- dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima
- arhivski fond:
- Nemački dokumenti sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington)
ukupno trenutno sadrži 84 kompletnih rolni sa ukupno 94175 listova dokumenata
- aktuelno:
- Pretraga kroz beleške uz nemačke dokumente sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington - notes search)
search string 1:
search string 2:
Vojnoistorijski institut je početkom šezdesetih godina dobio od National Archive nemačke zaplenjene dokumetne koji se odnose na Jugoslaviju u obliku mikrofilmova. To je dovelo do značajnog skoka u kvalitetu istoriografskog istraživanja u Jugoslaviji. Oko 2.000 dokumenata je prevedeno i objavljeno u ediciji Zbornika Vojnoistorijskog instituta (takođe dostupnih na sajtu, videti linkove dole). Međutim, radilo se o redakcijskom izboru, a rolne su bile samo ograničeno dostupne iz tehničkih razloga, pa se često postavljalo pitanje reprezentativnosti i pouzdanosti. S obzirom da je danas dostupna velika masa originalnih nemačkih dokumenata iz WW2 u digitalnom formatu, i to ne u obliku nekog redakcijskog izbora, nego svi redom, u obliku kompletnih rolni, i s obzirom da interesovanje postoji, pravljenje neke vrste javnih beleški o sadržaju pojavilo se kao logična i korisna ideja koja može olakšati navigaciju i ubrzati pretragu. Ovaj posao je tek u začetku - na sajtu je trenutno dostupno ukupno 84 kompletnih rolni dokumenata, sa ukupno 94175 listova dokumenata, a broj beleški uz dokumente je trenutno svega 993 (dakle oko 1%) - ali nadamo se značajnom porastu s vremenom.
Beleške radi više istoričara, pa ima dosta stilskih i sadržajnih nedoslednosti. Neka imena navedena su u s-h obliku, a neka u nemačkom originalu, pa je stoga dobra ideja izbegavati dijakritike, ili ponoviti traženu reč u obliku sa i bez dijakritika. Pretraga kroz beleške radi tako što unesete traženu reč (ili deo reči) u jedno polje, a u drugo unesete alternativni oblik pisanja tog pojma, ili neki drugi pojam, i pritisnete dugme "traži!". Pretraga je "case sensitive", odnosno, ako reč u belešci počinje velikim slovom, a Vi je ukucate malim slovima, ta beleška neće biti uvrštena u rezultat. U rezultate će biti uvrštene sve beleške u kojima se nalazi bilo koja od unetih reči. Niz rezultata sa slikama odgovarajućih dokumenata će biti prikazan u novom tabu odnosno prozoru.
Par saveta: S obzirom na aktuelnost, najtraženiji su dokumenti koji se odnose na DM-četnike. Trenutno takvih beleški ima 430. Ako Vas npr zanimaju izveštaji o gubicima, njih u dokumentima ima veoma mnogo, ali su u beleškama slabije zastupljeni. Pri tome treba imati u vidu da se ponekad pojavljuju sa rečju "mrtvih", "mrtav", "poginuli", i varijantama, a ima ih priličan broj koji su obeleženi sa "KIA" - profesionalna deformacija istoričara rata .
- tekuće informacije
- nove knjige
- hronologija NOR-a: na današnji dan dan: mesec:
hronološki podaci za:
- Draža Mihailović

- grad Zagreb
- grad Split
- grad Trst
- Divizija Brandenburg
- 373. legionarska divizija
- 2. diverzantski bataljon NOVH
- 3. diverzantski bataljon NOVH
- Diverzantski bataljon GŠ NOV i PO za Vojvodinu
- 15. slovenačka divizija
- 1. slovenačka udarna brigada Tone Tomšič
- 13. slovenačka udarna brigada Mirko Bračič
- 19. slovenačka udarna brigada Srečko Kosovel
- 11. slovenačka udarna brigada Miloš Zidanšek

