- dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima
- arhivski fond:
- Nemački dokumenti sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington)
ukupno trenutno sadrži 84 kompletnih rolni sa ukupno 94175 listova dokumenata
- aktuelno:
- Pretraga kroz beleške uz nemačke dokumente sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington - notes search)
search string 1:
search string 2:
Vojnoistorijski institut je početkom šezdesetih godina dobio od National Archive nemačke zaplenjene dokumetne koji se odnose na Jugoslaviju u obliku mikrofilmova. To je dovelo do značajnog skoka u kvalitetu istoriografskog istraživanja u Jugoslaviji. Oko 2.000 dokumenata je prevedeno i objavljeno u ediciji Zbornika Vojnoistorijskog instituta (takođe dostupnih na sajtu, videti linkove dole). Međutim, radilo se o redakcijskom izboru, a rolne su bile samo ograničeno dostupne iz tehničkih razloga, pa se često postavljalo pitanje reprezentativnosti i pouzdanosti. S obzirom da je danas dostupna velika masa originalnih nemačkih dokumenata iz WW2 u digitalnom formatu, i to ne u obliku nekog redakcijskog izbora, nego svi redom, u obliku kompletnih rolni, i s obzirom da interesovanje postoji, pravljenje neke vrste javnih beleški o sadržaju pojavilo se kao logična i korisna ideja koja može olakšati navigaciju i ubrzati pretragu. Ovaj posao je tek u začetku - na sajtu je trenutno dostupno ukupno 84 kompletnih rolni dokumenata, sa ukupno 94175 listova dokumenata, a broj beleški uz dokumente je trenutno svega 993 (dakle oko 1%) - ali nadamo se značajnom porastu s vremenom.
Beleške radi više istoričara, pa ima dosta stilskih i sadržajnih nedoslednosti. Neka imena navedena su u s-h obliku, a neka u nemačkom originalu, pa je stoga dobra ideja izbegavati dijakritike, ili ponoviti traženu reč u obliku sa i bez dijakritika. Pretraga kroz beleške radi tako što unesete traženu reč (ili deo reči) u jedno polje, a u drugo unesete alternativni oblik pisanja tog pojma, ili neki drugi pojam, i pritisnete dugme "traži!". Pretraga je "case sensitive", odnosno, ako reč u belešci počinje velikim slovom, a Vi je ukucate malim slovima, ta beleška neće biti uvrštena u rezultat. U rezultate će biti uvrštene sve beleške u kojima se nalazi bilo koja od unetih reči. Niz rezultata sa slikama odgovarajućih dokumenata će biti prikazan u novom tabu odnosno prozoru.
Par saveta: S obzirom na aktuelnost, najtraženiji su dokumenti koji se odnose na DM-četnike. Trenutno takvih beleški ima 430. Ako Vas npr zanimaju izveštaji o gubicima, njih u dokumentima ima veoma mnogo, ali su u beleškama slabije zastupljeni. Pri tome treba imati u vidu da se ponekad pojavljuju sa rečju "mrtvih", "mrtav", "poginuli", i varijantama, a ima ih priličan broj koji su obeleženi sa "KIA" - profesionalna deformacija istoričara rata .
- tekuće informacije
- nove knjige
- hronologija NOR-a: na današnji dan dan: mesec:
hronološki podaci za:
- Draža Mihailović

- grad Zagreb
- grad Split
- grad Trst
- Divizija Brandenburg
- 373. legionarska divizija
- 2. diverzantski bataljon NOVH
- 3. diverzantski bataljon NOVH
- Diverzantski bataljon GŠ NOV i PO za Vojvodinu
- 15. slovenačka divizija
- 1. slovenačka udarna brigada Tone Tomšič
- 13. slovenačka udarna brigada Mirko Bračič
- 19. slovenačka udarna brigada Srečko Kosovel
- 11. slovenačka udarna brigada Miloš Zidanšek

