🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

4. proleterska (crnogorska) udarna brigada

Za ovaj pojam je pronađeno 117 hronoloških zapisa, 226 dokumenata i 90 fotografija.

Događaji

17. 6. 1942 U s. Ljubini (na pl. Zelengori), po odluci vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije Josipa Broza Tita, formirana 4. proleterska (crnogorska) NOU brigada, sastava: pet bataljona (od dva bataljona Lovćenskog i od po jednog bataljona Zetskog, Komskog i Durmitorskog NOP odreda).

20. 6. 1942 U šumi iznad s. Vrbniče (na pl. Zelengori) održano savetovanje VŠ NOP i DV Jugoslavije sa štabovima 1, 2, 3. i 4. proleterske NOU brigade. Vrhovni komandant Josip Broz Tito je dao ocenu proteklih borbi, analizirao novonastalu situaciiu i istakao nužnost pohoda brigada ka Bosanskoi kraiini. Razrađeni su zadaci poiedinih brigada u prvoj etapi (prelaz puta Foča-Kalinovik-Ulog i izbijanje na Treskavicu) i izdata su uputstva o svestranoj pripremi jedinica za pomenuti pohod, koji bi počeo kroz tri do četiri dana.

24. 6. 1942 Otpočeo pohod grupe proleterskih udarnih brigada za Bosansku krajinu. Brigade su nastupale iz rejona s. Vrbnica - s. Grendići (na pl. Zelengori), u dve kolone: desna (2. proleterska i 4. proleterska (crnogorska) NOU brigada) opštim pravcem Kalinovik - pl. Treskavica - Kreševo - G. i D. Vakuf - Kupres, i leva (1. proleterska i 3. proleterska (sandžačka) NOU brigada) opštim pravcem Kalinovik - pl. Treskavica - pl. Bjelašnica - Konjic - Prozor - Livno - pl. Cincar, sa zadatkom da na svojim pravcima nastupanja ruše komunikacije i oslobađaju naselja.

28. 6. 1942 Četvrta proleterska NOU brigada, posle borbe protiv žandarma i muslimanske milicije zauzela sela Lediće, Dejčiće, Ostojiće i Šabance. U borbi je poginulo 7 neprijateljskih vojnika. Brigada je zaplenila 1 minobacač, 1 p. mitraljez i 18 pušaka.

6. 7. 1942 Dva bataljona 2. proleterske NOU brigade zauzeli Kreševo, i u sađejstvu sa dva bataljona 4. proleterske NOU brigade rasterali 176 ustaša, žandarma i milicionera, demolirali žand. st., opštinsku zgradu i rudnička postrojenja i spalili pilanu.

6. 7. 1942 Nastupajući u više kolona s komunikacije Fojnica-Kiseljak-Blažuj ojačani 738. puk nemačke 718. divizije, uz podršku avijacije, povratio Kreševo i odbacio 2. i 4. proletersku NOU brigadu iz dolina r. Lepenice i r. Kreševčice na pl. Bitovnji.

11. 7. 1942 Treći bataljon 4. proleterske NOU brigade lako savladao manju ustaško-žandarmerijsku posadu i zauzeo G, Vakuf, gde su sutradan formirani NO odbor i Komanda mesta.

16. 7. 1942 Ojačana 4. proleterska NOU brigada napala dobro branjeni garnizon Bugojno (oko 900 vojnika - uglavnom ustaša). Uprkos velikom zalaganju napad je, uz osetne gubitke, odbijen. U borbi je ranjeno 23 i poginulo 22 borca među kojima i Milorad Jovančević, narodni heroj iz 4. batalojona 4. proleterske NOU brigade.

20. 7. 1942 Druga i 4. proleterska NOU brigada i tri bataljona 1. proleterske NOU brigade izvršili novi napad na ponovno ojačani garnizon u Bugojnu. Slabo organizovan i nejednovremeno i nepovezano otpočet, napad se, i pored obostrano vrlo visokih gubitaka, završio neuspehom.