1941:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 21-09-1941 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 21-09-1941 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1941-9-21 - Na Kamenskom (na pl. Plješevici), u prisustvu člana CK KPJ Marka Oreškovića održan sastanak predstavnika vojnih jedinica sa teritorije Like: razmotreno je stanje u jedinicama, analizarani su postignuti uspesi i postavljeni su novi zadaci.
1941-9-21 - Na Sv. Mohoru (kod Moravča) delovi nemačkog 171. rezervnog policijskog bataljona opkolili deo Moravčanske partizanske čete. Grupa od 12 boraca se uveče probila iz okruženja.
1941-9-21 - U s. Štitaru (kod Šapca), pod rukovodstvom Štaba Podrinskog NOP odreda, održan sastanak sa štabovima bataljona Podrinskog NOP odreda, Podgorskog bataljona Valjevskog NOP odreda, 4. bataljona Posavskog NOP odreda i Cerskog četničkog odreda, na kome je doneta odluka i razrađen plan za napad na Šabac. Početak napada je određen za 21 čas istog dana. Međutim, napad je izvršen u 23 časa, ali zbog izdaje četnika nije uspeo.
1941-9-21 - Delovi Užičkog NOP odreda zauzeli od četnika Čajelinu i Palisad a nemačka posada napustila Užice (sada: Titovo Užice) i Požegu i predala ih četnicima.
1941-9-21 - Komandant nemačkog 18. korpusa izdao zapovest 342. pešadijskoj diviziji da na odseku Srem. Mitrovica - Šabac forsira r. Savu i otpočne čišćenje Mačve nastupajući prema s. Lipolistu. Ojačani nemački 125. samostalni pešadijski puk iz Valjeva treba da sadejstvuje dolinom r. Jadra prema Loznici, a ustaško-domobranske snage i jedinice nemačke 718. pešadijske divizije na r. Drini imaju zadatak da spreče prelazak partizana u Bosnu. Sva naselja iz kojih se (ili iz čije se okoline) bude davao otpor, ili u čijoj se blizini bude našlo oružje ili municija, treba spaliti; sve muško stanovništvo od 15 do 60 godina uputiti u koncentracione logore severno od Save, a celokupno žensko stanovništvo koristiti za prinudni rad; svu stoku prikupiti u torove na obema obalama Save.
1941-9-21 - Slamajući mestimičan otpor Posavskog NOP odreda, nemački 125. samostalni pešadijski puk ušao u Valjevo i spojio se sa delovima nemačke 704. pešadijske divizije. Istog idana u Valjevu upućen i protivtenkovski divizion.
1941-9-21 - Delovi Čačanskog NOP odreda napali ž. st. Ljubić i demolirali postrojenja.
1941-9-21 - Na Hajdučkom bregu Fruškogorski NOP odred posle dvočasovne borbe odbacio žandarme i naoružane meštane nemačkog porekla iz s. Grgurevaca (kod Rume).
1941-9-21 - OK KPJ za Požarevac izvestio PK KPJ za Srbiju da u okrugu požarevačkom -nacionalno-oslobodilački komiteti uglavnom svuda postoje i svuda su izdali i proglase-.
1941-9-21 - Na zboru predstavnika sela: Brezovice, Tubravića, Vujinovače, Rebelja, Sovča, Kuniće i Rovni izabran ONO odbor Poćuta.
1941-9-21/22 - Na pruzi Kraljevo-Kragujevac (između ž. st. Vitanovca i Vitkovca) delovi Kraljevačkog NOP odreda oštetili prugu.
1941-9-21 - Noću između 20-21. septembra oko 24 časa nepoznati ljudi naoružani puškama napali su na kancelarije opštinske uprave u Dragocvetu i nasilno uništili spaljivanjem arhivu, bonove i akcije u vrednosti 25.000 dinara, taksenih maraka u vrednosti 1.200 din. i papirnog novca u iznosu od 400 dinara. Napadači su među sobom razgovarali nepoznatim jezikom.
1941-9-21 - Oko 22 časa veća grupa nepoznatih ljudi, naoružanih puškama, upala je u kancelarije opštinske uprave u Majuru i spaljivanjem uništila opštinsku arhivu.

1942:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 21-09-1942 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 21-09-1942 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1942-9-21 - Kominterna preko CK KPJ, prihvatila molbu CK KP Albanije za prijem u članstvo Kominterne i za održavanje I zemaljske partijske konferencije.
1942-9-21 - Ojačani 1. bataljon domobranskog 5. pešadijskog puka, nastupajući od Visokog, ušao u Fojnicu, koju su prethodno evakuisali delovi 5. crnogorske i 10. hercegovačke NOU brigade.
1942-9-21 - Jedinice 1. i 2. hrvatske NOU brigade i 2. bataljona 4. ličkog NOP odreda zauzele s. Kosinj (kod Otočca) i sva sela kosinjske opštine, koja su branili domobrani i ustaše.
1942-9-21 - Posle teškog mučenja u zatvoru u Ljubljani, italijanske okupacione vlasti streljale Antoniju Kuclar, narodnog heroja.
1942-9-21 - Kod ž. st. Inđija delovi 3. NOP odreda 3. operativne zone Hrvatske razbili neprijateljsko obezbeđenje železničkog mosta i razoružali 9 stražara.