1942:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 25-05-1942 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 25-05-1942 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1942-5-25 - Iz Tirane delegat CK KPJ Dušan Mugoša krenuo u CK KPJ i VŠ NOP i DVJ sa izveštajem o radu u Albaniji i s molbom CK KP Albanije da Kominterna odobri sazivanja 1. zemaljske konferencije i prijem KP Albanije u članstvo Kominterne.
1942-5-25 - U Žabljaku, na sastanku kome su prisustvovali načelnici VŠ i GŠ NOP odreda za Crnu Goru i Boku i članovi Štaba Durmitorskog NOP odreda, obrazovan Štab durmitorskih trupa, kome su stavljeni pod komandu delovi Durmitorskog, Komskog, Nikšićkog i Zetskog NOP odreda, 1. bataljon 1. proleterske NOU brigade i 3. bataljon 2. proleterske NOU brigade. Štab je bio pod neposrednom komandom VŠ NOP i DV Jugoslavije. Osnovni zadatak durmitorskih trupa bio je: da sprečavaju prodiranje italijansko-četničkih snaga ka Pivi.
1942-5-25 - U Prijedoru, na inicijativu NO odbora Prijedor, održana konferencija 22 opštinska NO odbora s teritorije 2. krajiškog NOP odreda. Konferencija je, pored ostalog, istakla potrebu da se preduzmu što brže i efikasnije mere za oživljavanje privrede.
1942-5-25 - Pet ustaških četa iz Jasenovca prešlo Savu i prodrlo do s. Draksenića (kod Bos. Dubice), odakle su ih, protivnapadom, delovi 2. krajiškog NOP odreda odbacili preko reke.
1942-5-25 - Pod pritiskom 5. i 1. krajiškog NOP odreda, delovi italijanske divizije -Sasari-, ustaše i četnici pod borbom se povukli iz Bos. Petrovca u Drvar.
1942-5-25 - Kod s. Pribilovaca (blizu Čapljine) delovi Južnohercegovačkog NOP odreda razbili jedan bataljon 49. fašističke legije -San Marko- italijanske divizije -Marke-, izbacivši iz stroja preko 200 neprijateljskih vojnika (od toga je oko 50 zarobljeno).
1942-5-25 - GŠ NOP i DO za Crnu Goru i Boku naredio Štabu Nikšićkog NOP odreda da izvodi raznovrsnija borbena dejstva protiv okupatora i domaćih izdajnika; da preduzmr dublje izviđanje u cilju prikupljanja podataka o neprijatelju: da organizuje zasede i prepade i da izvesne jedinice ubacuje u pozadinu neprijatelja sa određenim zadacima; da čvršće i umešnije komandu je jedinicama.
1942-5-25 - GŠ NOP i DO za Crnu Goru i Boku, u duhu direktiva i uputstva VŠ potčinienim jedinicama izdao naređenje za reorganizaciju u smislu formiranja partizanskih bataljona od 170-180 boraca i lakih partizanskih četa, čiji je bio zadatak izvođenie partizanskih akcija u pozadini neprijatelja. Pored toga, istim naređenjem istakao je i potrebu za intenzivnijim i organizovanijim političkim radom u jedinicama i na terenu, a posebno je ukazano na čuvanje i izgrađivanje vojno-političkih kadrova.
1942-5-25 - GŠ NOP odreda za Crnu Goru i Boku izdao naređenje Štabu Lovćenskog NOP odreda da organizuje ubacivanje udarnih partizanskih grupa u pozadinu neprijatelja (jednu pravcem Sozina-Paštrovićka gora, drugu pravcem s. G. Ceklin - s. Ljubotinj i treću pravcem s. Štitari - s. Mikulići) sa zadatkom: povezivati se s tamošnjim grupama i izvoditi akcije na okupatorske kolone, uništavati saobraćaj, likvidirati četničke štabove, politički raditi na terenu, i organizovati obaveštajnu službu. Pored toga, on mu ukazuje i na nepravilnosti u reorganizaciji jedinica.
1942-5-25 - GŠ NOP odreda za Hrvatsku uputio štabovima operativnih zona, grupa NOP odreda i samostalnih odreda direktivno pismo o političkoj situaciji u zemlji, stupanju Hrvata u partizanske jedinice, raskrinkavanju saradnje ustaša i četnika i formiranju udarnih i omladinskih bataljona.
1942-5-25 - U s. Rabrovcu (kod Mladenovca) partizanska grupa s. Bukulje razoružala seosku stražu i zaplenila 10 pušaka, 500 metaka i 5 bombi.
1942-5-25 - PK KPJ za Srbiju uputio OK KPJ za Kruševac direktivno pismo o stvaranju novih i jačanju postojećih partijskih organizacija na teritoriji kruševačkog okruga.
1942-5-25 - Oblasni komitet KPJ za Kosovo i Metohiju izdao partijskim organizacijama direktivu o radu na Kosovu i Metohiji u vezi sa razvojem političkih prilika kako u Jugoslaviji i na Balkanu tako i u celom svetu.