11. 8. 1942 Druga i 4. proleterska NOU brigada, 10. hercegovačka NOU brigada i delovi 3. proleterske NOU brigade i 3. krajiškog NOP odreda izvršili napad na utvrđeni garnizon Kupres (1500 ustaša Crne legije i mesnih milicionera sa baterijom topova i oklopnim automobilom). Iako su dve čete bile prodrle u grad, neprijatelj je protivnapadom, uz znatne obostrane gubitke, odbacio partizanske snage na polazne položaje.

13. 8. 1942 Druga proleterska, 1. krajiška, 2. bataljon 3. sandžačke, 4. crnogorska i 10. hercegovačka NOU brigada i delovi 3. krajiškog NOP odreda, pod komandom Operativnog štaba kupreških snaga, ponovili napad na Kupres. Frontalni juriš je zaustavljen pred rovovima na ivici grada. Uporni neprijatelj prvo je izbacio iz grada uklinjene delove 1. krajiške i 4. crnogorske NOU brigade, a zatim odbacio i sve ostale snage. U napadima na Kupres (11-14. avgusta) naše jedinice su imale 141 ranjenog i 97 mrtvih boraca, među kojima je sedam narodnih heroja: Špiro Mugoša, zamenik komandanta 4. crnogorske NOU brigade, Dušan Metlić i Simo Šolaja, komandanti 1. i 2. bataljona 3. krajiškog NOP odreda, Mašo Brguljan i Sekula Popović, politički komesari četa, Jelica Mašković Jeja, desetar, i Đuro Petrović, puškomitraljezac - svi iz 4. crnogorske NOU brigade. Gubici neprijatelja su bili 72 mrtva i 115 ranjenih.

29. 8. 1942 Ustaško-domobranska posada Kupresa (oko 1.000 ustaša i domobrana) izvršila ispad u s. Blagaj i Novo Selo, potisnula 1. bataljon 4. crnogorske NOU brigade i dve čete Kupreškog bataljona 3. krajiškog NOP odreda, spalila oko 250 domova i pobila oko 150 ljudi, žena i dece.

7. 9. 1942 Iz Kupresa oko 3.000 ustaša i domobrana otpočelo prodor duž komunikacije Kupres-Šujica-Duvno-Posušje-Imotski. Iskoristivši nedovoljno sadejstvo 1. proleterske i 4. crnogorske NOU brigade, ustaše i domobrani su za 4 dana, uz manje borbe, zauzeli Šujicu i Duvno i uspostavili vezu sa svojim garnizonima u Posušju i Imotskom, uz put spalivši više sela.

18. 9. 1942 Operativni štab NOP i DV za Bos. krajinu, 1. i 2. krajiškom i 2. proleterskom NOU brigadom i delovima 3. sandžačke i 4. crnogorske NOU brigade i 6. krajiškog NOP odreda, otpočeo protivudar (na Manjači) na nemačku pukovsku borbenu grupu -Vedel-. Prodorom 3. krajiške NOU brigade od Ključa prema Bronzanom Majdanu borbena grupa -Vedel- se povukla na prilaze Banje Luke kod s. Han-Kola.

25. 9. 1942 Pod rukovodstvom Operativnog štaba NOP i DV za Bos. krajinu, 1. i 2. krajiška, 2. proleterska i 4. crnogorska NOU brigada i tri bataljona 3. krajiškog NOP odreda, posle 18-časovne borbe, zauzeli utvrđeni garnizon Jajce. Posada (ojačani ustaški 17. bataljon, 2. bataljon domobranskog 9. pešadijskog puka i četa žandarma - do 1000 vojnika) uglavnom je uništena. Zaplenjeni su naoružanje i oprema dva ojačana bataljona.

26. 9. 1942 Delovi 4. crnogorske NOU brigade sprečili intervenciju jedne nemačke čete i oko 200 domobrana i žandarma iz D, Vakufa prema Jajcu i razbili posadu ž. st. Vijenac, jačine domobranske čete. U borbi kod s. Vijenca poginuli su zamenik političkog komesara 1. bataljona 3. krajiškog NOP odreda Milan Ilić i politički komesar 1. čete 1. bataljona 4. crnogorske NOU brigade Vojin Dragović, narodni heroji.