1943:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 21-09-1943 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 21-09-1943 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1943-9-21 - U rejon s. Zelovo - s. Hrvače (kod Sinja), po naređenju VŠ NOV i POJ, stigla iz Bosanske krajine 4. divizija NOVJ radi sadejstva sa novoformiranim jedinicama NOVJ.
1943-9-21 - Po naređenju Štaba 1. bosanskog udarnog korpusa NOVJ formirana 16. muslimanska udarna brigada 17. udarne divizije NOVJ, sastav: 4 bataljona.
1943-9-21 - Četnička Gatačka brigada i Gatački milicijski bataljon domobranske 6. pešadijske divizije zauzeli Gacko, potisnuvši jedan bataljon 10. hercegovačke udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ prema Čemernu.
1943-9-21 - Po naređenju GŠ NOV i PO za Hrvatsku rasformiran Štab Unske operativne grupe, a 1. i 2. brigada ušle u sastav 7. udarne divizije NOVJ. Tada su preimenovane brigade 7. divizije: 7. brigada je nazvana 1. brigadom, 8. brigada - 2. brigadom, 1. brigada Unske operativne grupe - 3. brigadom, 2. brigada Unske operativne grupe - 4. brigadom.
1943-9-21 - Na ž. st. Stari Perkovci (na pruzi SI. Brod - Vinkovci) jedinice Diljskog NOP odreda i 1. diverzantskog bataljona 2. hrvatskog korpusa NOVJ, napale nemački transportni voz i zapalile 14 vagona sa 16 kamiona i 5 putničkih automobila. Poginulo je 10, ranjeno 9 i zarobljeno 8 nemačkih vojnika, dok je Diljski NOP odred imao 1 mrtvog i 3 ranjena.
1943-9-21 - Jedinice nemačke 114. lovačke divizije zauzele Šibenik, gde su razoružale delove italijanske divizije -Zara-, koji su prethodno odbili zahtev da grad predaju partizanima.
1943-9-21 - Kod s. Dicma delovi nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- i 27. ustaški bataljon, nadirući iz Sinja ka Splitu, savladali odbranu 1. dalmatinske udarne brigade 9. divizije NOVJ i zauzeli tvrđavu Klis. Tada je poginuo i Đuro Đapić, narodni heroj.
1943-9-21 - U šumi Gariću na Moslavačkoj gori (kod Garešnice), po naređenju GŠ NOV i PO za Hrvatsku, forimirana 2. brigada (moslavačka) 2. operativne zone NOV i PO Hrvatske.
1943-9-21 - Na ostrvima Braču, Hvaru, Visu i Šolti po naređenju GŠ NOV i PO za Hrvatsku, formirana 1. otočka brigada (12. dalmatinska brigada 26. divizije NOVJ).
1943-9-21 - Na putu D. Lapac - s. Nebljusi 2. udarna brigada 6. divizije NOVJ napala auto-kolonu od 4 kamiona iz nemačke 373. legionarske divizije. Kamioni su uništeni, a poginulo je 65 i zarobljeno 26 legionara i 1 nemački vojnik. Brigada je imala 2 mrtva i 4 ranjena.
1943-9-21 - Između s. Komareva i s. Novog Sela (kod Siska) 2. brigada 7. udarne divizije NOVJ napala nemačku auto-kolonu, te uništila 2 kamiona i ubila 2 a ranila 5 nemačkih vojnika.
1943-9-21/22 - U s. Pelincu (kod Kumanova) Kumanovski NOP odred održao politički zbor sa seljacima i zapalio zgradu opštine.
1943-9-21 - GŠ NOV i PO za Sloveniju izdao naredbu da se u jedinicama NOV i POJ formiraju radne čete, u koje treba uključiti belogardiste koji su se predali na osnovu amnestije.
1943-9-21 - Iz Gorice, Tržiča i Trsta ojačani nemački 2. SS oklopni korpus -Hauzer- otpočeo prvu fazu operacije -Volkenbruh- kojom je, zahvatajući područje Krasa i Vipavske doline, trebalo uništiti jedinice Primorske operativne zone NOV i PO Slovenije i osigurati jadranski obalski pojas od eventualnog iskrcavanja saveznika. U oštrim borbama do 30. septembra, jedinice Primorske operativne zone povukle su se glavninom na plato Trnovskog gozda, dok su nadmoćne nemačke snage uspostavile svoja uporišta u Vipavskoj dolini i na Krasu.
1943-9-21 - Na pl. Mašunu (kod Ilirske Bistrice), prema naređenju GŠ NOV i PO za Sloveniju, posle višednevnog marša iz rejona Bakra, reorganizovana Rabska NO brigada i uključena u sastav 14. divizije NOVJ.
1943-9-21 - U rejonu s. Primskova (kod Litije) 5. slovenačka NOU brigada -Ivan Cankar- vodila jednodnevnu borbu protiv nemačke kolone koja je pokušala da prodre na oslobođenu teritoriju. Brigada je kolonu prinudila da se povuče u Litiju.
1943-9-21 - Na pl. Kozjaku jedinice četničkog Vardarskog korpusa napale Udarni i 2. bataljon 2. južnomoravskog NOP odreda. U tročasovnoj borbi bataljoni su odbili napad, a zatim su se prebacili na pl. Koćuru.
1943-9-21 - Iz Srema se, preko r. Save, prebacila u istočnu Bosnu 3. vojvođanska NOU brigada i ušla u sastav 16. divizije NOVJ.

