- dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima
- arhivski fond:
- Nemački dokumenti sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington)
ukupno trenutno sadrži 84 kompletnih rolni sa ukupno 94175 listova dokumenata
- aktuelno:
- Pretraga kroz beleške uz nemačke dokumente sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington - notes search)
search string 1:
search string 2:
Vojnoistorijski institut je početkom šezdesetih godina dobio od National Archive nemačke zaplenjene dokumetne koji se odnose na Jugoslaviju u obliku mikrofilmova. To je dovelo do značajnog skoka u kvalitetu istoriografskog istraživanja u Jugoslaviji. Oko 2.000 dokumenata je prevedeno i objavljeno u ediciji Zbornika Vojnoistorijskog instituta (takođe dostupnih na sajtu, videti linkove dole). Međutim, radilo se o redakcijskom izboru, a rolne su bile samo ograničeno dostupne iz tehničkih razloga, pa se često postavljalo pitanje reprezentativnosti i pouzdanosti. S obzirom da je danas dostupna velika masa originalnih nemačkih dokumenata iz WW2 u digitalnom formatu, i to ne u obliku nekog redakcijskog izbora, nego svi redom, u obliku kompletnih rolni, i s obzirom da interesovanje postoji, pravljenje neke vrste javnih beleški o sadržaju pojavilo se kao logična i korisna ideja koja može olakšati navigaciju i ubrzati pretragu. Ovaj posao je tek u začetku - na sajtu je trenutno dostupno ukupno 84 kompletnih rolni dokumenata, sa ukupno 94175 listova dokumenata, a broj beleški uz dokumente je trenutno svega 993 (dakle oko 1%) - ali nadamo se značajnom porastu s vremenom.
Beleške radi više istoričara, pa ima dosta stilskih i sadržajnih nedoslednosti. Neka imena navedena su u s-h obliku, a neka u nemačkom originalu, pa je stoga dobra ideja izbegavati dijakritike, ili ponoviti traženu reč u obliku sa i bez dijakritika. Pretraga kroz beleške radi tako što unesete traženu reč (ili deo reči) u jedno polje, a u drugo unesete alternativni oblik pisanja tog pojma, ili neki drugi pojam, i pritisnete dugme "traži!". Pretraga je "case sensitive", odnosno, ako reč u belešci počinje velikim slovom, a Vi je ukucate malim slovima, ta beleška neće biti uvrštena u rezultat. U rezultate će biti uvrštene sve beleške u kojima se nalazi bilo koja od unetih reči. Niz rezultata sa slikama odgovarajućih dokumenata će biti prikazan u novom tabu odnosno prozoru.
Par saveta: S obzirom na aktuelnost, najtraženiji su dokumenti koji se odnose na DM-četnike. Trenutno takvih beleški ima 430. Ako Vas npr zanimaju izveštaji o gubicima, njih u dokumentima ima veoma mnogo, ali su u beleškama slabije zastupljeni. Pri tome treba imati u vidu da se ponekad pojavljuju sa rečju "mrtvih", "mrtav", "poginuli", i varijantama, a ima ih priličan broj koji su obeleženi sa "KIA" - profesionalna deformacija istoričara rata .
- tekuće informacije
- nove knjige
- hronologija NOR-a: na današnji dan dan: mesec:
hronološki podaci za:
- Draža Mihailović

- grad Zagreb
- grad Split
- grad Trst
- Divizija Brandenburg
- 373. legionarska divizija
- 2. diverzantski bataljon NOVH
- 3. diverzantski bataljon NOVH
- Diverzantski bataljon GŠ NOV i PO za Vojvodinu
- 15. slovenačka divizija
- 1. slovenačka udarna brigada Tone Tomšič
- 13. slovenačka udarna brigada Mirko Bračič
- 19. slovenačka udarna brigada Srečko Kosovel
- 11. slovenačka udarna brigada Miloš Zidanšek