4. 10. 1942 Delovi nemačke 714. i 718. pešadijske divizije, nastupajući od Mrkonjić-Grada i D. Vakufa, zauzeli Jajce. Delovi 4. crnogorske i 3. sandžačke NOU brigade i 3. krajiškog NOP odreda blagovremeno su evakuisali pozadinske ustanove i uništili fabriku karbida i druge važne objekte.

10. 10. 1942 Vrhovni komandant NOP i DV Jugoslavije Josip Broz Tito naredio da se od 3. sandžačke i 4. crnogorske NOU brigade formira udarna grupa za zaštitu pravca Mrkonjić-Grad-Mliništa, razoružavanje četničkih elemenata i politički rad na terena, a od 2. proleterske i 2. dalmatinske NOU brigade formira udarna grupa za zaštitu pravaca Bos. Grahovo - Drvar i Bos. Grahovo - Peulje - Livanjsko polje.

12. 10. 1942 Grupa brigada (2. proleterska, 3. sandžačka i 4. crnogorska NOU) zauzela Mrkonjić-Grad iz koga se nemačka borbena grupa -Tomas- povukla u s. Sitnicu. Ostavljeni delovi četnika i domobrana lako su razbijeni.

1. 11. 1942 Naredbom Vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije Josipa Broza Tita formirana 2. proleterska udarna divizija NOVJ, sastava: 2. proleterska NOU, 4. proleterska (crnogorska) NOU, i 2. dalmatinska NOU brigada.

3. 1. 1943 Kod s. Brišnika (blizu Duvna) delovi 4. proleterske (crnogorske) udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ odbili napad deset ustaško-domobranskih četa, razbili ih i odbacili u Posušje i Imotski. Neprijatelj je imao 20 mrtvih, veći brqj ranjenih i 28 zarobljenih. Brigada je imala 5 mrtvih i 8 ranjenih. Zaplenila je 1 kamion i 45 pušaka.

22. 2. 1943 Posle dvodnevnih borbi 4. proleterska udarna (crnogorska) brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ prinudila na predaju delove 1. bataljona 259. puka italijanske divizije -Murđe- i manji broj domobrana i žandarma i zauzela s. Jablanicu (kod Mostara). Zaplenjeno je: 200 pušaka, 9 p. mitraljeza, mitraljez, minobacač, kamion i vagon brašna. Oštećen je oklopni voz. Neprijatelj je imao 33 mrtva i 164 zarobljena.

28. 2. 1943 U s. Gračanici (kod Prozora), na sastanku Politbiroa CK KPJ i VŠ NOV i POJ, doneta odluka da se protivudarom glavnih snaga ka G. Vakufu razbije najopasnija neprijateljska grupacija i na taj način spasu ranjenici, odmah zatim da se kod s. Jablanice izvrši forsiranje r. Neretve. Vrhovni komandant NOV i POJ Josip Broz Tito je naredio da protivudar izvrše: 1. proleterska udarna divizija NOVJ, 2. proleterska udarna i 4. proleterska (crnogorska) udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ, 7. divizija NOVJ i 1. dalmatinska udarna brigada 3. udarne divizije NOVJ, s tim da u dolini Neretve ostanu 5. crnogorska udarna i 10. hercegovačka udarna brigada 3. udarne i 2. dalmatinska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ.

2. 3. 1943 Kod Vilića gumna (bizu G. Vakufa), u ogorčenoj borbi prsa u prsa, 4. proleterska (crnogorska) NOU brigada, uz sadejstvo delova 3. krajiške NOU brigade, razbila jedinice 737. puka nemačke 717. pešadijske divizije, ojačane tenkovima, i odbacila ih sa Vilića gumna, Karaulice i Kobile. Ovim je neprijatelju onemogućeno da upadne u rejon bolnica (s. Jaklići, s. Rumboci, s. Ripci, s. Šćit itd.). U toku devetočasovne borbe neprijatelj je imao 51 mrtvog, 83 ranjena, 21 nestalog i 31 smrznutog, a jedinice NOVJ 40 ranjenih i 30 mrtvih, među kojima su bili: borac 2. čete 2. bataljona 4. proleterske (crnogorske) NOU brigade Blažo Martinović, narodni heroj, bombaš i puškomitraljezac 2. čete 2. bataljona 4. proleterske (crnogorske) NOU brigade Jovo Zvicer, narodni heroj, komandir 3. čete 2. bataljona 4. proleterske (crnogorske) NOU brigade Dušan Strugar, narodni heroj, i komandir 2. voda 3. čete 2. bataljona 4. proleterske (crnogorske) NOU brigade Simo Barović, narodni heroj. Zaplenjeno je: 2. mitraljeza, 4 p. mitraljeza, 2 automata, veliki broj pušaka, minobacačke i puščane municije.

