🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

1. južnomoravski partizanski odred

Za ovaj pojam je pronađeno 77 hronoloških zapisa, 23 dokumenata i 1 fotografija.

Događaji

7. 2. 1943 U s. Kaluđerici (na pl. Kukavici) od Leskovačkog, Jablaničko-pasjačkog i Jastrebačkog NOP odreda formiran 1. južnomoravski NOP odred, sastava: tri bataljona (1. leskovački, 2. jablanički i 3. jastrebački).

9. 2. 1943 Kod s. Gorine, s. Kaluđerice i s. Lalinca (blizu Lebana) odredi SDS i Ijotićevci iz Niša i Leskovca (oko 1200 ljudi) sa četom nemačkih vojnika napali 1. i 2. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda. U borbi, vođenoj celog dana, jedinice 1. južnomoravskog NOP odreda su odbile napad neprijatelja a zatim se povukle u Jablanicu. Neprijatelj je imao 11 poginulih i S ranjenih. Naši gubici: 2 ranjena.

12. 2. 1943 Između Prokuplja i s. Zitorađe delovi 2. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda razrušili prugu i otvorili vatru na putnički voz, koji se zbog toga vratio u s. Žitorađu.

18. 2. 1943 Na pl. V. Jastrepcu oko 150 nemačkih vojnika napali 3. (jastrebački) bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda. U protivnapadu bataljon je odbacio neprijatelja ka Kruševcu, nanevši mu gubitke od oko 10 mrtvih i ranjenih. Poginuo je politkomesar Jastrebačkog NOP odreda i član OK KPJ za Niš Milić Rakić Mirko, narodni heroji, sa još jednim borcem.

12. 3. 1943 U s. Lecu (kod Medvede) 1. južnomoravski NOP odred napao i razoružao posadu od oko 50 nedićevaca, a zatim porušio rudnička postrojenja i električnu centralu i u zoru se povukao u s. D. i G. Gajtan. Zaplenjeno je: 1 mitraljez, 39 pušaka, veća količina eksploziva, 2 putnička automobila, 2 kamiona, motocikl i veća količina namirnica. U taj odred je stupilo oko 60 rudarskih radnika.

13. 3. 1943 Dve ojačane bugarske -lovne rote- (jedinice obučene za borbu protiv partizana - oko 500 vojnika), 2. četa nemačkog 3. policijskog bataljona i Okružni odred SDS iz Leskovca preduzeli napad na 1. južnomoravski NOP odred na pl. Radanu. Odred je u borbi kod Jovovića livada potpuno razbio bugarske jedinice i naneo im gubitke od oko 70 mrtvih (među kojima 5 oficira) i veći broj ranjenih. Zaplenjeno je 2 minobacača, 6 mitraljeza, 80 pušaka i veća količina municije. Poginuo je politički komesar 1. južnomoravskog NOP odreda Radovan Kovačević Maksim, narodni heroj. Ostale neprijateljske snage, saznavši za poraz bugarskih jedinica, nisu stupile u borbu i povratile se u polazne garnizone.

14. 3. 1943 Glavnina bugarske 7. pešadijske divizije otpočela napad na 1. južnomoravski NOP odred u Jablanici. Odred je, da bi izbegao udar višestruko jačih snaga, prebacio deo jedinica na pl. Kukavicu, a drugi deo na pl. V. i M. Jastrebac. Bugarske jedinice su do 20. marta ubile preko 100 i oterale u logore preko 600 ljudi, a zapalile oko 600 zgrada u jablaničkom i prokupačkom srezu. Nđročito je stradalo s. Gajtan kod Lebana.

0. 5. 1943 Glavnina bugarske 27. pešadijske divizije i 750 vojnika SDS preduzeli -čišćenje- pl. Vidojevice, pl. Pasjače, Puste Reke i Jablanice, gde je dejstvovao 2. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda. Da bi izbegao udar, bataljon se prebacio na pl. Kukavicu. Pošto je veći broj seljaka oterao u zatvor; neprijatelj se krajem. maja povukao u polazne garnizone.

0. 5. 1943 GŠ NOV i PO i PK KPJ za Srbiju naredili Štabu 1. južnomoravskog NOP odreda da iz sastava 3. (jastrebačkog) bataljona uputi jednu četu na desnu obalu J. Morave sa zadatkom da Zaječarsko-timočkom NOP odredu pomogne u akcijama protiv neprijatelja i u daljem radu na jačanju NO pokreta u istočnoj Srbiji.

