🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

1. kosovsko-metohijska brigada

Za ovaj pojam je pronađeno 35 hronoloških zapisa, 13 dokumenata i 7 fotografija.

Događaji

24. 6. 1944 Kod s. Zbaždi (blizu Struge), od dotadašnje Grupe kosovsko-metohijskih partizanskih bataljona (1. i 2. kosovsko-metohijski bataljon) i bataljona Crvene armije 1. makedonsko-kosovske NOU brigade (sastavljen od oko 50 crvenoarmejaca prebeglih iz nemačkog zarobljeništva - nazivana i četa), formirana 1. kosovsko-metohijska NOU brigada.

9. 7. 1944 Kod Debra 1. makedonska NOU brigada i 1. kosovsko-metohijska NOU brigada vodile vrlo oštru osmoćasovnu borbu protiv delova nemačke 297. pešadijske divizije i balističkih snaga. Posle uličnih borbi one su oslobodile grad (sem kasarni), ali su ga morale napustiti zbog dolaska neprijateljskih pojačanja iz Struge. Neprijatelj je imao oko 160 mrtvih vojnika, a brigade - 20 mrtvih i 40 ranjenih boraca.

1. 8. 1944 Prva makedonska NOU brigada i 1. albanska partizanska brigada zauzele Debar (osim kasarni) i oslobodile političke zatvorenike. Istovremeno je na putu Deba-Struga 1. kosovsko-metohijska NOU brigada vodila oštre borbe protiv delova nemačke 297. pešadijske divizije koji su pokušavali da se iz Struge probiju za Debar, u pomoć svome garnizonu. Posle trodnevnih borbi, zbog nestanka municije, brigade NOVJ su se povukle na pl. Karaorman a albanska brigada u Albaniju. U tim borbama neprijatelj je imao oko 150 mrtvih i ranjenih, dok su brigade imale 20 mrtvih i oko 60 ranjenih boraca. Uništeno je više kamiona i nekoliko tenkova.

22. 8. 1944 Delovi 1. kosovsko-metohijske NOU brigade i albanske 5. partizanske brigade odbili pokušaje balističkih grupa i manjih nemačkih jedinica da ovladaju Peškopejom (u Albaniji).

25. 8. 1944 U s. Brezi (kod Broda) 1. kosovsko-metohijska NOU brigada i 5. makedonska NO brigada razoružale oko 220 četnika. Ovi četnici, koji su se bez otpora predali, većinom su prišli jedinicama NOVJ.

30. 8. 1944 Kod s. Blaca (blizu Tetova) 1. kosovsko-metohijsku NOU brigadu napale jake snage balista. Neprijatelj nije uspeo da ovlada selom. Brigada je u toku noći produžila pokret preko Suve gore za s. Grgurnicu.

31. 8. 1944 Kod s. Grgurnice (blizu Tetova) 1. kosovsko-metohijska NOU brigada razbila jake snage balista i prinudila ih da u neredu odstupe prema Tetovu.

6. 9. 1944 Prva kosovsko-metohijska NOU brigada oslobodila Brod, zarobivši oko 100 bugarskih vojnika.

16. 9. 1944 Posle žestokih višednevnih borbi uspele su nemačke borbene grupe -Gulman- (dva ojačana bataljona i jedan artiljerijski divizion) i -Papst- (dva ojačana bataljona i jedan artiljerijski divizion) i jedan bataljon 4. SS motorizovane policijske divizije da potisnu 2. makedonsku i 1. kosovsko-metohijsku NOU brigadu, Porečku i Kruševsku NO brigadu, inžinjenjsKu četu bugarske 15. pešadijske divizije i delove bugarskog 10. graničnog odseka na liniju s. Mažučište - s. Varoš - s. Selce i da ovladaju položajima na liniji s. Veselčane - s. Alinci - s. Marul.

21. 9. 1944 Kod s. Sedlareva (blizu Tetova) 1. kosovsko-metohijska NOU brigada razbila jaču grupu balista i produžila pokret za s. Vratnice.