3. 3. 1943 Vrhovni komandant NOV i POJ Josip Broz Tito pohvalio jedinice 4. proleterske (crnogorske) NOU brigade (a naročito njen 2. bataljon) i jedinice 3. krajiške NOU brigade za pokazani heroizam u borbi prethodnog dana protiv nemačkih jedinica na Vilića gumnu.

19. 3. 1943 Na liniji s. Kovačici - s. Henjkuša, jake italijanske i četničke snage, potpomognute artiljerijom i tenkovima, napale delove 4. proleterske (crnogorske) NOU i 5. crnogorske NOU brigade i prinudile ih na povlačenje u pravcu s. Kljuna i s. Prkovića. Protivnapadom u toku noći 19/20. i sutradan 20. marta, jedinice NOVJ su razbile ove neprijateljske snage i odbacile ih ka Nevesinju, a potom izbile na liniju s. G. Bijenja - s. D. Bijenja - Markova glava - s. Pridvorci - s. Hrušta - Lipovački kuk (k. 1172). Neprijatelj je imao oko 250 mrtvih i ranjenih i 111 zarobljenih, a jedinice NOVJ 18 mrtvih i 57 ranjenih. Zaplenjeno je 8 p. mitraljeza, 23 mitraljeza, 20 minobacača i 100 tovara razne opreme.

22. 3. 1943 Nevesinje zauzele jedinice 4. proleterske (crnogorske) NOU i 5. crnogorske NOU brigade posle četvorodnevnih borbi protiv 1. i 2. bataljona 55. puka italijanske divizije -Marke-, 2. bataljona 260. puka italijanske divizije -Murđe- i 1. bataljona 25. pešadijskog puka italijanske divizije -Bergamo- i delova četničke Rogatičke i Sarajevske brigade, koji su se povukli prema s. Blagaju. Neprijatelj je samo 22. marta imao oko 100 mrtvih i više ranjenih, a jedinice NOVJ 12 ranjenih i 7 mrtvih, među kojima je bio bombaš 1. bataljona 5. crnogorske NOU brigade Himzo Salihagić, narodni heroj. Zaplenjeno je 150 pušaka, 800 mina, 35.000 metaka, 6 vagona brašna, 3 vagona makarona, vagon pirinča, po vagon soli, ulja, petroleuma i vina.

26. 3. 1943 Posle dvodnevnih žestokih borbi protiv 4. proleterske NOU (crnogorske) i 5. crnogorske NOU brigade na M. i V. Veležu i kod s. Udrežnja, oko 5 000 četnika, uz podršku italijanske artiljerije, zauzelo Nevesinje. Jedinice NOVJ su imale 90 mrtvih i ranjenih, a četnici 90 mrtvih i 150 ranjenih. Ranjen je i komandant 3. udarne divizije NOVJ Pero Ćetković, narodni heroj, koji je od zadobijenih rana umro 29. marta 1943. godine.

0. 4. 1943 GŠ NOV i PO za Crnu Goru i Boku naredio NOP odredima da upute ljudstvo za popunu 4. proleterske i 5. crnogorske NOU brigade, i to da Lovćenski i Piperski NOP odred upute po 200 boraca, Nikšićki i Bjelopavlićki - celokupno ljudstvo, a Kučki NOP odred - trećinu ljudstva.

2. 4. 1943 Jedinice 3. udarne divizije NOVJ, sa 4. proleterskom udarnom brigadom, razbile Gatačku i Golijsku brigadu četničkog Nevesinjskog korpusa i manje delove domobranske 6. pešadijske divizije i zauzele Gacko.