1. 5. 1943 Drugi bataljon i okružni odred SDS iz Niša i sreski odredi SDS iz Prokuplja i Aleksinca napali 3. (jastrebački) bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda na pl. M. Jastrepcu. Bataljon je kod s. Devče razbio neprijatelja i prisilio ga na povlačenje ka Prokuplju, nanevši mu gubitke od 25 mrtvih i više ranjenih i zaplenivši 20 pušaka, mitraljez i veću količinu municije.

2. 5. 1943 Delovi bugarske 27. pešadijske divizije (jačine do dva puka) napali 3. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda na pl. Jastrepcu. Bataljon je manevrišući planinom izbegao udar glavnih snaga, nanoseći gubitke neprijateljskim prethodnicama i zaštitnicama. Posle trodnevnog krstarenja po pl. Jastrepcu neprijatelj se povukao u polazne garnizone.

13. 5. 1943 Oko 5000 bugarskih vojnika s načelnikom okruga leskovačkog i oko 60 njegovih pratilaca izbili na pl. Radan s ciljem da unište 2. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda i izvrše rekonstrukciju borbe od 13. marta. Bataljon je izmanevrisao neprijatelja i njegovim prethodnicama naneo gubitke od 2 mrtva i 4 ranjena, a sam je imao 1 poginulog.

18. 5. 1943 Kod ž. st. Belotinca (na pruzi Niš-Leskovac) delovi 3. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda napali bugarski transportni voz i ubili 4 a ranili 6 bugarskih vojnika. Za odmazdu, nemačke vlasti su streljale 350 ljudi.

20. 5. 1943 U Leskovcu grupa boraca 2. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda ubila šefa nemačke tajne policije. (Po naređenju nemačke feldkomandanture Niš kao mera odmazde, 31. maja u Leskovcu je streljano 10 zatvorenika.)

22. 5. 1943 U s. Zitorađi (kod Prokuplja) delovi 2. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda napali i razoružali odeljenje vojnika SDS.

1. 6. 1943 U s. Razbojni (kod Kruševca) Rasinski NOP odred i jedna četa 3. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda vodili borbu protiv delova SDS, te ubili 2 i ranili 4 vojnika.

9. 6. 1943 U Blace upala jedna četa Rasinskog NOP odreda, sa grupom boraca 3. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda, i iz sreskog magacina izvukla 1200 kg čećera, te polovinu toga podelila narodu.

9. 6. 1943 U rudniku uglja kod Aleksinca jedna četa 3. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda, sa desetinom boraca bivšeg Ozrenskog NOP odreda, uz pomoć rudara, porušila 3 rudarska okna, električnu centralu i sve zgrade sa postrojenjima, tako da je proizvodnja obustavljena skoro pola godine.

10. 6. 1943 Štab 3. (jastrebačkog) bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda naredio opštinskim upravama na levoj obali r. Toplice da mu predaju sav propagandni materijal koji dobijaju od okupatora i da ga obaveštavaju o naredbama okupatorskih i kvislinških vlasti, a da okupatoru ne dostavljaju izveštaje.

15. 6. 1943 Od dve čete Zaječarsko-timočkog NOP odreda i jedne čete 3. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda formiran Zaječarsko-timočki NOP odred -Milenko Brković Crni- (sastava: jedan bataljon, odnosno tri čete, ukupne jačine oko 100 boraca).

17. 6. 1943 Kod s. Ćelija (na putu Kruševac Brus) četa Rasinskog NOP odreda i četa 3. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda sačekale u zasedi 2 nemačka kamiona i ubile 13 a ranile 9 nemačkih vojnika, zapalile 1 kamion i zaplenile opremu i naoružanje. (Za odmazdu, nemački vojnici su 29. juna streljali oko 500-600 ljudi, žena i dece iz Kruševca i okoline, među kojima i ceo VIII razred kruševačke gimnazije.)

29. 6. 1943 GŠ NOV i PO za Srbiju naredio Štabu 1. južnomoravskog NOP odreda da u sastavu svojeg odreda formira dva udarna bataljona, a od preostalog ljudstva formira tri bataljona: Kukavički, Jablanički i Jastrebački i stvori uslove za formiranje brigade.