1942:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 21-01-1942 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 21-01-1942 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1942-1-21 - U Libiji otpočela nemačko-italijanska ofanziva.
1942-1-21 - Na pl. Jahorini, po naređenju VŠ NOP i DV Jugoslavije, od razbijenih četničkih jedinica formiran Jahorinski NO dobrovoljački odred.
1942-1-21 - Na ž. st. Pjenovac (na pruzi Olovo - Han-Pijesak) jedna ojačana četa 1. bataljona 697. puka nemačke 342. pešadijske divizije, na skijama i konjima, iznenadila Šumadijski bataljon 1. proleterske NOU brigade i manje delove Romanijskog NOP odreda. U borbi je poginulo 59 partizana, među kojima i narodni heroji: komandant Romanijskog NOP odreda i član GŠ NOP i DV za BiH Slaviša Vajner Ciča, komandant Šumadijskog bataljona Milan Ilić Čiča i politički komesar Šumadijskog bataljona Dragan Pavlović Draganče.
1942-1-21 - U s. Bijelim Vodama (na Romaniji) jedna kolona 738. puka nemačke 718. pešadijske divizije iznenadila delove 2. bataljona 1. proleterske NOU brigade. Bočnim dejstvom jednog voda, Štab bataljona je izvukao svoje delove. Poginulo je 15 partizana, među kojima i komandir voda Radovan Petrović, narodni heroj.
1942-1-21 - Delovi 750. puka nemačke 718. pešadijske divizije, posle vrlo slabog otpora četnika, zauzeli Olovo.
1942-1-21 - Kod s. Ilovače (blizu Goražda) ustaše iz zasede ubile komandanta Pračanskog bataljona Romanijskog NOP odreda Milana Simovića, narodnog heroja.
1942-1-21 - PK KPJ za Crnu Goru, Boku i Sandžak uputio direktivu Oblasnom komitetu KPJ za Sandžak, okružnim, mesnim komitetima KPJ i biroima ćelija: partizanske jedidice treba shvatiti kao oružanu silu naroda a ne Partije. Sem toga, ukazuje na odgovornost partijske organizacije za svaku političku i vojničku akciju na svom području objašnjava karakter NOB-a i odnos Partije prema NOP odredima, NO odborima, NOF-u, daje uputstvo za formiranje SNO odbora i ukazuje na perspektivu formiranja pokrajinskog NO odbora: traži da se čuva čistota Partije i smelije uzdižu mladi kadrovi.
1942-1-21 - Jedinice 1. bataljona -Marko Trbović- Primorsko-goranskog NOP odreda zauzele s. Jasenak (kod Ogulina) i zarobile 72 domobrana i žandarma.
1942-1-21 - Kod s. Poloja (blizu Slunja) delovi Kordunaškog NOP odreda zarobili 22 domobrana i zaplenili 26 pušaka i 1 p. mitraljez.
1942-1-21 - Povodom osamnaestogodišnjice smrti Vladimira Iljića Lenjina, OK KPJ za Niš izdao proglas pozivajući radni narod u borbu protiv okupatora i domaćih izdajnika.
1942-1-21 - U Novom Sadu mađarske trupe i žandarmerija otpočele trodnevno masovno hapšenje i ubijanje Srba i Jevreja (tzv. racija).
1942-1-21/22 - U selima Kamenici, G. i D. Matejevcu delovi Ozrenskog NOP odreda spalili opštinske arhive i prekinuli telefonske veze tih mesta s Nišom.