2. 5. 1943 Na Javorku (kod Nikšića), posle dvodnevne teške borbe, tri bataljona 2. proleterske NOU brigade, 4. proleterska NOU brigada i 5. crnogorska NOU brigada razbile jače snage četničke Nikšićke brigade i puk italijanske divizije -Ferara- (samo se komanda ovog puka i manji deo vojnika izvukli prema Nikšiću). Neprijatelj je pretrpeo gubitke od 670 mrtvih oficira i vojnika i 500 zarobljenih italijanskih oficira i vojnika i 200 četnika, dok su naše jedinice imale 10 mrtvih i 28 ranjenih. Zaplenjeno: 7 tenkova, 17 kamiona, 15 minobacača, 4 brdska topa 75 mm, 8 mitraljeza, 12 p. mitraljeza, 500 pušaka, 5 radio-stanica i velika količina municije, opreme i hrane.

13. 5. 1943 Između Pantelijevog vrha i Ilijinog brda (kod Spuža) Udarna grupa bataljona (3. bataljon 4. proleterske NOU brigade i 2. i 4. bataljon 5. crnogorske NOU brigade), ojačana delovima Zetskog NOP odreda, napala i razbila četnike. Zarobljeno je 600 četnika a ostatak je odbačen ka s. Bioču i Podgorici. Poginuo je zamenik političkog komesara Zetskog NOP odreda Vukosav Božović, narodni heroj.

17. 5. 1943 U blizini s. Bioča (kod Podgorice - sada: Titograd) Udarna grupa bataljona (3. bataljon 4. proleterske NOU brigade, 2. i 4. bataljon 5. crnogorske NOU brigade), ojačana Zetskim NOP odredom, u četvorodnevnoj borbi okružila i razbila 383. puk (bez jednog bataljona) italijanske divizije -Venecija-, Poginulo je 339 i zarobljeno 400 italijanskih vojnika i oficira, a zaplenjeno 9 brdskih topova, 27 mitraljeza i velike količine drugog naoružanja i opreme. U borbama su poginuli zamenik komandanta bataljona u 5, crnogorskoj NOU brigadi Marko Đurović i politički komesar čete 4. bataljonu iste brigade Milan Pavličič, narodni heroj.

18. 5. 1943 U dolini r. Platnice (kod pl. Umova) 4. proleterska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ okružila delove motorizovanog odreda -Daumiler- (54. izviđački bataljon i četu 98. puka nemačke l. brdske divizije), ali su je jače nemačke snage od s. Lipova i Kolašina napale s leđa i, posle oštrih borbi, deblokirale svoje okružene delove i zauzele Vučje (kod Kolašina).

26. 5. 1943 Kod s. Lipove Ravni i na Surdupu (kod Nikšića) glavnina 5. crnogorske udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ, ojačana 5. bataljonom 4. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ, napala ojačani 14. puk nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- i motorizovanu grupu italijanske divizije -Ferara- s ciljem da preseče put Nikšić-Javorak i obezbedi desni bok na pravcu s. Jasenovo Polje

1. 6. 1943 U rejonu s. Brljevo - Štirna - s. Budnja (Župa pivska) tri brigade 2. proleterske udarne i 3. udarne divizije NOVJ (4. proleterska, 7. krajiška i 10. hercegovačka NOU brigada) noćnim napadom razbile delove nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen-, prešle r. Vrbnicu i izbile u s. Miloševiće (kod Šavnika). U borbi je poginuo borac bombaš Vojin Poleksić, narodni heroj.

9. 6. 1943 U šumi Milinklade (u dolini r. Hrčavke) nemačka eskadrila bombardovala VŠ NOV i POJ u pokretu. Ranjen je vrhovni komandant NOV i POJ Josip Broz Tito, a poginuli su šef Vojne misije Velike Britanije pri VŠ NOV i POJ kapetan inž. Bil Stjuart i pratilac Vrhovnog komandanta Đuro Vujović Španac, narodni heroj. Nešto kasnije podlegao je ranama komandant 4. proleterske NOU brigade Vasilije Đurović Vako, narodni heroj, koji je ranjen kada se u jedinicu vraćao primivši zadatak od Vrhovnog komandanta.