1943:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 25-05-1943 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 25-05-1943 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1943-5-25 - CK KPJ preporučio politodelu 7. brigade 7. divizije NOVJ: povesti još odlučniju borbu protiv širenja pegavca i drugih bolesti i preduzeti mere za što brže ozdravljenje obolelih drugova i njihov povratak u jedinicu, naročito rukovodećih kadrova.
1943-5-25 - VŠ NOV i POJ naredio 7. diviziji NOVJ da do pristizanja upućenih pojačanja iz 1. proleterske udarne divizije NOVJ zadrži nemačku 369. legionarsku diviziju i po svaku cenu održi prelaze na Tari kod s. Tepaca, s. Lever-Tare i s. Đurđevića Tare.
1943-5-25 - Više kolona nemačke 369. legionarske divizije krenulo u nastupanje sa r. Čehotine prema severoistočnim ograncima pl. Ljubišnje i zauzimanjem zaseoka Popovog Dola ugrozile desni bok i pozadinu 1. proleterske udarne divizije NOVJ, koja se baš tada probijala ka Foči.
1943-5-25 - Na pruzi Križevci - s. Dugo Selo Kalnički NOP odred istovremeno napao domobranske posade na ž. st. Majurec, Repinec, Gradec i Vrbovec. Uništene su ž. st. Majurec i Gradec, a posade zarobljene.
1943-5-25 - Na Tolstom vrhu (kod Novog Mesta) 3. bataljon 23. pešadijskog puka italijanske divizije -Izonco- iz Rateža i formacije Bele garde iz s. Št. Jerneja i s. Stopiča napali 3. slovenačku NOU brigadu -Ivan Cankar- i posle oštre borbe zauzeli Tolsti vrh, ali su se sutradan sami povukli.