1944:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 21-09-1944 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 21-09-1944 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1944-9-21 - Britanske snage izvršile prvi desant na Kitiru, a krajem meseca izvršile desant i na Peloponez, kod Kap Araksosa i Kalmata.
1944-9-21 - U Vašingtonu dr Branko Čubrilović, jedan od prvaka Zemljoradničke stranke, posetio podsekretara za unutrašnje poslove vlade SAD Adolfa Barlea i zahtevao da se izbeglička vlada Kraljevine Jugoslavije što pre proširi tzv. borbenim srpskim zemljoradnicima iz Bosne i Srbije i predstavnicima NOP-a, kako bi se u zemlji smirili duhovi i izbegao građanski rat, jer bi, po njemu, seljačko-demokratska Jugoslavija bila garantija mira ne samo na Balkanu nego i u celoj jugoistočnoj Evropi. U istome cilju on je tog dana posetio i britanskog opunomoćenog ministra u Vašingtonu Kembela i ambasadora SSSR-a Andreja Gromika.
1944-9-21 - Generalni sekretar KPJ i vrhovni komandant NOV i POJ Josip Broz Tito, transportnim avionom sovjetskog ratnog vazduhoplovstva, otputovao iz Krajove u Moskvu [S Titom su otišli njegov sekretar Mitar Bakić i član Politbiroa CK KPJ i poverenik za finansije NKOJ Ivan Milutinović.] da bi sa sovjetskim predstavnicima pregovarao o koordinaciji dejstva NOVJ i jedinica Crvene armije u Srbiji. Pored toga, tom prilikom se vlada SSSR-a obavezala da Jugoslaviji, na ime pomoći, isporuči sto vagona životnih namirnica i komplet naoružanje za dvanaest pešadijskih i dve vazduhoplovne divizije i da pripadnike NOVJ primi na školovanje u školama Crvene armije. Na kraju razgovora izđato je zvanično saopštenje.
1944-9-21 - VŠ NOV i POJ naredio Štabu 2. udarnog korpusa NOVJ da potrebne snage uputi u Sandžak, gde nemačke jedinice, povlačeći se, vlast predaju ustašama i četnicima.
1944-9-21 - Četnička Kalinovička brigada Drinskog korpusa ušla u Kalinovik, koji je prethodnog dana napustila 11. hercegovačka udarna brigada 29. udarne divizije NOVJ zbog napada četničke Grupe jurišnih korpusa prema Gacku.
1944-9-21 - Dva bataljona 20. romanijske udarne brigade 27. udarne divizije NOVJ zauzeli s. Požarnicu (kod Tuzle) koje je branilo oko 1000 četnika. Međutim, kad mu je stiglo pojačanje od G. Tuzle, neprijatelj je uporište povratio. Gubici četnika: 51 mrtav i 40 ranjenih; zaplenjeno 10 pušaka. Gubici bataljona NOVJ: 7 poginulih, 15 ranjenih i 3 nestala borca.
1944-9-21 - Između Kiseljaka i Busovače jedan bataljon 9. krajiške udarne brigade 10. udarne divizije NOVJ napao nemačku motorizovanu kolonu i naneo joj gubitke od 70 mrtvih i 130 ranjenih, a oštetio 17 kamiona i 1 tenk. Bataljon je imao 2 ranjena borca.
1944-9-21 - U Konjičkoj župi (kod Konjica), u sastavu 29. udarne divizije 2. udarnog korpusa NOVJ, formiran Konjički NOP odred.
1944-9-21 - Jedinice 35. divizije NOVJ zauzele s. Janču, s. Široku Kulu, s. Lički Osik i s. Perušić, koje su branila četiri bataljona 4 ustaške brigade. Ali je neprijatelj, sa pristiglim pojačanjima iz Otočca i Gospića, izvršio protivnapad i primorao jedinice 35. divizije na povlačenje ka Krbavskom polju.
1944-9-21 - Kod ž. st. Stenjevac (na pruzi Zagreb - Zidani Most) delovi 3. diverzantskog odreda Grupe diverzantskih odreda GŠ NOV i PO za Hrvatsku minirali prugu i srušili teretni voz, uništili lokomotivu i 4 vagona. Saobraćaj je obustavljen 24 časa.
1944-9-21 - Prominski NOP odred ušao u sastav Kninskog NOP odreda kao njegov 3. bataljon.
1944-9-21 - Saveznička avijacija bombardovala Slav. Brod, Osijek i Vinkovce. U Slav. Brodu je porušila železničku stanicu, fabriku vagona, tvrđavu i deo centra grada, a u Osijeku koloseke na železničkoj stanici, radionice za opravku lokomotiva i vagona, skladište i upravnu zgradu.
1944-9-21 - Prezidijum ASNOM-a uputio NO odborima pismeno uputstvo o rasporedu službeničkog kadra, organizovanju ekonomskog života i platežnom sredstvu u Makedoniji.