22. 9. 1944 Na mestu Kaljaj Doda (u Ljumi, u Albaniji), u borbi protiv balista, poginula Dara Dragišić, borac 2. bataljona 1. kosovsko-metohijske NOU brigade, narodni heroj.

25. 9. 1944 Prva kosovsko-metohijska NOU brigada otpočela prelaz Sar-planine, u pravcu jugoslovensko-albanske granice. Ovog i sledećeg dana ona je razbila poterne jedinice iz sastava nemačke 21. SS divizije -Skenderbeg- i odbacila ih u pravcu s. Dragaša (kod Prizrena).

26. 9. 1944 U blizini s. Vešala (blizu Tetova) 1. kosovsko-metohijska NOU brigada vodila oštru borbu protiv jakih snaga balista koje su težile da joj onemoguće pokret ka Kosovu i Metohiji. Brigada je uspela da se probije za s. Šištevac.

3. 10. 1944 U s. Kolesjanu (kod Kukesa, u Albaniji), pri pokretu iz rejona Prilepa ka Kosmetu, 1. kosovsko-metohijska NOU brigada sastala se sa Operativnim štabom NOV i PO za Kosovo i Metohiju i njegovim Pratećim bataljonom.

13. 10. 1944 U Krumi (u Albaniji), od Partizanskog bataljona Kosova, novih boraca i izvesnog broja rukovodilaca Iz 1. kosovsko-metohijske NOU brigade, formirana 4. kosovsko-metohijska NO brigada.

16. 10. 1944 Prva kosovsko-metohijska NOU brigada napala i razbila oko 120 žandarma i oslobodila Tropoju (u Albaniji).

20. 10. 1944 Jedinice 1. kosovsko-metohijske NOU brigade i albanske 3. partizanske brigade napale na utvrđeno s. Junik (kod Đakovice). Zbog jakog otpora nemačkih i balističkih jedinica napad nije uspeo.

25. 10. 1944 Jedinice 1. kosovsko-metohijske NOU brigade i dva bataljona 4. kosovsko-metohijske NOU brigade ponovo napale na utvrđeno s. Junik (kod Đakovice). Posle oštrih desetočasovnih borbi, zbog pristizanja neprijateljskih pojačanja iz Peći, napada baliste s leđa (iz s. Molića) i znatnih gubitaka, jedinice NOVJ su se povukle ka albanskoj granici.

28. 10. 1944 Jedinice 1. kosovsko-metohijske NOU brigade, posle oštrih borbi, oslobodile utvrđeno s. Junik (kod Đakovice). Demoralisane nemačke jedinice i balisti povukli su se ka s. Dečanima i Juničkim planinama. Neprijateljski gubici su bili osetni. Zaplenjena su 3 mitraljeza, 2 p. mitraljeza, 30 pušaka i dosta drugog materijala. U s. Batuši zarobljeno je 30 balista, a ostatak se probio na odseku koji je držala jedna četa iz albanske 3, partizanske brigade.

30. 10. 1944 Jedinice 1. kosovsko-metohijske NOU brigade napale na s. Dečane (kod Peći), proterale nemačke jedinice i izbile na desnu obalu r. Dečanske Bistrice.

4. 11. 1944 Jedinice 1. kosovsko-metohijske NOU brigade odbile napade nemačkih jedinica na s. Dečane (kod Peći).

5. 11. 1944 Jedinice 1. kosovsko-metohijske NOU brigade, posle oštrih borbi, odbile ponovljene napade nemačkih jedinica ka s. Dečanima (blizu Peći). Jedna četa te brigade uspela je da pređe most na r. Dečanskoj Bistrici i da se više njega ukfini u neprijateljski položaj. Saveznička avijacija mitraljirala je neprijateljske snage tokom celog dana.

6. 11. 1944 Kod s. Dečana (blizu Peći) jedinice 1. kosovsko-metohijske NOU brigade ponovo odbile napade nemačkih snaga (pomognutih artiljerijom) i onemogućile im prelaz na desnu obalu r. Dečanske Bistrice.