1944:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 25-05-1944 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 25-05-1944 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1944-5-25 - Vazdušnim napadom na Drvar, nemačke, domobranske i četničke snage (ojačani 500. SS padobransko-lovački bataljon, ojačana pukovska grupa nemačke 373. legionarske divizije, pukovska grupa nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen-, nemački 92. motorizovani puk ojačan domobranskim 1. pukom 2. lovačke brigade i nemačkim 54. brdskim izviđačkim odredom, nemački 105. izviđački SS odred sa ojačanim izviđačkim odredom nemačke 369. legionarske divizije, nemački 1. puk -Brandenburg- bez jednog bataljona, manje četničke snage upotrebljene na svim pravcima i oko 100 aviona za podršku jedinica) iz garnizona Bos. Krupa, Bihać, Srb, Knin, Livno, Jajce, Mrkonjić-Grad i Banja Luka otpočele drvarsku operaciju s ciljem da unište VŠ NOV i POJ, koji se nalazio u Drvaru, a zatim okruže i unište jedinice NOVJ u zapadnoj Bosni (1. proleterski udarni i 5. udarni korpus NOVJ i delove 8. korpusa NOVJ). Operacija je neuspešno završena sredinom, juna.
1944-5-25 - Za vreme desanta na Drvar vrhovni komandant NOV i POJ maršal Jugoslavije Josip Broz Tito naredio 5. udarnom korpusu NOVJ i 1. proleterskoj udarnoj diviziji NOVJ da zatvore pravce prema Drvaru kako bi omogućili 6. proleterskoj diviziji NOVJ -Nikola Tesla- da uništi nemački 500. SS padobransko-lovački bataljon.
1944-5-25 - Izbeglička vlada Kraljevine Jugoslavije, sa predsednikom Božidarom Purićem na čelu, podnela ostavku.
1944-5-25 - Otpočeo vazdušni desant na Drvar. Od 6,35 do 7 časova, pre početka desanta, pet eskadrila nemačkih aviona bombardovalo Drvar. Zatim su transportni avioni bacili padobrance a teretne jedrilice spustile vojnike na područje s. Vrtoča i groblja u Drvaru. Prvog dana borbe poginuli su: član Oblasnog komiteta KPJ za Bos. krajinu Rade Vranješević, komandant Drvarskog vojnog područja Jandrija Tomić Ćić, komandant Drvarsko-petrovačkog NOP odreda Marko Jokić i član KPJ Vlado Miklavc, narodni heroji.
1944-5-25 - Prvi otpor desantnim jedinicama u Drvaru pružili su: Prateći bataljon VŠ, vod protivavionskih mitraljeza, tenkovski vod, pojedine grupe vojnopozadinskih ustanova, članovi okružnog, sreskog i opštinskog komiteta KPJ i SKOJ-a za Drvar i pripadnici organa narodne vlasti.
1944-5-25 - Ljudstvo Oficirske škole pri VŠ NOV i POJ stiglo iz s. Šipovljana u Drvar oko 8 časova, za vreme desanta, i napalo neprijateljske snage s jugoistoka i istoka te ih odbacilo sa desne obale r. Unca ka Šobića glavici i onemogućilo im bočni napad na pećinu, gde se nalazio VŠ NOV i POJ s maršalom Jugoslavije Josipom Brozom Titom na čelu.
1944-5-25 - Nemački 500. SS padobransko-lovački bataljon do 9 časova zauzeo deo Dinara na levoj obali r. Unca, ali je oko 100 boraca Pratećeg bataljona, pod neposrednim rukovodstvom VŠ NOV i POJ, uporno branilo pećinu.
1944-5-25 - Za vreme desanta na Drvar 2. bataljon 3. proleterske (ličke) udarne brigade 6. proleterske divizije NOVJ -Nikola Tesla- krenuo samoinicijativno iz s. Resanovaca ka Drvaru. To je bila prva operativna jedinica koja je oko 11 časova napala neprijatelja na Trninića bregu (kod Drvara).
1944-5-25 - Za vreme drvarske operacije 3. proleterska (lička) udarna brigada 6. proleterske divizije NOVJ -Nikola Tesla- napala nemački 500. SS padobransko-lovački bataljon i uspela da u zahvatu svoga napada ovlada svim dominantnim tačkama na prilazima Drvaru izuzev Šobića glavice. Zbog toga je nemački 500. SS padobransko-lovački bataljon morao da veći deo snaga odvoji za borbu protiv 3. proleterske (ličke) NOU brigade, tako da su maršal Jugoslavije Josip Broz Tito i ostali članovi VŠ NOV i POJ bili u mogućnosti da oko 12 časova napuste pećinu a zatim, preko s. Podova, stignu na ž. st. Potoci (na pruzi Drvar - s. Mliništa). Neprijatelju su naneseni osetni gubici. Jedinice NOVJ imale su 24 mrtva, 40 ranjenih i 15 nestalih.
1944-5-25 - Na liniji s. Dugo Polje - s. Osredci (kod Drvara) 2. proleterska (lička) udarna brigada 6. proleterske divizije NOVJ -Nikola Tesla- vodila oštru borbu protiv nemačkih jedinica (jačine oko 3.000 vojnika) koje su nastupale od s. Srba prema Drvaru. Neprijatelj se predveče probio do s. Trubara, a sutradan i u Drvar, pretrpevši osetne gubitke. Brigada je imala 21 mrtvog, 22 ranjena i 19 nestalih.
1944-5-25 - Za vreme drvarske operacije, na pravcima: Mrkonjić-Grad - s. Mliništa - s. Jezero - s. Dragnić Podovi, s. Vijenac - s. Pljevski Podovi, 1. proleterska udarna brigada i 13. proleterska udarna brigada -Rade Končar- 1. proleterske udarne divizije NOVJ i delovi 9. krajiške udarne brigade 10. udarne divizije NOVJ vodili odbrambene borbe protiv ojačanog izviđačkog odreda i 13. SS puka 7. SS divizije -Princ Eugen- i zadržali ih na liniji Dimitor - Crni vrh i s. Dragnić Podovi.
1944-5-25 - Za vreme drvarske operacije, u rejonu s. Vrba - s. Korićna (kod Glamoča), 3. proleterska (krajiška) udarna brigada 1. proleterske udarne divizije NOVJ, zatvarajući pravac Livno-Glamoč, razbila jaku kolonu delova 7. SS divizije -Princ Eugen-.