1944-9-21 - Kod Kočana i s. Zrnovaca 14. makedonska brigada 50. divizije NOVJ napala delove nemačkog 21. lovačkog puka 11 vazduhoplovno-poljske divizije zarobivši pri tom 33 italijanska fašistička vojnika i zaplenivši 33 konja.
1944-9-21 - U Drenovskoj klisuri, na putu Prilep-Gradsko, 9. makedonska brigada 41. divizije NOVJ porušila most i napala nemačku kolonu, uništivši 3 kamiona i zaplenivši dosta materijala.
1944-9-21 - Na položajima s. Prisad - pl. Mukos delove 41. divizije NOVJ i bugarske jedinice Prilepskog garnizona napale nemačke snage koje su iz Prilepa nastupale u pravcu Velesa (sada: Titov Veles). Posle vrlo oštrih borbi, uvodeći tenkovsku četu u boj, nemačke snage su uspele da se preko s. Izvora probiju za Veles.
1944-9-21 - Kod s. Sedlareva (blizu Tetova) 1. kosovsko-metohijska NOU brigada razbila jaču grupu balista i produžila pokret za s. Vratnice.
1944-9-21/22 - Na prevoju Đavatu (kod Bitolja) otpočele višednevne borbe 7. makedonske brigade 49. divizije NOVJ protiv nemačke kolone iz Bitolja koja je uspela da oslobodi komunikaciju za Ohrid. U tim borbama su uništeni 1 tenk, dvoja borna kola i 4 kamiona, dok neprijateljski gubici u ljudstvu nisu utvrđeni. Brigada je imala 7 mrtvih i 3 ranjena borca.
1944-9-21 - Zbog uspešnih akcija jedinica 4. operativne zone NOV i PO Slovenije na železničkim komunikacijama Maribor-Celje, Maribor-Dravograd i Celje-Dravograd, nemačke snage otpočele napade širih razmera na prostoriji Pohorja, da bi snage 4. operativne zone odbacio od tih saobraćajnih arterija.
1944-9-21 - Između Volfsberga i Fajnhajma (u Austriji) jedinice Severnog bataljona Koruške grupe NOP odreda 4. operativne zone NOV i PO Slovenije iz zasede napale jaču nemačku žandarmerijsku kolonu i nanele joj znatne gubitke.
1944-9-21 - Jače nemačke i domobranske snage iz Cerknice, Borovnice i Velikih Lašča otpočele nadiranje na oslobođenu teritoriju Notranjske. U višednevnim borbama kod s. Sv. Vida, s. Jerišča, s. Zalesa, s. Mramorova, s. Sv. Urha i s. Zavrha jedinice Notranjskog NOP odreda su primorale neprijatelja da se, uz veće gubitke, povuče u polazne garnizone.
1944-9-21 - Delovi 7. SS divizije -Princ Eugen-, posle borbe protiv jedinica 2. proleterske udarne brigade 21. udarne divizije NOVJ, probili se iz Čačka u G. Milanovac, a zatim nastavili proboj prema Rudniku i Kragujevcu, Istoga dana je 4. srpska udarna brigada vodila borbu protiv četnika na položaju Ržanik-Parac i kod s. Banje (blizu G. Milanovca), a 5. srpska udarna brigada protiv nemačkih vojnika na Mutinjskoj kosi (iznad Rudnika). Neprijatelj je imao 17 mrtvih, 35 ranjenih i 40 zarobljenih, a 21. divizija 2 mrtva i 6 ranjenih i kontuzovanih boraca.
1944-9-21 - Na komunikaciji Bor-Žagubica 7. srpska udarna brigada 23. udarne divizije NOVJ sačekala u zasedi nemačku motorizovanu kolonu, te uništila tenk i 3 kamiona, oštetila 1 avion i 2 kamiona i ubila 10 a ranila više nemačkih vojnika. Brigada je imala 5 ranjenih boraca. Istoga dana u s. Krivelju, pošto je proterala četnike, ona je u kubetu crkve, gde je bio četnički magacin, pronašla 220 pušaka, 2 sanduka municije i sanduk minobacačkih mina.
1944-9-21 - Kod s. Crepaje (blizu Pančeva) grupa kozaka i nemačkih vojnika napala 4. bataljon 6. vojvođanske NOU brigade koji je bio u pokretu iz Deliblatske peščare za Srem radi prebacivanja opreme zaplenjene 4/5. septembra u s. Crepaji. U kraćoj borbi je poginulo 20 a zarobljeno 27 neprijateljskih vojnika. U međuvremenu su neprijateljska pojačanja iz s. Opova, uz sadejstvo artiljerije i 3 aviona, preduzela nove napade. U oštrim borbama u okruženju od 13 do 18 časova, 4. bataljon je bio razbijen u dve grupe, ali je on 21/22. i 22/23. septembra uspeo da se po delovima probije iz okruženja i preko r. Dunava prebaci u rejon s. Belegiša (kod Stare Pazove). Bataljon je imao 5 poginulih i 16 ranjenih boraca, a izgubio je svu opremu (natovarenu na veći broj kola), municiju i 2 minobacača.