0. 7. 1943 U leskovačkom okrugu jedinice 1. južnomoravskog NOP odreda oštetile 22 vršaće garniture.

3. 7. 1943 Između Leskovca i Grdelice delovi 1. južnomoravskog NOP odreda eksplozivom razorili prugu, zbog čega je saobraćaj bio prekinut oko 10 časova.

16. 7. 1943 Na putu Leskovac-Lebane delovi 1. južnomoravskog NOP odreda sačekali u zasedi putnički automobil i u njemu ubili 2 nemačka vojnika.

20. 7. 1943 Na prostoriji s. Dobri Do - s. Retkocer - s. Tulare (kod Lebana) četnici Južnomoravskog, Jablaničkog, Kosovskog i Topličkog korpusa (ukupno oko 2.000 ljudi) završili koncentraciju s ciljem da napadnu jedinice 1. južnomoravskog NOP odreda na pl. Rađanu i ovladaju slobodnom teritorijom Jablanice, Puste reke i Toplice.

25. 7. 1943 Na pl. Rađanu reorganizovan 1. južnomoravski NOP odred. Formirani su 1. i 2. udarni bataljon, uz dalje postojanje 1. kukavičkog, 2. jablaničkog i 3. jastrebačkog bataljona.

26. 7. 1943 Na prostoriji s. Retkocer - s. Tulare (kod Medvede) 1. južnomoravski NOP odred, sa dve čete Rasinskog NOP odreda, napao koncentraciju od oko 2000 četnika. U borbi vođenoj celog dana četnici su odbili napad i odbacili jedinice NOP odreda ka s. D. i G. Gajtanu. Neprijatelj je imao 20 poginulih, 10 ranjenih i 1 zarobljenog, a jedinice 1. južnomoravskog i Rasinskog NOP odreda 17 mrtvih, 6 ranjenih i 4 nestala.

27. 7. 1943 Na putu Leskovac-Lebane delovi 1. južnomoravskog NOP odreda sačekali u zasedi nemački vojni kamion i u njemu ranili 2 vojnika.

0. 8. 1943 Nemački komandujući general i zapovednik Srbije naredio feldkomandanturi u Nišu da, zbog ubistva nemačkog podnarednika (koje su 7. avgusta izvršili delovi 1. južnomoravskog NOP odreda), strelja 50 zatvorenih pripadnika i simpatizera NOP-a.

1. 8. 1943 U Blace upala udarna grupa 3. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda, te uhvatila i streljala sreskog načelnika, šefa policije i jednog agenta.

5. 8. 1943 Na pl. Rađanu četnici napali 1. udarni bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda. U dvočasovnoj borbi bataljon je zadržao četnike na zapadnoj ivici planine, a noćnim napadom odbacio ih i s tih položaja. Ubijeno je 8 i ranjeno nekoliko četnika. Bataljon je imao 3 ranjena.

6. 8. 1943 Kod s. Vlase 2. udarni bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda napao četnike i naneo im gubitke od 10 mrtvih i više ranjenih, a zatim se povukao na pl. Radan.

7. 8. 1943 U Blacu delovi 3. jastrebačkog bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda napali bugarsku posadu, ali su se, zbog jakog otpora, morali povući na pl. Jastrebac.

13. 8. 1943 Na pl. Rađanu četnički Jablanički, Kosovski, Južnomoravski i Toplički korpus (oko 2000 četnika) napali 1. i 2. udarni i 2. (jablanički) bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda. Posle osmočasovne teške borbe četnici su protivnapadom odbačeni ka Sokolovom visu i s. M. i V. Đakama. Neprijatelj je pretrpeo gubitke od 20 mrtvih i oko 40 ranjenih, a jedinice 1. južnomoravskog NOP odreda - 8 poginulih, 3 ranjena i 4 nestala. Zaplenjeno: 1 protivtenkovska puška, 2 mitraljeza, 1 p. mitraljez, i dr.

14. 8. 1943 Na putu Leskovac-Lebane delovi 1. južnomoravskog NOP odreda napali iz zasede kamion sa bugarskim vojnicima i u njemu ubili 3 i ranili 3 bugarska vojnika.