1944-5-25 - U Ripačkom klancu (kod Bihaća), za vreme drvarske operacije, nemački 92. motorizovani puk ceo dan vodio borbu protiv delova 6 krajiške udarne brigade 4. udarne divizije NOVJ i bataljona Drvarsko-petrovačkog NOP odreda i tek uveče uspeo da se probije do s. Vrtoča (kod Bos. Petrovca), kada se 6. krajiška brigada povukla prema Jedovniku (na pl. Vijencu).
1944-5-25 - Iz Livna nemački 105. izviđački SS odred otpočeo nastupanje u pravcu Bos. Grahova u cilju spasavanja svojih snaga u Drvaru. Na položajima s. Čelebić - s. Strupnić (jugozapadne padine pl. Staretine) izviđački odred je vodio borbu protiv 13. dalmatinske brigade 9. divizije 8. korpusa NOVJ i odbacio je.
1944-5-25 - Za vreme nemačkog vazđušnog desanta na Drvar 8. korpus NOVJ uputio 1. bataljon 3. dalmatinske brigade 9. divizije NOVJ za Drvar usiljenim maršem. Bataljon je uveče 25/26. maja napao neprijatelja u Drvaru.
1944-5-25 - Iz Livna nemački izviđački odred 369, legionarske divizije otpočeo nastupanje ka Glamoču, ali ga je 3. proleterska (krajiška) udarna brigada 1. proleterske udarne divizije NOVJ, iz rejona s. Vrbe - s. Korićna, odbacila.
1944-5-25 - Posle četvorodnevnih borbi protiv ustaša i milicije 20. romanijska udarna brigada 27. udarne divizije NOVJ ovladala prostorijom Srebrenica-Bratunac.
1944-5-25 - Poljski dopunski bataljon nemačke 373. legionarske divizije i 1. rezervni lovački puk, pravcem Bos. Krupa - s. Krnjeuša - Bos. Petrovac, napali 8. krajišku udarnu brigadu 4. udarne divizije NOVJ i posle žestoke borbe prinudili je da se povuče ka Grmeču.
1944-5-25 - Izašao prvi broj mesečnog lista -Mlada Hercegovina-, organa Oblasnog odbora USAOBiH-a za Hercegovinu.
1944-5-25/26 - U opštem napadu (za vreme nemačkog vazđušnog desanta na Drvar) 3. proleterska (lička) udarna brigada 6, proleterske divizije NOVJ -Nikola Tesla-, Prateći bataljon VŠ, bataljon 9. divizije 8. korpusa NOVJ i delovi 1. inžinjerijske brigade uspeli da ovladaju crkvom i raskrsnicom puteva u Drvaru, ali napori da se zauzme i Sobića glavica ostali su bez uspeha. Međutim, kako je neprijatelj već bio prodro u Bos. Petrovac i s. Trubar, Štab 6. proleterske divizije NOVJ je obustavio dalji napad i naredio povlačenje jedinica zapadno i severozapadno od Drvara. Nemački 500. SS padobransko-lovački bataljon nije uspeo da uništi VŠ NOV i POJ a izgubio je oko četiri petine svog sastava.
1944-5-25 - U Kolašinu održan narodni zbor povodom 51. rođendana vrhovnog komandanta NOV i POJ Josipa Broza Tita. Prisustvovalo je preko 1000 lica. Govornici su prisutne upoznali sa zaslugama Josipa Broza Tita i uspesima jedinica NOVJ u NOB-u.
1944-5-25 - Prva udarna brigada -Braća Radić- 32. divizije NOVJ napala neprijateljsko uporište u s. V. Trojstvu (kod Bjelovara). Posle petočasovne borbe ona se, pod pritiskom ustaša, domobrana i žandarma, povukla. Brigada je imala 13 mrtvih, 47 ranjenih i 11 nestalih boraca.
1944-5-25 - Prva brigada 33. divizije NOVJ napala neprijateljsko uporište u s. Narti (kod Bjelovara) koje je branilo 230 domobrana, 100 žandarma i 50 nemačkih vojnika. Posle desetočasovne borbe neprijatelj je uspeo da odbije napad. Brigada je imala 9 mrtvih, 39 ranjenih i 30 nestalih boraca.
1944-5-25 - Na glavnoj železničkoj stanici u Zagrebu delovi 3. diverzantskog bataljona 10. korpusa NOVJ postavili paklenu mašinu u mešoviti voz. Mašina je eksplodirala pre polaska voza i ranila 2 nemačka vojnika i 1 železničara.
1944-5-25 - Kod s. Pasičine (na pl. Biokovu), u borbi protiv delova nemačke 118. lovačke divizije, poginuo komandant Neretvanskog NOP odreda Stanko Marević Prpić, narodni heroj.
1944-5-25 - Druga makedonska NOU brigada izvršila napad na posadu rudnika hroma kod s. Vitolišta, na s. Vitolište i na s. Polčište (kod Prilepa). Ta mesta je branilo preko 200 bugarskih i nemačkih vojnika. Neprijatelj je imao oko 40 mrtvih. Zaplenjeno je: 1 mitraljez, 2 p. mitraljeza, 9 pušaka i druga oprema.
1944-5-25 - U rejonu s. Šmihela (kod Mozirja) 2. slovenačka udarna brigada -Ljubo Šercer- 14. divizije NOVJ vodila oštre borbe protiv nemačkih kolona iz Šoštanja i Mozirja. Posle višečasovne borbe ona se prebacila ka s. St. Janžu (kod Mozirja), gde je uspostavila vezu sa 1. slovenačkom udarnom brigadom -Tone Tomšič- 14. divizije NOVJ.
1944-5-25 - Jedanaesta srpska NO brigada napala nemački aerodrom kod Leskovca. Posle jednočasovne borbe poginulo je oko 50 a zarobljeno 5 nemačkih vojnika. Uništeno: 7 aviona, avioradionica, hangari, 32 kamiona, 500.000 litara benzina i nekoliko magacina s opremom i aviomunicijom. Zaplenjeno: oko 80 pušaka, nekoliko p. mitraljeza i sanduka s municijom i veća količina drugog materijala i opreme. Brigada je imala jednog ranjenog borca.
1944-5-25 - U s. Vasilju (blizu Knjaževca) 9. srpska NO brigada napala štab četničkog Knjaževačkog korpusa i njegovu prateću četu i naterala ih u bekstvo, a zatim, posle tročasovne borbe, razbila i ostale četničke jedinice na položajima na Goveđarištu. Poginulo je 60 četnika.
1944-5-25 - Na putu s. Kupinovo - s. Obrež (u južnom Sremu) jedinice 1. sremskog NOP odreda posekle 70 tt stubova.