1943:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 21-01-1943 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 21-01-1943 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1943-1-21 - U Londonu predsednik vlade V. Britanije i predsednik izbegličke vlade Kraljevine Jugoslavije održali sastanak na kojem su rešili kako dostavljati materijalnu pomoć Draži Mihailoviću. Pukovniku Beliju, kasnijem šefu britanske vojne misije pri četničkoj Vrhovnoj komandi, naređeno je da lično utvrdi listu potreba četnika.
1943-1-21 - VŠ NOV i POJ izdao naređenje komandama vojnih područja: u slučaju neprijateljske ofanzive preduzeti mere budnosti u pozadini i strogu pripravnost, održavati red i bezbednost na oslobođenoj teritoriji i uspostaviti najtešnju saradnju sa operativnim jedinicama NOV i POJ.
1943-1-21 - Kod s. Kamička (blizu San. Mosta) delovi 749. puka nemačke 717. divizije napali 2. bataljon 1. krajiške NOU brigade i prinudili ga da se povuče u s. Peći (kod Ključa). Neprijatelj je imao oko 15 mrtvih i ranjenih, a bataljon NOVJ 5 mrtvih i 1 ranjenog
1943-1-21 - Kod s. Pribinića i s. Čečave (blizu Teslića) jedinice 8. krajiške udarne brigade 1. proleterske udarne divizije NOVJ, posle jednodnevnih borbi, odbile napad delova domobranskog 8. pešadijskog puka i nemačkih delova iz Teslića. Poginula su 2 i ranjena su 3 neprijateljska vojnika. Brigada je imala 3 ranjena.
1943-1-21 - Žepče zauzeo 4. bataljon domobranskog 1. pešadijskog puka posle petočasovne borbe protiv jedinica 10. hercegovačke udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ.
1943-1-21 - U G. Vakuf posle kraće borbe ušli delovi 1, dalmatinske udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ. Pošto su uništili postrojenja u pošti, povukli su se ka selima Rastovu, Ždrimcima i Pridvorcima.
1943-1-21/22 - Na putu Banja Luka - Bos. Gradiška jedinice 2. i 5. krajiške udarne brigade 4. udarne divizije NOVJ napale domobrane i žandarme u s. Klašnicama i drugim uporištima, te zauzele s. Krnete i s. Klašnice, a u ovom selu zapalile zgradu opštine i žand. stanicu.
1943-1-21 - U s. Podima (kod Herceg-Novog) delovi 120. puka italijanske divizije -Mačerata- i četničkog bataljona iz Grahova opkolili i u borbi ubili 4 člana MK KPJ za Herceg-Novi, među kojima Nikolu Đurkovića i Savu Ilića, narodne heroje.
1943-1-21 - Kod s. Deringaja (blizu Gračaca) otpočele dvodnevne jake borbe između delova italijanske divizije -Sasari- i 1. udarne brigade 6. divizije NOVJ.
1943-1-21 - U blizini s. Šmarja (kod Ajdovščine) kombinovana italijanska jedinica, jačine oko 200 ljudi, napala 1. bataljon Soškog NOP odreda, ali je posle kraće borbe odbijena u polazni garnizon uz gubitke od 1 mrtvog.
1943-1-21 - U s. M. Lašni (kod Kamnika) 2. i 3. bataljon nemačkog 19. SS policijskog puka i 2. žandarmerijska rezervna motorizovana četa -Alpenland- iznenada napali Kamniški bataljon 4 (štajerske) operativne zone NOV i PO Slovenije, koji se posle kraće borbe probio u pravcu pl. Razbora uz gubitke od 4 mrtva i 2 zarobljena.
1943-1-21 - U s. Biču (kod Stične) dve čete 52. pešadijskog puka italijanske divizije -Kačatori dele Alpis, četa 104. bataljona crnih košulja i delovi Bele garde iz s. St. Vida, podržani artiljerijom, napali delove 1. slovenačke NOU brigade -Tone Tomšič-. Posle 14-časovne borbe po snegu i zimi, pretrpevši gubitke od 16 mrtvih i 14 ranjenih, neprijatelj se morao povući u s. Pristavicu.
1943-1-21 - Kod s. D. Sokoloviće (blizu Knjaževca) delovi Zaječarsko-timočkog NOP odreda vodili borbu protiv odreda poljske straže SDS iz Knjaževca, a zatim se povukli ka s. Manjincu.