17. 8. 1943 U s. Žitorađi (kod Prokuplja) delovi 1. južnomoravskog NOP odreda napali i rasterali odeljenje vojnika SDS koji su obezbeđivali rekvirirano žito, a potom odbacili ka Prokuplju nemačke i vojnike SDS koji su im pošli u pomoć. Poginula su 2 i ranjena 3 neprijateljska vojnika.

20. 8. 1943 Na Sokolovom visu i kod s. M. i V. Đake 1. i 2. udarni bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda napali i razbili četnike, odbacivši ih dublje u Kosanicu. Neprijatelj je imao 6 mrtvih i više ranjenih, dok su bataljoni imali 3 ranjena. Zaplenjeni su p. mitraljez i 8 pušaka.

28. 8. 1943 Kod s. Muzaća (blizu Blaca) udarni bataljon Rasinskog NOP odreda s jednim vodom 3. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda, napao i rasterao četnike i odbio napad Leteće brigade četničkog Rasinskog korpusa. Poginulo je 12 četnika, među kojima i komandant brigade, a zarobljeno 18 četnika. Zaplenjeno: 14 pušaka, 3 automata, 5 jahaćih konja, 8000 metaka i veća količina odeće i rublja.

0. 9. 1943 Na pl. Pasjači održano okružno savetovanje SKOJ-a za leskovačko-toplički okrug. Odlučeno je da se radi na podizanju ideološkog nivoa i omasovljenju članstva SKOJ-a i USAOJ-a i da se što veći broj omladinaca uputi u jedinice 1. južnomoravskog NOP odreda.

1. 9. 1943 Kod s. Crkvice (blizu Lebana) delovi 1. južnomoravskog NOP odreda napali nemačke policajce koji su vršili rekviziciju žita, te ubili 7 i ranili 4 policajca (ostali su se povukli u Leskovac). Nemački vojni zapovednik Jugoistoka naredio je sutradan da se za odmazdu strelja 450 simpatizera NOP-a i spali jedno selo.

26. 9. 1943 U s. V. Plani (kod Prokuplja) 3. (jastrebački) bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda i Udarni bataljon Rasinskog NOP odreda napali bugarske vojnike i vojnike SDS, ali su se zbog snažnog otpora neprijatelja morali povući.

30. 9. 1943 Između s. Lužana i s. Grejača delovi 3. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda miniranjem porušili prugu Niš-Stalać usled čega su iskočili iz koloseka lokomotiva i nekoliko vagona. Poginulo je ili ranjeno 18 nemačkih i bugarskih vojnika.

0. 10. 1943 Kod s. Tešice (na pruzi Niš-Stalać) 3. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda minom prevrnuo nemački transportni voz, u kome je poginulo oko 70 vojnika.

0. 10. 1943 Štab 1. južnomoravskog NOP odreda izdao naredbu kojom zabranjuje rad opštinskih uprava i seoskih kmetova.

3. 10. 1943 U Blace (kod Prokuplja) upali delovi 3. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda i zapalili zgradu poreske uprave.

4. 10. 1943 Poljoprivrednu školu u Leskovcu zapalio 2. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda, te je u njoj skoro potpuno izgorelo nemačko skladište hrane.

10. 10. 1943 GŠ NOV i PO za Srbiju izdao naredbu da se 11. oktobra formira 1. južnomoravska NO brigada (sastava: tri udarna bataljona) i reorganizuje 1. južnomoravski NOP odred.

10. 10. 1943 U Blace (kod Prokuplja) upali delovi 3. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda i zapalili zgradu sreskog načelstva.

11. 10. 1943 U s. Obraždi (kod Lebana), po naređenju GŠ NOV i PO za Srbiju, od boraca 1. južnomoravskog NOP odreda formirana 1. južnomoravska NO brigada, sastava: tri bataljona (2 udarna i 1 omladinski), ukupne jačine 576 boraca. Istovremeno je preformiran 1. južnomoravski NOP odred u četiri bataljona svaki od po 120-150 boraca. Svečanom formiranju brigade prisustvovalo je nekoliko hiljada ljudi i omladine iz Puste reke, Jablanice i Toplice.