1944-9-21 - Kod Badžakove ćuprije (na komunikaciji Topola-Mladenovac) dva bataljona 10. krajiške udarne brigade 5. udarne divizije NOVJ iz zasede uništili 3 nemačka kamiona s naftom i benzinom i njihove pratioce, a jedan bataljon upao u Topolu i odbacio nemačke vojnike na Oplenac, ali se, zbog pristizanja pojačanja, morao povući iz grada. Brigada je imala 5 ranjenih boraca.
1944-9-21 - U s. Čitluku (kod Sokobanje) održano partijsko savetovanje. Prisustvovali su članovi OK KPJ i OK SKOJ-a za zaječarski okrug i članovi sreskih komiteta KPJ za srezove timočki, zaječarski, boljevački i borski. Doneti su zaključci o tekućim zadacima Partijo i SKOJ-a, o reorganizaciji komiteta, o izboru i organizaciji NO odbora, o radu AFŽ-a, USAOS-a i dr. Izabran je novi OK KPJ za zaječarski okrug i određen je Inicijativni okružni NO odbor.
1944-9-21 - U s. Grabovcima (u južnom Sremu) dva bataljona 6. vojvođanske NOU brigade, uz sadejstvo dva bataljona 10. vojvođanske NOU brigade, napala jako utvrđeno uporište folksdojčerskog pripremnog bataljona -General Laudon- i policijsku četu (ukupno oko 150 vojnika). U borbi, koja je sa prekidima trajala od 5,30 do 20,00 časova, uporište je zauzeto. Neprijatelj je imao 44 poginula vojnika, a gubici jedinica 6. i 10. brigade: 2 mrtva i 22 ranjena borca. Zaplenjeno: 2 minobacača sa 9 mina, 6 mitraljeza, 1 p. mitraljez, 2 automata, 25 pušaka, oko 10.000 metaka, 1 radio-stanica i dosta druge ratne opreme.
1944-9-21 - Posle jednodnevne borbe protiv oko 1.000 četnika 4. grupe jurišnih korpusa i Majevičkog četničkog korpusa, jedinice 16. udarne divizije NOVJ oslobodile Krupanj. Neprijatelj se u neredu povukao prema Loznici, pl. Gučevu i pl. Ceru, uz gubitke od blizu 100 mrtvih i ranjenih.
1944-9-21 - Na putu Svrljig-Knjaževac jedinice 23. srpske brigade 45. divizije NOVJ sačekale u zasedi neprijateljsku konjičku izviđačku patrolu, te ubile 2 oficira i 3 podoficira, zarobile 3 belogardejca i zaplenile automat, 4 puške, 2 pištolja i 12 jahaćih konja sa priborom. Brigada nije imala gubitaka.
1944-9-21 - U s. Bukovici (kod Aranđelovca) 2. bataljon 4. krajiške udarne brigade 5. udarne divizije NOVJ razbio četnički 2. ravnogorski korpus i odbacio ga prema Mladenovcu, nanevši mu gubitke od oko 30 poginunih i 60 zarobljenih i zaplenivši minobacač, 4 p. mitraljeza, 35 pušaka, 2 pištolja i dosta druge opreme. Bataljon je imao 1 ranjenog borca.
1944-9-21 - Razbivši četnike, jedinice 19. srpske brigade 45. divizije NOVJ zauzele Kučevo, zarobivši 32 četnika i zaplenivši veću količinu materijala.
1944-9-21 - Kod s. Klokočevca 16. srpska brigada 25. divizije NOVJ vodila borbu protiv nemačke kolone jačine 2 tenka, đvoja borna kola i 70 kamiona, ali nije uspela da spreči prodor kolone ka D. Milanovcu. Poginulo je 10 nemačkih vojnika, a 16. brigada nije imala gubitaka.
1944-9-21 - Kod s. V. Remete (blizu Srem. Karlovaca) jedinice 8. vojvođanske NOU brigade vodile borbu protiv jedne folksdojčerske čete naoružane automatskim oružjem. Posle tročasovne borbe neprijatelj je nateran na povlačenje ka s. Krušedolu uz gubitke od 12 poginulih i oko 20 ranjenih vojnika. Zaplenjeno: 2 p. mitraljeza, 2 automata i 8 pušaka.
1944-9-21 - Prvi bataljon 13. proleterske udarne brigade -Rade Končar- 1. proleterske udarne divizije NOVJ, u kratkoj borbi, odbio pokušaj jedne grupe nemačkih vojnika (50 vojnika i 2 tenka) da se probije iz s. Vreoca u Lazarevac.
1944-9-21/22 - Na komunikaciji Topola-Mladenovac dve zasede 10. krajiške udarne brigade 5. udarne divizije NOVJ uništile 10 kamiona i ubile 70 nemačkih vojnika, a zaplenile 5 pušaka i pištolj. Brigada je imala 1 poginulog i 3 ranjena borca.
1944-9-21/22 - Između s. Kukujevaca i s. Kuzmina (kod Srem. Mitrovice) delovi 7. vojvođanske NOU brigade porušili prugu i most.









