🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

13. srpska brigada

Za ovaj pojam je pronađeno 18 hronoloških zapisa, 15 dokumenata i 4 fotografija.

Događaji

13. 6. 1944 Kod s. Vine (blizu Leskovca) GŠ NOV i PO za Srbiju formirao 13. srpsku NO brigadu. Ona je ušla u sastav 24. divizije NOVJ.

14. 6. 1944 Dvadeset druga divizija NOVJ (bez 8. srpske brigade), ojačana 13. srpskom NO brigadom i bugarskim partizanskim bataljonom -Georgi Dimitrov-, napala Leskovac, koji su branili bugarski vojnici (do jednog puka), bataljon nemačkih vojnika sa četom tenkova i delovi SDK i SDS. Zauzeta je železnička stanica i miniranjem porušena, kao i električna centrala. Zapaljene su 2 cisterne sa benzinom i vagoni. U zoru jedinice NOVJ su se povukle ka pl. Kukavici.

19. 6. 1944 Kod s. Šumana i s. Popovca jedan bataljon 13. srpske NO brigade napao na oko 400 bugarskih vojnika i odbacio ih ka Lebanu.

20. 6. 1944 Bugarski 122. i 123. pešadijski puk i konjički eskadron i jedan nemački policijski bataljon ojačan artiljerijom, podržani avijacijom, otpočeli napad na jedinice 22. divizije NOVJ, 13. srpske NO brigade i bugarske partizanske brigade -Georgi Dimitrov-, sa ciljem da ih obuhvatom iz Poreča i Sijerinjske Banje nabace u trougao s. Oruglica - s. Lipovica - Velja glava (kod Lebana) i tu razbiju i unište. U borbama vođenim do 28. juna jedinice NOVJ i brigada -Georgi Dimitrov- su pretrpele osetne gubitke.

14. 7. 1944 Dvanaesta srpska brigada 22. udarne divizije NOVJ, 13. srpska brigada (tada privremeno pod komandom 22. divizije) i bugarska partizanska brigada -Georgi Dimitrov- napale Leskovac i s. Vučje. U Leskovcu su miniranjem uništene električna centrala i ž. stanica. Zapaljeno je 6 vagona slame. 2 cisterne benzina i 4 automobila. Poginulo je 12 nemačkih i bugarskih vojnika i oficira a zarobljena su 2 bugarska vojnika. U Vučju je uništena električna centrala i oštećena je fabrika štofa. Iste noći kod ž. st. Đorđevo izbačen je iz koloseka vojni voz, pri čemu je poginulo 45 nemačkih i bugarskih vojnika.

18. 8. 1944 Jedinice 24. divizije NOVJ (11, 13. i 15. srpska brigada, bez 17. srpske brigade) napale utvrđeno Lebane. Grad su branili jedan ojačani bataljon bugarske 27. pešadijske divizije i 120 nemačkih policajaca. Napad je trajao sve do 23 časa 20. avgusta, kad je grad oslobođen. Za vreme borbe nemački vojnici i pripadnici SDS iz Leskovca, sa 10 kamiona i 6 tenkova, pritekli su u pomoć napadnutoj posadi, te se ona, pod njihovom zaštitom, probila ka Leskovcu. Neprijatelj je imao 72 mrtva, 30 zarobljenih i više ranjenih vojnika. Zaplenjeno: 2 topa 75 mm, 12 mitraljeza i p. mitraljeza, 150 granata, 120.000 metaka, 4000 kg brašna, 400 kg pirinča i oko 150 kola drugog materijala. Gubici jedinica NOVJ: 13 mrtvih i 20 ranjenih boraca i rukovodilaca.

5. 9. 1944 Između Leskovca i s. Grdelice 13. srpska brigada 24. divizije NOVJ srušila železnički most, ubila 3 nemačka vojnika i zapalila zgradu ž. st. Đorđevo.

6. 9. 1944 U s. Grdelici (kod Leskovca) 13. srpska brigada 24. divizije NOVJ napala nemačke i italijanske fašističke vojnike, te ubila 6 nemačkih vojnika, ali se morala povući zbog nailaska nemačke kolone iz Vranja.