1945:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 25-05-1945 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 25-05-1945 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:






- dokumenti

- originalna nemačka i saveznička dokumentacija
KRIEGSTAGEBUCH DES OBERKOMMANDOS DER WEHRMACHT
   BAND I.: 1940-1941.
  ► BAND II.: 1942.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND III.: 1943.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND IV.: 1944-1945.
     ERSTER HALBBAND

    nekoliko vodiča kroz nemačke zaplenjene dokumente (iz NARA publikacije T733)
- National Archives and Records Administration, US, German documents
    T78, Roll 414 (delovi) - Zbirka dokumenata Vrhovne komande armije (Oberkommando des Heeres) - prikazi armijskih snaga i gubitaka po armijskim grupama
    Himmler file - Drawer # 6 - Folder # 232 (Handschar Division) T175 roll 70
    T354, Roll 606 - Zbirka dokumenata II SS oklopnog korpusa jun-decembar 1943 (II. SS-Panzerkorps, Juni-Dezember 1943)
    T501, Roll 255 - Zbirka dokumenata okupacionih komandanata na Balkanu 1944.
 
- sh dokumenti i prevodi

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom I - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U SRBIJI
    KNJIGA 1 - BORBE U SRBIJI 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. TOM II - DOKUMENTI VRHOVNOG ŠTABA NOV I POJ
    KNJIGA 1 - BILTENI VRHOVNOG ŠTABA

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom III - dokumenti NOVJ - BORBE U CRNOJ GORI
    KNJIGA 1 - godina 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom IV - dokumenti NOVJ - BORBE U BOSNI I HERCEGOVINI
    KNJIGA 1 - maj-septembar 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom V - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U HRVATSKOJ
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VI - BORBE U SLOVENIJI
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VII - BORBE U MAKEDONIJI
    KNJIGA 1 - juli 1941-septembar 1943.

ZBORNIK NOR-a. tom VIII - DEJSTVA NA JADRANU
    KNJIGA 1 - juli 1942-januar 1944.

ZBORNIK NOR-a. tom IX - DOKUMENTI ORGANIZACIJA KOMUNISTIČKE PARTIJE
    KNJIGA 1 - avgust 1941-avgust 1942.