18. 10. 1943 U s. Kosmači (kod Kuršumlije) ojačan bataljon 122. puka bugarske 27. pešadijske divizije i delovi SDS napali 1. južnomoravsku NO brigadu i 4. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda. U šestočasovnoj borbi jedinice NOVJ su jurišem prinudile neprijatelja da se u neredu povuče ka Kuršumliji, nanevši mu gubitke od 23 poginula (među kojima su 1 pukovnik i 2 niža oficira). Gubici jedinica NOVJ: 1 mrtav i 8 ranjenih. Kasnije pristigle bugarske jedinice iz Prokuplja, za omazdu, su spalile s. Kosmaču.

20. 10. 1943 Kod s. Cukljenika (blizu Leskovca) 1. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda odbio napad odreda SDS iz Leskovca nanevši mu gubitke od 10 mrtvih i 4 ranjena.

20. 10. 1943 Kod s. Tumbe (na pl. Kukavici) delovi 1. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda napali bugarsku posadu granične karaule, te ubili 17 bugarskih vojnika i zaplenili njihovo oružje i opremu.

21. 10. 1943 Iz s. Obilića, s. Kosovog Polja i drugih sela oko Prištine 33 nova borca prešli demarkacionu liniju i stigli na teritoriju Jablanice, gde su se priključili 1. južnomoravskom NOP odredu. (Od njih i od novođošlih boraca kasnije je formiran Kosovski partizanski bataljon.)

27. 10. 1943 Kod s. Rujkovca (na putu Lebane-Medveđa) 2. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda napao iz zasede 2 kamiona sa oko 70 nemačkih vojnika i vojnika SDS. Poginulo je 14 nemačkih vojnika i 5 vojnika SDS, dok se ostatak spasao bekstvom. Zapaljena su oba kamiona, a zaplenjeni su 2 mitraljeza, 7 pušaka i 3 pištolja.

28. 10. 1943 Između s. Bogojevca i s. Rujkovca (na putu Lebane-Medveda) 1. južnomoravska NO brigada i 2. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda sačekali u zasedi oko 250 bugarskih vojnika koji su pošli da izvuku nemačke vojnike izginule prethodnog dana kod s. Rujkovca. Poginulo je 63, ranjeno preko 50 i zarobljeno 17 bugarskih vojnika, dok se ostatak spasao bekstvom. Istovremeno je u susretnoj borbi naterano u bekstvo oko 200 bugarskih vojnika koji su iz Lebana pošli u pomoć napadnutoj koloni. Zaplenjeno: minobacač, 4 mitraljeza, 3 p. mitraljeza, 40 pušaka, 12,000 metaka, 100 šinjela i dosta druge opreme. Gubici brigade i odreda: 5 mrtvih i 5 ranjenih.

0. 11. 1943 U sastavu 1. južnomoravskog NOP odreda formiran i 5. bataljon (gornjojablanički).

1. 11. 1943 U s. Konjuvcu (kod Leskovca) 1. južnomoravska NO brigada i 2. i 4. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda napali noću oko 400 vojnika nemačkog 1. policijskog puka. Pošto ni posle tročasovne borbe nisu uspele da zauzmu mesto (zbog jakog otpora iz utvrđenih zgrada), jedinice su se povukle ka pl. Rađanu. Neprijatelj je imao 8 mrtvih, a jedinice NOVJ 3 ranjena.

16. 11. 1943 U s. V. Šiljegovcu (kod Kruševca) 1. južnomoravska NO brigada, 3. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda i Rasinski NOP odred napali i razbili oko 450 četnika Rasinskog korpusa. U neprekidnoj borbi do 18 časova idućeg dana poginulo je 70 i zarobljeno 150 četnika. Brigada i odred su imali: 2 mrtva i 6 ranjenih. Zaplenjeno je preko 200 pušaka i drugog materijala.

17. 11. 1943 Kod manastira Sv. Prohor Pčinjski (blizu Kumanova) formiran 1 (kosovski) partizanski bataljon od dela Šarplaninskog NOP odreda i čete kosovskih partizana koja je dotle dejstvo vala u sastavu 1. južnomoravskog NOP odreda.

21. 11. 1943 U s. Bucima (kod Kruševca) formirana 2. južnomoravska NO brigada, u čiji su sastav ušli: Udarni bataljon Rasinskog NOP odreda, 2. (Jablanički) bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda i Omladinski bataljon 2. južnomoravskog NOP odreda.

21. 11. 1943 Na pl. Jastrepcu, od 3. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda, formiran Jastreoački NOP odred, sastava: tri bataljona.