8. 9. 1944 Jedinice 22, divizije NOVJ (8, srpska brigada i Vranjski NOP odred) ušle u Vranje i Bujanovac, koje su napustili bugarski vojnici, dok je 13. srpska brigada 24. divizije NOVJ ušla u Vladičin Han.

8. 9. 1944 Kod s. Grdelice (blizu Leskovca) 13. srpska brigada 24. divizije NOVJ odbila napad nemačkih jedinica, zarobivši 10 nemačkih vojnika i 1 oficira i zaplenivši 2 mitraljeza, 12 pušaka i 15.000 metaka.

15. 9. 1944 Kod s. Grdelice (blizu Leskovca), u jednodnevnoj borbi protiv 600 nemačkih i 500 kvislinških vojnika, 13. srpska brigada 24. divizije NOVJ ubila oko 90 neprijateljskih vojnika i zarobila 1 nemačkog i 4 italijanska fašistička vojnika, a zaplenila mitraljez, 6 p. mitraljeza, 60 pušaka, 4 radio-stanice, t8 buradi benzina i dr. Brigada je imala 1 mrtvog i 3 ranjena borca.

19. 9. 1944 U Grdeličkoj klisuri (između s. Grdelice i Vladičinog Hana) jedan bataljon 13. srpske brigade 24. divizije NOVJ iz zasede napao nemačku kolonu koja se iz Leskovca probijala ka Vranju. Poginulo 150 i zarobljeno 10 nemačkih vojnika, a uništeno 5 kamiona.

19. 9. 1944 Otpočeo napad 13. i 17. srpske brigade 24. divizije NOVJ na Leskovac, koji su branili oko 500 nemačkih vojnika sa 8 tenkova, jedan puk SDS, jedan bataljon SDK, i četnici. U borbama vođenim do 21. oktobra, jedinice NOVJ su uspele da ovladaju spoljnom odbranom grada, ali su se, zbog nedostatka municije i zbog snažnog otpora neprijatelja, morale povući zapadno i jugozapadno od grada. Gubici jedinica NOVJ: 3 mrtva i 28 ranjenih. Neprijateljski gubici nepoznati.

26. 9. 1944 U Grdeličkoj klisuri jedan bataljon 13. srpske brigade 24. divizije NOVJ odbacio nemačku kolonu koja se iz Leskovca probijala ka Vranju. Poginulo je oko 100 neprijateljskih vojnika. Uništeno je 3 kamiona i zaplenjeno je 6 p. mitraljeza i 20 sanduka municije.

2. 10. 1944 U okolini Leskovca 13. srpskoj brigadi 24. divizije NOVJ predalo se 67 četnika i 2 vojnika SDK sa 63 puške i 6 p. mitraljeza.

7. 10. 1944 Kod s. Kaštavara (na putu Niš-Leskovac) nemački automobil sa 8 vojnika uništila mina koju je postavila 13. srpska brigada 24. divizije NOVJ.

8. 10. 1944 Blizu s. Vinarca (kod Leskovca) nemački automobil uništila mina koju je postavila 13. srpska brigada 24. divizije NOVJ. Dva nemačka vojnika su poginula a četiri su ranjena.

23. 10. 1944 Nadirući iz rejona Kuršumlije ka Kos. Mitrovici i Vučitrnu, jedinice 11. i 13. srpske brigade 24. divizije NOVJ, posle oštrih borbi protiv balista, uz obostrane velike gubitke, ovladale linijom Ugljarski krš - Krtinjak - s. Tačevac (kod Kuršumlije).