8. 11. 1944 Prvi bataljon 1. kosovsko-metohijske NOU brigade razbio nemačku kolonu koja je od Đakovice pošla u pomoć svojim snagama na r. Dečanskoj Bistrici.

9. 11. 1944 U rejonu s. Dečana (kod Peći), u oštrim borbama tokom celog dana, jedinice 1. kosovsko-metohijske NOU brigade sprečile probijanje nemačke kolone iz Peći za Đakovicu.

17. 11. 1944 Jedinice 1. kosovsko-metohijske NOU brigade, u nastupanju za razbijenim nemačkim jedinicama, oslobodile Peć.

20. 11. 1944 Varošicu Istok oslobodio 1. bataljon 1. kosovsko-metohijske NOU brigade.

24. 12. 1944 Jedinice 1. kosovsko-metohijske NOIJ brigade otpočele pokret iz Peći u pravcu Drenice radi čišćenja toga kraja od preostalih odmetnika.

26. 1. 1945 Od odabranog ljudstva iz kosovsko-metohijskih brigada formirana Kosovsko-metohijska brigada narodne odbrane.

27. 1. 1945 Kod s. Trstenika (blizu Srbice) 2. bataljon 1. kosovsko-metohijske NOU brigade napao balističke snage i naneo im gubitke, ali je neprijatelj, brojno nadmoćan, održao svoje položaje.

31. 1. 1945 U rejonu Srbice, posle oštre borbe, 1. kosovsko-metohijska NOU brigada i 3. bataljon 5. kosovsko-metohijske NO brigade odbili napad balističkih snaga, nanevši im osetne gubitke.

11. 2. 1945 Kod s. Kozinca (blizu Srbice) delovi 1. kosovsko-metohijske udarne brigade 52. divizije NOVJ vodili oštru borbu protiv balista i naneli im gubitke od 32 poginula i većeg broja ranjenih.

26. 2. 1945 Prva kosovsko-metohijska udarna brigada 52. divizije NOVJ uništila u dragaškom srezu veću grupu balista.

16. 3. 1945 Kod s. G. Gadimlja (blizu Lipljana) 4. bataljon Kosovsko-metohijske brigade narodne odbrane odbio napad grupe od oko 200 balista, ali je pritom pretrpeo gubitke od 15 poginulih i 12 ranjenih.

27. 4. 1945 Na pl. Žegovcu i pl. Lipovici delovi 1. i 4. kosovsko-metohijske udarne brigade 52. divizije JA, posle dvodnevnog čišćenja, zarobili 11 balista.

Dokumenti

Pregled brojnog stanja, naoružanja i opreme Kosovsko-metohijske brigade od juna 1944. godine

Obaveštenje delegata Vrhovnog štaba NOV i POJ Svetozara Vukmanovića Tempa od 23. jula 1944. članu Centralnog komiteta KP Makedonije Cvetku Uzunovskom Ibrinu i Štabu 1. kosovsko-metohijske NOU brigade da je maršal Tito naredio toj brigadi da pođe u Azot i Porečje radi razbijanja tamošnjih četničkih snaga i da pomogne formiranje 6. makedonske NO brigade

Zahtev delegata Centralnog komiteta KPJ Svetozara Vukmanovića Tempa od 23. jula 1944. Cvetku Uzunovskom Abasu da sa delegatima obavezno dođe na osnivačku Skupštinu sobranja i da 1. kosovsko-metohijsku NOU brigadu uputi na izvršenje postavljenog joj zadatka

Zajedničko upozorenje delegata Vrhovnog štaba NOV i POJ Svetozara Vukmanovića Tempa i komandanta Glavnog štaba NOV i PO Makedonije Mihaila Apostolskog od 6. avgusta 1944. komandantu 1. kosovsko-metohijske NOU brigade Petru Brajoviću Đuru da će snositi odgovornost pred Vrhovnim štabom NOV i POJ ako sa Brigadom ne pođe u Porečje i Azot