ZBORNIK NOR-a. tom X - JUGOSLOVENSKO RATNO VAZDUHOPLOVSTVO U NARODNOOSLOBODILAČKOM RATU
    KNJIGA 1 - maj 1942-februar 1945.

ZBORNIK NOR-a. tom XI - OPERACIJE JUGOSLOVENSKE ARMIJE 1945.
    KNJIGA 1 - PRVA ARMIJA, 1. mart-15. maj 1945.




ZBORNIK NOR-a. tom XV, DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE
    knjiga 1 - DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE U NAPADU I OKUPACIJI JUGOSLAVIJE

ZLOČINI NA JUGOSLOVENSKIM PROSTORIMA U PRVOM I DRUGOM SVETSKOM RATU - ZBORNIK DOKUMENATA: tom I, ZLOČINI NDH
    knjiga 1: godina 1941.

NARODNOOSLOBODILAČKA BORBA U DALMACIJI 1941-1945. ZBORNIK DOKUMENATA
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 4: listopad-prosinac 1942.
    knjiga 6: travanj-lipanj 1943.
    knjiga 7: srpanj-kolovoz 1943.
    knjiga 8: rujan-listopad 1943.

SJEVEROZAPADNA HRVATSKA U NARODNOOSLOBODILAČKOJ BORBI I SOCIJALISTIČKOJ REVOLUCIJI 1941-1945, GRAĐA
    knjiga 1: godina 1941.

HISTORIJSKI INSTITUT SLAVONIJE: GRAĐA ZA HISTORIJU NARODNOOSLOBODILAČKOG POKRETA U SLAVONIJI
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 2: siječanj-lipanj 1942.
    knjiga 3: srpanj-prosinac 1942.
    knjiga 9: 16 studeni-31. prosinac 1943.



ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOÐENJA BOSNE I HERCEGOVINE
    KNJIGA 1 - 1943. I 1944. GODINA

Institut za historiju radničkog pokreta Hrvatske: ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOĐENJA HRVATSKE –zbornik dokumenata
    1944 (od 10. svibnja do 31. prosinca)
BIBLIOTEKA

- knjige


Italija


Drugi svetski rat u Jugoslaviji

- posebno
    FOTOGALERIJA   -   nove slike  
    
    
    
    

- knjige savezničkih autora
- knjige nemačkih autora
- knjige domaćih autora
    Dušan Lukač: TREĆI RAJH I ZEMLJE JUGOISTOČNE EVROPE:
-o ustanku
-ndh
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
- o četnicima Draže Mihailovića
- jedinice NOV I POJ
-- brigade
    Slobodan Špegar Špego: ILUSTROVANA MONOGRAFIJA PRVE KRAJIŠKE BRIGADE
        
        
        
        
-- divizije i korpusi
    Lado Ambrožič-Novljan: PETNAJSTA DIVIZIJA
        

Žužemberška operacija
        

Wolkenbruch II
        

Boj za Žužemberk od 1. do 4. maja 1944
        

Sovražnikov vdor v Belo krajino od 13. do 15. novembra 1944
    Stanko Petelin: ENAINTRIDESETA DIVIZIJA
        

Nemška ofenziva *Traufe*
        

Rušenje proge Rakek-Postojna-Košana
        

Osvobajanje Bohinja in blejske kotline
        

Napad na Železnike
-- partizanski odredi
- bitke i ratne operacije
    EDICIJA ZA POBEDU I SLOBODU:
     knjiga 2: Beogradska operacija : učesnici govore : okrugli sto 18. okt. 1984
     knjiga 3: Kninska operacija : učesnici govore : okrugli sto 1. dec. 1984
     knjiga 5: Mostarska operacija : učesnici govore : okrugli sto 13. februar 1985.
- ratna zbivanja po oblastima
    PETROVAC U NOB – ZBORNIK SJEĆANJA:
    Dragoslav Dimitrijević - Beli: NARODNI HEROJ DARINKA RADOVIĆ
- antifašistička borba u gradovima
    ZAGREB 1941-1945. – ZBORNIK SJEĆANJA:
- vazduhoplovstvo
- mornarica
- različite službe
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
   VEZE U NOB-u 1941-1945. – RATNA SEĆANJA
    knjiga 1
    SANITETSKA SLUŽBA U NOR-U, zbornik radova
- zločini