26. 11. 1943 ONO odbor za leskovačko-toplički okrug i štabovi 2. južnomoravske NO brigade i 1. južnomoravskog NOP odreda izdali proglas o izdajničkom radu Milana Nedića i Draže Mihailovića, pozivajući nasilno mobilisane da napuste izdajnike i da stupaju u NO vojsku

8. 12. 1943 Radi objedinjavanja i usklađivanja dejstva 2. južnomoravske NO brigade i 1. južnomoravskog NOP odreda formiran zajednički Operativni štab.

10. 12. 1943 U s. Barju i s. Miroševcu (kod Lebana) 2. južnomoravska NO brigada i 1. južnomoravski NOP odred (bez 3. bataljona) napali četnički Leteći korpus Gorskog štaba za južnu Srbiju. Četnicima je pristiglo pojačanje iz susednih sela, pa su se jedinice NOVJ povukle i prebacile preko r. Jablanice. Četnici su imali oko 30 mrtvih, a jedinice NOVJ 8 mrtvih i 14 zarobljenih. Poginuo je i komandant bataljona Blagoje Kostić Marko, narodni heroj.

15. 12. 1943 U s. Kosančiću (kod Leskovca) 2. južnomoravska NO brigada i 1. južnomoravski NOP odred (bez 3. bataljona) napali i razbili jedan četnički leteći korpus, upućen iz istočne Srbije protiv jedinica NOV u Pustoj reci. Poginulo je ili zarobljeno 110 četnika (među kojima i 3 oficira), ranjen ih je veći broj, dok se ostatak spasao bekstvom ka J. Moravi. Gubici jedinica NOVJ: 7 mrtvih (među kojima i komandant 2. južnomoravske NO brigade Stojan Ljubić, narodni heroj) i 13 ranjenih. Zaplenjena je veća količina oružja i opreme.

30. 12. 1943 U s. Slavniku (kod Lebana) formiran Kosovski partizanski bataljon od dotadašnje istoimene čete i drugog ljudstva sa Kosova i Metohije. On je ušao u sastav 1. južnomoravskog NOP odreda.

2. 1. 1944 Kod s. Pečenjevca (na pruzi Niš-Leskovac) delovi 1. južnomoravskog NOP odreda srušili transportni voz. Uništeni su lokomotiva i 4 vagona.

16. 1. 1944 U s. Obraždi (kod Lebana) GŠ NOV i PO za Srbiju formirao 4. južnomoravsku NO brigadu. U njen sastav su ušli 1. kukavički, 4. gornjojablanački i 3 (pasjački) bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda. Istovremeno je reorganizovan 1. južnomoravski NOP odred, u čijem su sastavu formirana dva bataljona.

19. 1. 1944 Na položaju Cernica - s. Petrovac - Dobra glava (blizu Leskovca) 1. južnomoravski NOP odred napao na oko dva bataljona iz bugarskog 1. okupacionog korpusa i Sreski odred SDS iz Leskovca. U osmočasovnoj borbi partizani su razbili neprijatelja i gonili ga do pred sam Leskovac. Gubici NOP odreda: 1 mrtav i 1 ranjen borac. Neprijateljski gubici nisu ustanovljeni.

22. 1. 1944 Između s. Brestovca i s. Lipovice (na putu Niš-Leskovac) 2. bataljon 1, južnomoravskog NOP odreda posekao 30 tt stubova i prekinuo tt vezu.

23. 1. 1944 Na putu Leskovac-Lebane 1. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda posekao tt stubove u dužini od 11 km i zapalio drveni most kod s. Pertata.

28. 1. 1944 Delovi bugarskog 1. okupacionog korpusa (jačine do jedne divizije) i odredi SDS iz Leskovca, Lebana, Kuršumlije i Prokuplja preduzeli koncentričan napad na 4. južnomoravsku NO brigadu, jedinice 1. južnomoravskog NOP odreda, Komandu leskovačkog vojnog područja i komande mesta na oslobođenoj teritoriji Puste reke, Jablanice i dela Toplice. U borbama kod s. Turjana, s. Savinca i s. Ivanja jedinice NOV i PO su bile prinuđene da se prebace na pl. Kukavicu, pa se neprijatelj, 2. februara, povukao u polazne garnizone.