- dokumenti

- originalna nemačka i saveznička dokumentacija
KRIEGSTAGEBUCH DES OBERKOMMANDOS DER WEHRMACHT
   BAND I.: 1940-1941.
  ► BAND II.: 1942.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND III.: 1943.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND IV.: 1944-1945.
     ERSTER HALBBAND

    nekoliko vodiča kroz nemačke zaplenjene dokumente (iz NARA publikacije T733)
- National Archives and Records Administration, US, German documents
    T78, Roll 414 (delovi) - Zbirka dokumenata Vrhovne komande armije (Oberkommando des Heeres) - prikazi armijskih snaga i gubitaka po armijskim grupama
    Himmler file - Drawer # 6 - Folder # 232 (Handschar Division) T175 roll 70
    T354, Roll 606 - Zbirka dokumenata II SS oklopnog korpusa jun-decembar 1943 (II. SS-Panzerkorps, Juni-Dezember 1943)
    T501, Roll 255 - Zbirka dokumenata okupacionih komandanata na Balkanu 1944.
 
- sh dokumenti i prevodi

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom I - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U SRBIJI
    KNJIGA 1 - BORBE U SRBIJI 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. TOM II - DOKUMENTI VRHOVNOG ŠTABA NOV I POJ
    KNJIGA 1 - BILTENI VRHOVNOG ŠTABA

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom III - dokumenti NOVJ - BORBE U CRNOJ GORI
    KNJIGA 1 - godina 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom IV - dokumenti NOVJ - BORBE U BOSNI I HERCEGOVINI
    KNJIGA 1 - maj-septembar 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom V - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U HRVATSKOJ
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VI - BORBE U SLOVENIJI
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VII - BORBE U MAKEDONIJI
    KNJIGA 1 - juli 1941-septembar 1943.

ZBORNIK NOR-a. tom VIII - DEJSTVA NA JADRANU
    KNJIGA 1 - juli 1942-januar 1944.

