 vagona, a 20 vagona je oštećeno. Poginulo je i ranjeno 220 nemačkih vojnika a saobraćaj je obustavljen 20 časova.
1944-5-1 - Proslavi Prvog. maja u Slunju prisustvovalo preko 5500 ljudi i žena. Govorili su predstavnici NKOJ, KPH i NOVJ.
1944-5-1 - Omladinska brigada -Joža Vlahović- izašla iz sastava 34. divizije NOVJ i stavljena pod neposrednu komandu Štaba 4. korpusa NOVJ.
1944-5-1/2 - U Bračkom kanalu britanska motorna topovnjača MGB 645 i torpedni čamac MTB 667 potopili dva nemačka desantno-jurišna čamca.
1944-5-1 - Drugi oblasni komitet SKOJ-a uputio pismo Mesnom komitetu SKOJ-a za Ohrid: daje uputstva kako prilagoditi organizacione forme skojevskih aktiva u višim razredima gimnazije i u duborezačkoj školi; zatim kako što veći broj omladinaca poslati u jedinice NOVJ na slobodnoj teritoriji Debaraca, a naročito onih omladinaca koji su regrutovani za bugarsku okupatorsku vojsku.
1944-5-1 - Trinaesta slovenačka brigada -Mirko Bračiča 14. divizije NOVJ napala nemačko uporište i rudnik uglja Velenje. U toku borbi ona je uništila sva spoljna rudnička postrojenja (separaciju, ulazni rov, magacine i radionice), ali samo uporište nije mogla savladati zbog fortifikacijskog uređenja. Za to vreme je glavnina 14. divizije NOVJ vodila teške borbe protiv nemačkih kolona koje su nadirale u pomoć napadnutom uporištu.
1944-5-1 - Jedanaesta slovenačka brigada -Miloš Zidanšek- 4. operativne zone NOV i PO Slovenije uništila nemačko uporište u s. Mislinji (kod Slovenj-Gradeca), jačine 150 vojnika. U borbama je poginulo 55, ranjeno 7 i zarobljeno 11 nemačkih vojnika a zaplenjeno 17 pušaka i mnogo druge opreme.
1944-5-1 - Jedinice 15. divizije NOVJ zauzele nemačko-belogardističko uporište u s. Dobravi (kod Trebnja). Neprijatelj je, pod pritiskom jedinica NOVJ bio primoran da napusti i s. Dobrnič.
1944-5-1 - Na pravcu s. Seča Reka - s. Varda (kod Kosjeriča) 4. proleterska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ vodila borbu protiv četničkog 2. ravnogorskog korpusa i jednog bataljona nemačke borbene grupe -Vajel- te pod pritiskom nadmoćnih neprijateljskih snaga se povukla u s. Vardu, nanevši neprijatelju gubitke od oko 10 mrtvih i ranjenih.
1944-5-1 - Kod s. Ovčinje (blizu Rogačice) 1. krajiška udarna brigada 5. udarne divizije NOVJ slomila otpor četničkog Cerskog korpusa, Grupe račanskih brigada i delova 4. puka SDK, a na Zaroškoj kosi dva bataljona 4. krajiške udarne brigade 5. udarne divizije NOVJ, posle oštre borbe, sprečili prodor delova nemačke borbene grupe -Holman- i jednog bataljona bugarske 24, pešadijske divizije od s. Leštanskog ka s. Vujetićima i s. Vardi.
1944-5-1 - U rejonu s. Ćebića i s. Crvenog Brega i na položaju Kukalj-Anatema (blizu Valjeva) 3. srpska udarna brigada i tri bataljona 2. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ vodili oštru borbu protiv četničkog Valjevskog i 2. ravnogorskog korpusa i slomili njihovu odbranu.
1944-5-1 - U s. Progorevcima (kod Aranđelovca) četnici i žandarmi napali 2. šumadijsku NO brigadu, 1. šumadijski i Kosmajski NOP odred i posle sedmočasovne borbe prinudili ih na povlačenje prema pl. Bukulji.
1944-5-1 - Nemački avioni bombardovali s. Sviloš (kod Iloka), oštetili više kuća i naneli veliku materijalnu štetu.
1944-5-1/2 - Na liniji M. Povlen - M. polje - Bele vode i na Čikeru 2. proleterska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ slomila odbranu četničkog Valjevskog korpusa i delova Korpusa Gorske garde, te napala na 1. bataljon 5. puka RZK u -. Mravinjcima, i posle oštre borbe, odbacila ga prema Valjevu. Neprijatelj je imao 67 mrtvih, oko 120 ranjenih i 44 zarobljena. Zaplenjeno je 6. p. mitraljeza, 30 pušaka, 10.000 metaka i dosta drugog materijala. Brigada je imala 5 mrvih i 8 ranjenih. U toj borbi je poginuo i borac 2. proleterske brigade Savo Jovanović Sirogojno, narodni heroj i , V
1944-5-1/2 - Na liniji Pašina ravan - Debelo brdo - Stubica (kod Valjeva) jedinice 4. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ i 1. krajiške udarne brigade 5. udarne divizije NOVJ, posle nekoliko napada i protivnapada, slomile otpor četničkog Cerskog korpusa i 4. puka SDK i odbacile ih na Borovnjak. Zarobljena su 24 četnika, a zaplenjeni su 1 mitraljez, 1 p. mitraljez i 25 pušaka.