Dokumenti

Naređenje Štaba Četvrte NO divizije od 10 juna 1944 god. Štabu Trinaeste srpske NO brigade za napad na neprijateljske garnizone i o merama koje treba preduzeti u slučaju neprijateljske ofanzive na slobodnu teritoriju

Naređenje Štaba Dvadeset druge NO divizije od 26 juna 1944 god. Štabu Trinaeste srpske NO brigade Dvadeset četvrte NO divizije za dostavljanje izveštaja o situaciji na položaju brigade

Naređenje Štaba Dvadeset druge NO divizije od 28 juna 1944 god. Štabu Trinaeste srpske NO brigade Dvadeset četvrte NO divizije za dostavljanje izveštaja o situaciji u Gajtanu, Lecu, Medveđi i Sjarinskoj Banji

Naređenje Glavnog štaba NOV i PO Srbije od 6 avgusta 1944 god. Štabu Trinaeste srpske NO brigade Dvadeset četvrte NO divizije za izradu prepreka protiv neprijateljskih tenkova na pravcu Barje - D. Oruglica - Tupalski Vis - Radevačka Česma

Naređenje Glavnog štaba NOV i PO Srbije od 6 avgusta 1944 god. Štabu Trinaeste srpske NO brigade za rušenje železničke Pruge Leskovac - Vranje i druma Leskovac - Lebane i prikupljanje podataka o neprijatelju u Jablanici i Pustoj Reci

Naređenje Štaba Dvadeset četvrte NO divizije od 30 septembra 1944 god. Štabu Trinaeste srpske brigade za sadejstvo jedinicama Dvadeset druge NO divizije prilikom napada na Leskovac

Naređenje Štaba Dvadeset četvrte NO divizije od 3 oktobra 1944 god. Štabu Trinaeste srpske NO brigade za napad na Leskovac

Izveštaj Štaba Trinaeste srpske brigade od 5 oktobra 1944 god. Štabu Dvadeset četvrte NO divizije o napadu na Leskovac

Izveštaj Štaba Dvadeset četvrte NO divizije od 6 oktobra 1944 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o borbama Trinaeste srpske brigade i o neprijateljskim snagama u Leskovcu

Izveštaj Štaba Trinaeste srpske NO brigade od 7 oktobra 1944 god. Štabu Dvadeset četvrte NO divizije o situaciji na položaju brigade

Naređenje Štaba Dvadeset četvrte NO divizije od 8 oktobra 1944 god. Štabu Trinaeste srpske NO brigade za pokret u pravcu Prokuplja

Naređenje Štaba Dvadeset četvrte NO divizije od 10 oktobra 1944 god. Štabu Trinaeste srpske brigade za marš u pravcu Prokuplja

Izvod iz Operaciskog dnevnika Štaba Trinaeste srpske brigade Dvadeset četvrte NO divizije od 10 do 18 oktobra 1944 godine

Naređenje Štaba Dvadeset četvrte NO divizije od 25 oktobra 1944 god. štabovima Jedanaeste i Trinaeste srpske brigade za dalji prodor prema Kosovu pravcem Ugljarski Krš-Polatna-Bajgora

Naređenje Štaba Dvadeset četvrte NO divizije od 25 oktobra 1944 god. štabovima Jedanaeste i Trinaeste srpske brigade za nastupni marš pravcem Polatna-Bajgora

Fotografije

Povezane odrednice

Topličko-jablanička operacija Diverzije u oslobodilačkom ratu 15. srpska brigada Lebane Borbe u Srbiji 1943. Borbe u Srbiji 1944. Četnici u drugom svetskom ratu Avijacija u oslobodilačkom ratu Leskovac 11. srpska brigada 12. srpska brigada Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu Zasede u oslobodilačkom ratu Glavni štab Srbije Italija u drugom svetskom ratu Srpski dobrovoljački odredi (ljotićevci) 4. srpska brigada (2. južnomoravska) 17. srpska brigada Bali Kombetar 8. srpska brigada (6. južnomoravska) 24. srpska divizija NOVJ Luftwaffe u Jugoslaviji Bugarska u drugom svetskom ratu Kuršumlija Bujanovac Bitka za Srbiju Srpska državna straža (nedićevci) Prokuplje Vranje Milivoje Perović Niš Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Saradnja četnika sa okupatorom 22. srpska divizija NOVJ Vranjski partizanski odred Borbe na Kosovu i Metohiji