1944:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 21-01-1944 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 21-01-1944 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1944-1-21 - VŠ NOV i POJ uputio depešu Glavnom štabu NOV i PO za Hrvatsku: sa poslednjim direktivama završena je globalna formacija na području Glavnog štaba; sada treba popunjavati jedinice i razvijati nove jedinice; podneti plan o formaciji prema datim direktivama.
1944-1-21 - VŠ NOV i POJ uputio depešu GŠ NOV i PO za Hrvatsku: 8. korpus NOVJ dobio je od VŠ direktivu za operacije; zona dejstva ovog korpusa ide do linije Gračac-Plavno; GŠ treba da organizuje radio-vezu sa svim jedinicama 8. korpusa; načelno se ukidaju formacijske dužnosti zamenika komandanata i komandira, te ove treba razmestiti u novoformirane jedinice.
1944-1-21 - VŠ NOV i POJ naredio GŠ NOV i PO za Hrvatsku da se u Istri formiraju laki NOP odredi, iz kojih bi se kasnije razvila divizija.
1944-1-21 - VŠ NOV i POJ uputio depešu GŠ NOV i PO za Hrvatsku: odobrava da se od postojećih ličkih partizanskih jedinica formira 35. divizija a da se pri tome ostave odredska jezgra.
1944-1-21 - VŠ NOV i POJ uputio depešu Štabu 2. udarnog korpusa NOVJ: formirati Štab primorske operativne grupe, u čiji će sastav ući 6. crnogorska NOU brigada, 2. dalmatinska NOU brigada i jedna novoformirana jedinica na sektoru Crmnice i Paštrovića; izveštava da će narediti popunu grupe ljudstvom iz Dalmacije; u 3. udarnoj diviziji NOVJ ostaju 5. i 7. crnogorska NOU brigada i 3. proleterska (sandžačka) NOU brigada kao i odredi na sektoru Nikšića; 2. proletersku udarnu diviziju NOVJ dovesti u dolinu r. Lima u čijem sastavu ostaju 2. proleterska udarna i 4. proleterska NOU brigada i 1. južnomoravska NO brigada; organizovati vojnopozadinsku vlast na celoj teritoriji; sve ove zadatke sprovesti energično i brzo; eventualni napad i zauzeće Nikšića bilo bi korisno.
1944-1-21 - Jedinice 7. SS divizije -Princ Eugen- ušle u Jajce, koje je, pred nadmoćnijim snagama neprijatelja, napustila 1. proleterska udarna brigada 1. proleterske udarne divizije NOVJ.
1944-1-21 - Kod s. Hotkovaca (blizu Glamoča) delovi nemačke 1. brdske divizije (oko 600 vojnika) napali 1. bataljon 3. proleterske (krajiške) udarne brigade 1. proleterske udarne divizije NOVJ. Posle šestočasovne borbe, kad mu je pristiglo pojačanje, bataljon je neprijatelja razbio i naneo mu gubitke od oko 39 mrtvih vojnika, a sam imao 11 mrtvih i 9 ranjenih boraca. * (knjiga)
1944-1-21 - Na pruzi Bos. Krupa - Bos. Novi diverzantska grupa Podgrmečkog NOP odreda minom srušila neprijateljski voz od 11 vagona i nanela neprijatelju osetne gubitke.
1944-1-21 - Povodom dvadesetogodišnjice Lenjinove smrti, u gradovima i selima na oslobođenoj i neoslobođenoj teritoriji Crne Gore i Boke, kao i u jedinicama NOV, održano više prigodnih akademija i konferencija na kojima se govorilo o životu i radu Vladimira Iliča Lenjina.
1944-1-21 - U Hrvatskom zagorju i na Kalniku oko 1700 ustaša, sa 1. baterijom haubica 100 mm Pavelićeve gardijske brigade, otpočelo operaciju -Dubrovnik- protiv jedinica 32. divizije NOVJ u cilju uspostavljanja saobraćaja na komunikaciji Zagreb-Varaždin. Operacija je trajala do 12. februara. Ustaše su u toku operacije zauzele Koprivnicu, Ludbreg, Ivanec, Pitomaču i druga mosta. * (knjiga, wiki)
1944-1-21 - Na prostoriji Brajakovog brda, s. Begunjara, s. D. Kučevice, s. Ladešića Drage, s. Netretića (kod Karlovca) jedinice Karlovačkog NOP odreda odbile napad delova nemačke 392. legionarske divizije, 5. ustaškog bataljona i 1. bataljona domobranskog 2. pešadijskog puka iz s. D. Stativa i s. Ozlja i prinudile ih na povlačenje u polazne garnizone.
1944-1-21 - Saveznička avijacija bombardovala Rijeku, gde je oštetila tvornicu torpeda, rafineriju nafte, železničku prugu i veći broj okolnih zgrada.
1944-1-21 - Jedinice Koruškog bataljona 4. operativne zone NOV i PO Slovenije zauzele žand. st. Obir (kod Železne Kaple, u Austriji), u kojoj su poginula 2, ranjena 3 i zarobljena 3 žandarma
1944-1-21 - Na položaju s. Brezovac - Strmečica - Bijela glava (kod Priboja) 4. bataljon 2. proleterske udarne i jedan bataljon 2. dalmatinske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ odbili napad oko 550 četnika. Neprijatelj je imao 16 mrtvih i oko 42 ranjena, a jedinice NOVJ - 3 mrtva i 6 ranjenih boraca.
1944-1-21/22 - Između s. Vognja i Srem. Mitrovice vod iz 1. sremskog NOP odreda posekao 20 tt stubova a neprijateljskoj patroli naneo gubitke.