Naređenje delegata Vrhovnog štaba NOV i POJ i opunomoćenika Centralnog komiteta KPJ Svetozara Vukmanovića Tempa od 7. avgusta 1944. Štabu 1. kosovsko-metohijske NOU brigade da se smeni sa dužnosti politički komesar brigade, a komandant da s brigadom odmah izvrši postavljeni zadatak u Porečju i Azotu i obaveštenje da je ukinut Glavni štab NOV i PO za Kosovo i Metohiju

Naređenje Vrhovnog komandanta NOV i POJ od 1. septembra 1944. Glavnom štabu NOV i PO Makedonije za upućivanje 1. kosovsko-metohijske brigade Operativnom štabu NOV i PO Kosova i Metohije

Naređenje Vrhovnog komandanta NOV i POJ od 1. septembra 1944. Glavnom štabu NOV i PO Makedonije za slanje svih kosovsko-metohijskih jedinica Operativnom štabu NOV i PO Kosova i Metohije

Naređenje Vrhovnog komandanta NOV i POJ od 5. septembra 1944. Operativnom štabu NOV i PO Kosova i Metohije za hvatanje veze s 1. kosovsko-metohijskom brigadom i privremeno stavljanje Gnjilanske brigade pod komandu Glavnog štaba NOV i PO Makedonije

Naređenje Vrhovnog Štaba NOV i POJ od 21. septembra 1944. Glavnom štabu NOV i PO Makedonije za slanje 1. kosovsko-metohijske brigade na sektor Šar-planine i dostavljanje izveštaja o kretanju nemačkih jedinica u Makedoniji

Naređenje Vrhovnog štaba NOV i POJ od 22. septembra 1944. Operativnom štabu NOV i PO Kosova i Metohije za prihvatanje 1. kosovsko-metohijske brigade

Naređenje Vrhovnog štaba NOV i POJ od 3. oktobra 1944. Glavnom štabu NOV i PO Makedonije za hitno upućivanje 1. kosovsko-metohijske brigade u Ljum

Zaključci savetovanja partijskih rukovodilaca 1. i 4. kosmetske brigade 52. kosovsko-metohijske divizije od 14. oktobra 1944. godine

Izveštaj sekretara partijske organizacije 1. kosmetske NOU brigade 52. kosovsko-metohijske divizije od 30. oktobra 1944. Oblasnom komitetu KPJ za Kosovo i Metohiju o radu partijske organizacije od 15. do 29. oktobra

Fotografije

Povezane odrednice

Avijacija u oslobodilačkom ratu Bugarska u drugom svetskom ratu Završne operacije u Jugoslaviji 297. pešadijska divizija Đakovica Albanski partizani Vrhovni štab NOVJ Oblasni komitet KPJ za Kosovo i Metohiju Glavni štab Makedonije Bitka za Srbiju 52. kosovsko-metohijska divizija NOVJ Cvetko Uzunovski 1. vojvođanska udarna brigada 21. SS divizija Skenderbeg 1. makedonsko-kosovska udarna brigada 5. kosovsko-metohijska brigada Glavni štab Kosova i Metohije Narodni heroji Jugoslavije Darinka Dragišić Komunistička partija Makedonije 4. kordunaška udarna brigada (1. brigada 8. divizije NOVJ) Peć 6. makedonska brigada Centralni komitet KPJ Prilep 1. makedonska udarna brigada Struga Borbe u Makedoniji 1944. Svetozar Vukmanović Tempo Prizren 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija Politički komesari u NOR-u Josip Broz Tito Mihajlo Apostolski Borbe na Kosovu i Metohiji Makedonski Brod Kruševo Četnici u drugom svetskom ratu Gnjilanska brigada Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Crvena armija Albanija u drugom svetskom ratu Savezničko bombardovanje Vermahta u Jugoslaviji Tetovo 1. albanska partizanska brigada Debar 4. kosovsko-metohijska udarna brigada Bali Kombetar