29. 1. 1944 Kod s. Savinca (blizu Lebana) delovi bugarskog 123. puka napali 1, bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda i prisilili ga na povlačenje ka s. Ivanju, gde su bile zauzele položaj ostale jedinice toga NOP odreda Tu je, posle oštre borbe vođene do mraka, 1. južnomoravski NOP odred odbio napad bugarskih jedinica, a zatim se prebacio u rejon s. Dobre Vode, gde se spojio sa 4. južnomoravskom NO brigadom.

30. 1. 1944 Pod pritiskom jačih bugarskih jedinica i odreda SDS, 4. južnomoravska NO brigada, 1. južnomoravski NOP odred, jedinice Komande leskovačkog vojnog područja, bolnica i kursevi iz s. Dobre Vode (na pl. Rađanu) preduzeli pokret pravcem s. Ivanje - s. Vujanovo - s. Mrvoš - s. Nova Topola, prešli komunikaciju Leskovac-Lebane i r. Jablanicu kod s. Vojlovca i izbili na prostoriju s. Miroševce, s. Gorina i s. Brza. Kod s. Nove Topole su razbili delove bugarskog 123. puka a kod s. Vojlovca oko 200 četnika.

2. 2. 1944 Između s. Gorine i s. Kaluđerice (kod Leskovca) 4. južnomoravska NO brigada i 1. južnomoravski NOP odred, u borbi vođenoj ceo dan, odbili napad četničkog Jablaničkog i Vardarskog korpusa i proterali ih ka s. Barju. Četnici su imali 13. mrtvih i veći broj ranjenih. Gubici jedinica NOVJ: 2 mrtva i 3 ranjena borca.

19. 3. 1944 Na položajima Arbanaška pl. - s. Rgaje - s. Đurevac (kod Prokuplja), u oštroj borbi, jedinice Operativnog štaba južnomoravskih brigada (2. i 4. NO južnomoravska, 9. srpska NO brigada i 1. južnomoravski NOP odred) slomile napade četničkog Rasinskog i Topličkog korpusa i u protivnapadu - ovog i narednog dana - proterale ih preko r. Toplice ka pl. Kopaoniku. Poginulo je 25 i ranjeno 50 boraca NOVJ. Među poginulima bio je i komandant 2. južnomoravske NO brigade Savo Eraković, narodni heroj. Četnici su imali preko 200 mrtvih i veći broj ranjenih.

Dokumenti

Pismo Svetozara Vukmaiovića-Tempa od 11 februara 1943 god. sekretaru Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju o formiranju Prvog južnomoravskog NOP odreda

Izveštaj Nedeljka Karaičića od 27 februara 1943 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o formiranju Prvog južnomoravskog NOP odreda i njegovoj prvoj borbi protiv četnika, žandarma i Bugara

Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Leskovac od 15. aprila 1943. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o političkoj situaciji u okrugu i stanju partijske organizacije u 1. južnomoravskom NOP odredu

Naređenje delegata Vrhovnog štaba NOV i POJ Svetozara Vukmanovića Tempa od 25. aprila 1943. Štabu Prvog južnomoravskog NOP odreda u vezi sa dolaskom delegata Glavnog štaba Kosmeta

Izvod iz izveštaja Okružnog komiteta KPJ za Leskovac od 6 juna 1943 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o akcijama jedinica Prvog južnomoravskog NOP odreda u maju 1943 godine

Izveštaj Štaba Prvog južnomoravskog NOP odreda od 22 juna 1943 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o akcijama jedinica odreda u maju 1943 godine

Naredba Štaba Trećeg bataljona Prvog južnomoravskog NOP odreda od 10 juna 1943 god. o zabrani rada opštinskih uprava

Naređenje Glavnog štaba NOV i PO Srbije od 29 juna 1943 god. Štabu Prvog južnomoravskog NOP odreda za stvaranje udarnih bataljona

Izveštaj Štaba 1. južnomoravskog NOP odreda od 12. jula 1943. Glavnom štabu Srbije o vojno-političkoj situaciji na terenu i o stanju i dejstvima odreda

Izveštaj Štaba Prvog južnomoravskog NOP odreda od 27 avgusta 1943 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o borbama protiv četnika u julu i avgustu 1943 god. na Radanu

Naredba Štaba Prvog južnomoravskog NOP odreda od oktobra 1943 god. o zabrani rada opštinskim upravama i seoskim kmetovima