1945:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 01-05-1945 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 01-05-1945 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1945-5-1 - Vrhovni komandant JA marial Jugoslavije Josip Broz Tito pohvalio jedinice 4. armije i 7. i 9. korpusa JA koje su posle višednevnih ogorčenih borbi protiv jakih nemačkih snaga oslobodile Trst, Goricu i Tržič.
1945-5-1 - Nemačka Vrhovna komanda zatražila primirje, ali je vlada SSSR-a odbila da pregovara.
1945-5-1 - Savezničke snage zauzele grad Torino (u Italiji).
1945-5-1 - Posle četvorodnevne opštre borbe protiv delova nemačke 373. legionarske divizije i ustaško-domobranskih jedinica 39. divizija 2. armije JA oslobodila Bos. Novi i Dvor na Uni i nastavila gonjenje neprijatelja prema Kostajnici.
1945-5-1 - Posle četvorodnevnih borbi protiv nemačkih i ustaško-domobranskih jedinica 20. krajiška udarna brigada 39. divizije JA oslobodila Dvor na Uni.
1945-5-1 - Jedinice 40. udarne divizije JA posle jednodnevne borbe odbacile delove nemačke 22. pešadijske divizije u pravcu Bjelovara i oslobodile s. Grubišno Polje.
1945-5-1 - U Istri, 1. bataljon Kvarnerskog odreda mornaričke pešadije Jugoslovenske mornarice uništio manju nemačku kolonu i oslobodio Vodnjan. Poginulo je 35 nemačkih vojnika a zaplenjeno je 8 kamiona i motocikl. Poginuo je komandant 1. bataljona, a 1 borac je ranjen.
1945-5-1 - Delovi 51. udarne divizije JA, u sađejstvu sa delovima 13. pešadijskog puka bugarske 11. pešadijske divizije, oslobodili s. Pitomaču (kod Virovitice).
1945-5-1 - Dve brigade 29. udarne divizije 4. armije JA, uz podršku tenkova i artiljerije, posle dvodnevnih borbi oslobodile Postojnu. Poginulo je oko 300 a zarobljeno oko 400 neprijateljskih vojnika i oficira. Jedinice 29. divizije su imale 26 mrtvih i 55 ranjenih.
1945-5-1 - Od mađarskih vojnika prebeglih iz nemačke vojske formiran Mađarski bataljon, jačine 147 ljudi, u sastavu 2. slovenačke udarne brigade -Ljubo Šercer- 14. udarne divizije JA.
1945-5-1 - Treća slovenačka udarna brigada -Ivan Gradnik- 31. divizije JA oslobodila Tržič, slomivši otpor nemačkih i italijanskih fašističkih snaga, a potom na r. Soči uspostavila vezu sa snagama 2. novozelandske divizije.
1945-5-1 - Glavni štab JA za Sloveniju izdao naredbu o podeli teritorije Slovenije i formiranju četiri vojna područja (potom formirana: Ljubljansko, Tršćansko, Celovško i Mariborsko vojno područje, s komandama mesta u većim mestima).









- dokumenti

- originalna nemačka i saveznička dokumentacija
KRIEGSTAGEBUCH DES OBERKOMMANDOS DER WEHRMACHT
   BAND I.: 1940-1941.
  ► BAND II.: 1942.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND III.: 1943.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND IV.: 1944-1945.
     ERSTER HALBBAND

    nekoliko vodiča kroz nemačke zaplenjene dokumente (iz NARA publikacije T733)
- National Archives and Records Administration, US, German documents
    T78, Roll 414 (delovi) - Zbirka dokumenata Vrhovne komande armije (Oberkommando des Heeres) - prikazi armijskih snaga i gubitaka po armijskim grupama
    Himmler file - Drawer # 6 - Folder # 232 (Handschar Division) T175 roll 70
    T354, Roll 606 - Zbirka dokumenata II SS oklopnog korpusa jun-decembar 1943 (II. SS-Panzerkorps, Juni-Dezember 1943)
    T501, Roll 255 - Zbirka dokumenata okupacionih komandanata na Balkanu 1944.
 
- sh dokumenti i prevodi

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom I - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U SRBIJI
    KNJIGA 1 - BORBE U SRBIJI 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. TOM II - DOKUMENTI VRHOVNOG ŠTABA NOV I POJ
    KNJIGA 1 - BILTENI VRHOVNOG ŠTABA

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom III - dokumenti NOVJ - BORBE U CRNOJ GORI
    KNJIGA 1 - godina 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom IV - dokumenti NOVJ - BORBE U BOSNI I HERCEGOVINI
    KNJIGA 1 - maj-septembar 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom V - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U HRVATSKOJ
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VI - BORBE U SLOVENIJI
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VII - BORBE U MAKEDONIJI
    KNJIGA 1 - juli 1941-septembar 1943.