1945:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 21-01-1945 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 21-01-1945 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1945-1-21 - Maršal Jugoslavije Josip Broz Tito postavio energičan zahtev izbegličkoj vladi: da prekine svaka pogađanja s kraljem Petrom II Karađorđevićem oko sporazuma Tito-Šubašić (od 2.XI 1944. godine) i da se vrati u zemlju.
1945-1-21 - Vrhovni komandant NOV i POJ maršal Jugoslavije Josip Broz Tito izdao naređenje o mobilizaciji izvesnog broja obveznika od 18 do 45 godina, kao i o izboru dobrovoljaca, rođenih 1928. i 1929. god., za službu u protivavionskim jedinicama NOVJ.
1945-1-21 - Kod s. G. Brke i s. Lipovice delovi nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- iz Brčkog napali 6. istočno-bosansku proletersku udarnu brigadu 17. udarne divizije NOVJ. Posle oštre jednodnevne borbe neprijatelj je odbijen uz osetne gubitke dok je Brigada imala 30 mrtvih i 62 ranjena.
1945-1-21/22 - Jedinice 36. udarne i 40. divizije NOVJ sa 12. proleterskom udarnom brigadom 12. udarne divizije NOVJ napale s. Pitomaču (kod Virovitice) i opkolile okolna nemačko-ustaška i domobranska uporišta. Ujutro 23. januara, posle više uzastopnih napada i protivnapada, jedinice NOVJ su se, zbog jakog neprijateljskog otpora i velikih gubitaka povukle pravcima s. Sedlarica - s. Turnašica i s. Stari Gradac - s. Ložan.
1945-1-21 - U s. Lipjama (kod Žužemberka) jedan bataljon 9. slovenačke brigade i jurišni bataljon 18. divizije NOVJ okružili i posle dvodnevnih oštrih borbi uništili 39. i 71. četu slovenačkih domobrana (čiji se manji deo spasao bekstvom).






- dokumenti

- originalna nemačka i saveznička dokumentacija
KRIEGSTAGEBUCH DES OBERKOMMANDOS DER WEHRMACHT
   BAND I.: 1940-1941.
  ► BAND II.: 1942.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND III.: 1943.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND IV.: 1944-1945.
     ERSTER HALBBAND

    nekoliko vodiča kroz nemačke zaplenjene dokumente (iz NARA publikacije T733)
- National Archives and Records Administration, US, German documents
    T78, Roll 414 (delovi) - Zbirka dokumenata Vrhovne komande armije (Oberkommando des Heeres) - prikazi armijskih snaga i gubitaka po armijskim grupama
    Himmler file - Drawer # 6 - Folder # 232 (Handschar Division) T175 roll 70
    T354, Roll 606 - Zbirka dokumenata II SS oklopnog korpusa jun-decembar 1943 (II. SS-Panzerkorps, Juni-Dezember 1943)
    T501, Roll 255 - Zbirka dokumenata okupacionih komandanata na Balkanu 1944.
 
- sh dokumenti i prevodi

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom I - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U SRBIJI
    KNJIGA 1 - BORBE U SRBIJI 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. TOM II - DOKUMENTI VRHOVNOG ŠTABA NOV I POJ
    KNJIGA 1 - BILTENI VRHOVNOG ŠTABA

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom III - dokumenti NOVJ - BORBE U CRNOJ GORI
    KNJIGA 1 - godina 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom IV - dokumenti NOVJ - BORBE U BOSNI I HERCEGOVINI
    KNJIGA 1 - maj-septembar 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom V - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U HRVATSKOJ
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VI - BORBE U SLOVENIJI
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VII - BORBE U MAKEDONIJI
    KNJIGA 1 - juli 1941-septembar 1943.

ZBORNIK NOR-a. tom VIII - DEJSTVA NA JADRANU
    KNJIGA 1 - juli 1942-januar 1944.

ZBORNIK NOR-a. tom IX - DOKUMENTI ORGANIZACIJA KOMUNISTIČKE PARTIJE
    KNJIGA 1 - avgust 1941-avgust 1942.