Naredba Glavnog štaba NOV i PO Srbije od 10 oktobra 1943 god. o formiranju Prve južnomoravske NO brigade i reorganizaciji Prvog južnomoravskog NOP odreda

Izvod iz izveštaja Okružnog komiteta KPJ za Leskovac od 17 novembra 1943 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o vojno-političkoj situaciji na teritoriji Toplice i Jablanice i borbama Prve južnomoravske brigade i Prvog južnomoravskog NOP odreda od 7 oktobra do 11 novembra 1943 godine

Poziv Okružnog NO odbora za Leskovački i Toplički okrug, Štaba Druge južnomoravske NO brigade i Štaba Prvog južnomoravskog NOP odreda od 26 novembra 1943 god. narodu Toplice, Jablanice, Kosanice, Morave i Leskovačkog sreza

Naredba Štaba Trećeg bataljona Prvog južnomoravskog NOP odreda od 5 decembra 1943 god. o zabrani odlaska na pijace i prodaji žita, stoke i drva

Naredba Trećeg bataljona Prvog južnomoravskog NOP odreda od 5 decembra 1943 god. o zabrani čuvanja železničke pruge od strane seoskih straža

Izveštaj zajedničkog operativnog štaba Druge južnomoravske NO brigade i Prvog južnomoravskog NOP odreda od 11 decembra 1943 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o borbama na Barju i Oruglici sa četnicima Draže Mihailovića

Izveštaj zajedničkog Operativnog štaba Druge južnomoravske NO brigade i Prvog južnomoravskog NOP odreda od 17 decembra 1943 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o borbi u s. Kosančiću

Izveštaj štaba Prvog južnomoravskog NOP odreda od 4 januara 1944 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o akcijama na pruzi Leskovac - Doljevac

Naredba Glavnog štaba NOV i PO Srbije od 16 januara 1944 god. o reorganizaciji Prvog južnomoravskog NOP odreda

Izveštaj štaba Prvog južnomoravskog NOP odreda od 17 januara 1944 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o reorganizaciji, brojnom stanju i naoružanju Odreda

Izveštaj štaba Prvog južnomoravskog NOP odreda od 19 januara 1944 god. Komandi područja u Vujanovu o borbi sa Bugarima

Izveštaj štaba Prvog južnomoravskog NOP odreda od 6 februara 1944 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o borbama protiv Bugara i četnika i vojno-političkom radu u Odredu

Fotografije

Povezane odrednice

Vrhovni štab NOVJ Zaječar 6. srpska brigada (4. južnomoravska) Niš Četnici u drugom svetskom ratu Borbe u Makedoniji 1943. Narodni heroji Jugoslavije Pusta Reka Milan Nedić Ozrenski partizanski odred (Srbija) Zaječarsko-timočki partizanski odred Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Diverzije u oslobodilačkom ratu Leskovac Priština Jastrebački partizanski odred Nemački zločini u Jugoslaviji Kuršumlija Kruševac Aleksinac Blace 1. južnomoravska brigada Južnomoravski korpus JVuO Brus Streljanja u oslobodilačkom ratu 1. bugarski okupacioni korpus Narodno oslobodilački odbori 1. kosovski korpus JVuO Paul Bader Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu Omladina u ratu 9. srpska brigada (ozrenska) Borbe u Srbiji 1943. Jablanički korpus JVuO Savo Eraković Kumanovo Svetozar Vukmanović Tempo Bolnice u oslobodilačkom ratu Prokuplje SKOJ Zasede u oslobodilačkom ratu Toplički korpus JVuO Borbe u Srbiji 1944. Vardarski korpus JVuO Rasinski korpus JVuO Glavni štab Srbije Pokrajinski komitet KPJ za Srbiju Dragoljub Draža Mihailović Srpska državna straža (nedićevci) Rasinski partizanski odred 4. srpska brigada (2. južnomoravska) Toplica u oslobodilačkom ratu Velika Plana USAOJ Šarplaninski partizanski odred Bugarska u drugom svetskom ratu Žene u ratu Rekvizicija u ratu Deca u ratu Ni zrno žita okupatoru! 7. pešadijska divizija (Bugarska) Obrazovanje u oslobodilačkom ratu Lebane Borbe na Kosovu i Metohiji Politički komesari u NOR-u Bugarski zločini u Jugoslaviji 2. južnomoravski partizanski odred