ZBORNIK NOR-a. tom VIII - DEJSTVA NA JADRANU
    KNJIGA 1 - juli 1942-januar 1944.

ZBORNIK NOR-a. tom IX - DOKUMENTI ORGANIZACIJA KOMUNISTIČKE PARTIJE
    KNJIGA 1 - avgust 1941-avgust 1942.

ZBORNIK NOR-a. tom X - JUGOSLOVENSKO RATNO VAZDUHOPLOVSTVO U NARODNOOSLOBODILAČKOM RATU
    KNJIGA 1 - maj 1942-februar 1945.

ZBORNIK NOR-a. tom XI - OPERACIJE JUGOSLOVENSKE ARMIJE 1945.
    KNJIGA 1 - PRVA ARMIJA, 1. mart-15. maj 1945.




ZBORNIK NOR-a. tom XV, DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE
    knjiga 1 - DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE U NAPADU I OKUPACIJI JUGOSLAVIJE

ZLOČINI NA JUGOSLOVENSKIM PROSTORIMA U PRVOM I DRUGOM SVETSKOM RATU - ZBORNIK DOKUMENATA: tom I, ZLOČINI NDH
    knjiga 1: godina 1941.

NARODNOOSLOBODILAČKA BORBA U DALMACIJI 1941-1945. ZBORNIK DOKUMENATA
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 4: listopad-prosinac 1942.
    knjiga 6: travanj-lipanj 1943.
    knjiga 7: srpanj-kolovoz 1943.
    knjiga 8: rujan-listopad 1943.

SJEVEROZAPADNA HRVATSKA U NARODNOOSLOBODILAČKOJ BORBI I SOCIJALISTIČKOJ REVOLUCIJI 1941-1945, GRAĐA
    knjiga 1: godina 1941.

HISTORIJSKI INSTITUT SLAVONIJE: GRAĐA ZA HISTORIJU NARODNOOSLOBODILAČKOG POKRETA U SLAVONIJI
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 2: siječanj-lipanj 1942.
    knjiga 3: srpanj-prosinac 1942.
    knjiga 9: 16 studeni-31. prosinac 1943.



ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOÐENJA BOSNE I HERCEGOVINE
    KNJIGA 1 - 1943. I 1944. GODINA

Institut za historiju radničkog pokreta Hrvatske: ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOĐENJA HRVATSKE –zbornik dokumenata
    1944 (od 10. svibnja do 31. prosinca)
BIBLIOTEKA

- knjige


Italija


Drugi svetski rat u Jugoslaviji

- posebno
    FOTOGALERIJA   -   nove slike  
    
    
    
    

- knjige savezničkih autora
- knjige nemačkih autora
- knjige domaćih autora
    Dušan Lukač: TREĆI RAJH I ZEMLJE JUGOISTOČNE EVROPE:
-o ustanku
-ndh
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
- o četnicima Draže Mihailovića
- jedinice NOV I POJ
-- brigade
    Slobodan Špegar Špego: ILUSTROVANA MONOGRAFIJA PRVE KRAJIŠKE BRIGADE
        
        
        
        
-- divizije i korpusi
    Lado Ambrožič-Novljan: PETNAJSTA DIVIZIJA
        

Žužemberška operacija
        

Wolkenbruch II
        

Boj za Žužemberk od 1. do 4. maja 1944
        

Sovražnikov vdor v Belo krajino od 13. do 15. novembra 1944
    Stanko Petelin: ENAINTRIDESETA DIVIZIJA
        

Nemška ofenziva *Traufe*
        

Rušenje proge Rakek-Postojna-Košana
        

Osvobajanje Bohinja in blejske kotline
        

Napad na Železnike
-- partizanski odredi
- bitke i ratne operacije
    EDICIJA ZA POBEDU I SLOBODU:
     knjiga 2: Beogradska operacija : učesnici govore : okrugli sto 18. okt. 1984
     knjiga 3: Kninska operacija : učesnici govore : okrugli sto 1. dec. 1984
     knjiga 5: Mostarska operacija : učesnici govore : okrugli sto 13. februar 1985.
- ratna zbivanja po oblastima
    PETROVAC U NOB – ZBORNIK SJEĆANJA:
    Dragoslav Dimitrijević - Beli: NARODNI HEROJ DARINKA RADOVIĆ
- antifašistička borba u gradovima
    ZAGREB 1941-1945. – ZBORNIK SJEĆANJA:
- vazduhoplovstvo
- mornarica
- različite službe
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
   VEZE U NOB-u 1941-1945. – RATNA SEĆANJA
    knjiga 1
    SANITETSKA SLUŽBA U NOR-U, zbornik radova
- zločini