ZBORNIK NOR-a. tom X - JUGOSLOVENSKO RATNO VAZDUHOPLOVSTVO U NARODNOOSLOBODILAČKOM RATU
    KNJIGA 1 - maj 1942-februar 1945.

ZBORNIK NOR-a. tom XI - OPERACIJE JUGOSLOVENSKE ARMIJE 1945.
    KNJIGA 1 - PRVA ARMIJA, 1. mart-15. maj 1945.




ZBORNIK NOR-a. tom XV, DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE
    knjiga 1 - DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE U NAPADU I OKUPACIJI JUGOSLAVIJE

ZLOČINI NA JUGOSLOVENSKIM PROSTORIMA U PRVOM I DRUGOM SVETSKOM RATU - ZBORNIK DOKUMENATA: tom I, ZLOČINI NDH
    knjiga 1: godina 1941.

NARODNOOSLOBODILAČKA BORBA U DALMACIJI 1941-1945. ZBORNIK DOKUMENATA
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 4: listopad-prosinac 1942.
    knjiga 6: travanj-lipanj 1943.
    knjiga 7: srpanj-kolovoz 1943.
    knjiga 8: rujan-listopad 1943.

SJEVEROZAPADNA HRVATSKA U NARODNOOSLOBODILAČKOJ BORBI I SOCIJALISTIČKOJ REVOLUCIJI 1941-1945, GRAĐA
    knjiga 1: godina 1941.

HISTORIJSKI INSTITUT SLAVONIJE: GRAĐA ZA HISTORIJU NARODNOOSLOBODILAČKOG POKRETA U SLAVONIJI
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 2: siječanj-lipanj 1942.
    knjiga 3: srpanj-prosinac 1942.
    knjiga 9: 16 studeni-31. prosinac 1943.



ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOÐENJA BOSNE I HERCEGOVINE
    KNJIGA 1 - 1943. I 1944. GODINA

Institut za historiju radničkog pokreta Hrvatske: ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOĐENJA HRVATSKE –zbornik dokumenata
    1944 (od 10. svibnja do 31. prosinca)
BIBLIOTEKA

- knjige


Italija


Drugi svetski rat u Jugoslaviji

- posebno
    FOTOGALERIJA   -   nove slike  
    
    
    
    

- knjige savezničkih autora
- knjige nemačkih autora
- knjige domaćih autora
    Dušan Lukač: TREĆI RAJH I ZEMLJE JUGOISTOČNE EVROPE:
-o ustanku
-ndh
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
- o četnicima Draže Mihailovića
- jedinice NOV I POJ
-- brigade
    Slobodan Špegar Špego: ILUSTROVANA MONOGRAFIJA PRVE KRAJIŠKE BRIGADE
        
        
        
        
-- divizije i korpusi
    Lado Ambrožič-Novljan: PETNAJSTA DIVIZIJA
        

Žužemberška operacija
        

Wolkenbruch II
        

Boj za Žužemberk od 1. do 4. maja 1944
        

Sovražnikov vdor v Belo krajino od 13. do 15. novembra 1944
    Stanko Petelin: ENAINTRIDESETA DIVIZIJA
        

Nemška ofenziva *Traufe*
        

Rušenje proge Rakek-Postojna-Košana
        

Osvobajanje Bohinja in blejske kotline
        

Napad na Železnike
-- partizanski odredi
- bitke i ratne operacije
    EDICIJA ZA POBEDU I SLOBODU:
     knjiga 2: Beogradska operacija : učesnici govore : okrugli sto 18. okt. 1984
     knjiga 3: Kninska operacija : učesnici govore : okrugli sto 1. dec. 1984
     knjiga 5: Mostarska operacija : učesnici govore : okrugli sto 13. februar 1985.
- ratna zbivanja po oblastima
    PETROVAC U NOB – ZBORNIK SJEĆANJA:
    Dragoslav Dimitrijević - Beli: NARODNI HEROJ DARINKA RADOVIĆ
- antifašistička borba u gradovima
    ZAGREB 1941-1945. – ZBORNIK SJEĆANJA:
- vazduhoplovstvo
- mornarica
- različite službe
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
   VEZE U NOB-u 1941-1945. – RATNA SEĆANJA
    knjiga 1
    SANITETSKA SLUŽBA U NOR-U, zbornik radova
- zločini