ZBORNIK NOR-a. tom IX - DOKUMENTI ORGANIZACIJA KOMUNISTIČKE PARTIJE
    KNJIGA 1 - avgust 1941-avgust 1942.

ZBORNIK NOR-a. tom X - JUGOSLOVENSKO RATNO VAZDUHOPLOVSTVO U NARODNOOSLOBODILAČKOM RATU
    KNJIGA 1 - maj 1942-februar 1945.

ZBORNIK NOR-a. tom XI - OPERACIJE JUGOSLOVENSKE ARMIJE 1945.
    KNJIGA 1 - PRVA ARMIJA, 1. mart-15. maj 1945.




ZBORNIK NOR-a. tom XV, DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE
    knjiga 1 - DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE U NAPADU I OKUPACIJI JUGOSLAVIJE

ZLOČINI NA JUGOSLOVENSKIM PROSTORIMA U PRVOM I DRUGOM SVETSKOM RATU - ZBORNIK DOKUMENATA: tom I, ZLOČINI NDH
    knjiga 1: godina 1941.

NARODNOOSLOBODILAČKA BORBA U DALMACIJI 1941-1945. ZBORNIK DOKUMENATA
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 4: listopad-prosinac 1942.
    knjiga 6: travanj-lipanj 1943.
    knjiga 7: srpanj-kolovoz 1943.
    knjiga 8: rujan-listopad 1943.

SJEVEROZAPADNA HRVATSKA U NARODNOOSLOBODILAČKOJ BORBI I SOCIJALISTIČKOJ REVOLUCIJI 1941-1945, GRAĐA
    knjiga 1: godina 1941.

HISTORIJSKI INSTITUT SLAVONIJE: GRAĐA ZA HISTORIJU NARODNOOSLOBODILAČKOG POKRETA U SLAVONIJI
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 2: siječanj-lipanj 1942.
    knjiga 3: srpanj-prosinac 1942.
    knjiga 9: 16 studeni-31. prosinac 1943.



ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOÐENJA BOSNE I HERCEGOVINE
    KNJIGA 1 - 1943. I 1944. GODINA

Institut za historiju radničkog pokreta Hrvatske: ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOĐENJA HRVATSKE –zbornik dokumenata
    1944 (od 10. svibnja do 31. prosinca)
BIBLIOTEKA

- knjige


Italija


Drugi svetski rat u Jugoslaviji

- posebno
    FOTOGALERIJA   -   nove slike  
    
    
    
    

- knjige savezničkih autora
- knjige nemačkih autora
- knjige domaćih autora
    Dušan Lukač: TREĆI RAJH I ZEMLJE JUGOISTOČNE EVROPE:
-o ustanku
-ndh
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
- o četnicima Draže Mihailovića
- jedinice NOV I POJ
-- brigade
    Slobodan Špegar Špego: ILUSTROVANA MONOGRAFIJA PRVE KRAJIŠKE BRIGADE
        
        
        
        
-- divizije i korpusi
    Lado Ambrožič-Novljan: PETNAJSTA DIVIZIJA
        

Žužemberška operacija
        

Wolkenbruch II
        

Boj za Žužemberk od 1. do 4. maja 1944
        

Sovražnikov vdor v Belo krajino od 13. do 15. novembra 1944
    Stanko Petelin: ENAINTRIDESETA DIVIZIJA
        

Nemška ofenziva *Traufe*
        

Rušenje proge Rakek-Postojna-Košana
        

Osvobajanje Bohinja in blejske kotline
        

Napad na Železnike
-- partizanski odredi
- bitke i ratne operacije
    EDICIJA ZA POBEDU I SLOBODU:
     knjiga 2: Beogradska operacija : učesnici govore : okrugli sto 18. okt. 1984
     knjiga 3: Kninska operacija : učesnici govore : okrugli sto 1. dec. 1984
     knjiga 5: Mostarska operacija : učesnici govore : okrugli sto 13. februar 1985.
- ratna zbivanja po oblastima
    PETROVAC U NOB – ZBORNIK SJEĆANJA:
    Dragoslav Dimitrijević - Beli: NARODNI HEROJ DARINKA RADOVIĆ
- antifašistička borba u gradovima
    ZAGREB 1941-1945. – ZBORNIK SJEĆANJA:
- vazduhoplovstvo
- mornarica
- različite službe
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
   VEZE U NOB-u 1941-1945. – RATNA SEĆANJA
    knjiga 1
    SANITETSKA SLUŽBA U NOR-U, zbornik radova
- zločini