9. 6. 1943 U međurečju Sutjeske i Hrčavke delovi nemačke 118. lovačke i 7. SS divizije -Princ Eugen- pokušali da ovladaju grebenom, čime bi presekle Glavnu operativnu grupu NOVJ i prekinule svaku vezu između Severne i Južne grupe za proboj. Neprijatelj je u toku dana ovladao s. Suhom, s. D. Barama i Medveđom planinom s juga i s. Krekovima i Milinkladom sa severa. Međutim, delovi 2. dalmatinske, 2. i 4. proleterske, 6. istočnobosanske i 10. hercegovačke NOU brigade su održali uzak pojas grebena između Tisovog brda, Pleća, k. 1349 i Kazana, s jedne, i Milinklade, Ozrena i s. Tjentišta, sa druge strane. Na taj su način izvučeni svi delovi 2. proleterske udarne divizije NOVJ i u toku noći obezbeđen prihvat 7. divizije NOVJ.

9. 6. 1943 Sedma divizija NOVJ, sa oko 600 lakih ranjenika Centralne bolnice VŠ NOV i POJ [Deo lakih ranjenika koji nije stigao da u toku noći pregazi Sutjesku bio je u svitanje odsečen i uglavnom zarobljen i pobijen.], između Kazana i s. Tjentišta prešla r. Sutjesku. Na Tisovom brdu (k. 1378) i Ozrenu (k. 1405) divizija prihvaćena od delova 4. proleterske i 6. istočnobosanske NOU brigade je ušla u sastav Severne grupe za proboj.

10. 6. 1943 Delovi nemačke 118. lovačke i 369. legionarske pešadijske divizije, uz podršku avijacije [Tog dana je izvršeno 76 aviopoleta, od čega 63 borbenih. Delovi 2. proleterske NOU brigade uništili su jedan avion.], pokušali da u rejonu katuna Zamršten (na pl. Zelengori) preseku stazu kojom se iz doline r. Sutjeske i r. Hrčavke probijala Glavna operativna grupa VŠ NOV i POJ. Međutim, 3. bataljon 4. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ, kao bočna osiguranja upornom odbranom na Ljubinom grobu [Kako je neprijatelj prostreljivao kolonu u bolnici 4. proleterske NOU brigade ponovo je teško ranjen zamenik komandanta bataljona Vojin Kantić, narodni heroj. Da ne bi bio teret jedinici, on je izvršio samoubistvo.], i na Košuti, slomili su mnogobrojne juriše neprijatelja i obezbedili izvlačenje Glavne operativne grupe NOVJ. U tim borbama je 3. bataljon 4. proleterske NOU brigade izgubio trećinu boraca, a u 1. četi 1. bataljona 2. proleterske NOU brigade u stroju je ostalo svega 9 boraca. Za upornost u odbrani, Prezidi] um Narodne skupštine FNR.J odlikovao je (posle rata) 2. četu 3. bataljona 4. proleterske NOU brigade Ordenom zasluga za narod I reda. [-Smo preko nas mrtvih Nijemci mogu proći- - glasila je poruka te čete.]

13. 6. 1943 Na odseku s. Ocrkavlje - s. D. Budanj, probojem 1. proleterske NOU brigade, Glavna operativna grupa VŠ NOV i POJ počela forsiranje r. Bistrice i prelazak preko komunikacije Kalinovik-Foča. Taj prelazak preko reke i druma, pod neprekidnom vatrom sa zemlje i iz vazduha (117 aviopoleta), završen je idućeg dana po podne. Pri proboju neprijateljskog obruča razbijeni su znatni delovi nemačke 369. legionarske divizije i 724. puka nemačke 104. lovačke divizije i jedna tenkovska četa. Gubici Glavne operativne grupe bili su takođe veliki. Među ostalim, poginuli su član AVNOJ-a i PK KPJ za BiH i rukovodilac politodela 10. hercegovačke NOU brigade Boriša Kovačević Šćepan, komandant 7. brigade 7. divizije NOVJ Nikola Maraković Nina, i član politodela 4. proleterske NOU brigade Risto Lekić, a smrtno je ranjen komandant bataljona u 4. proleterskoj NOU brigadi Nenad Rakočevič, narodni heroji.

27. 6. 1943 Delovi 2. i 4. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ razbili mesni bataljon milicije i zauzeli Kladanj.

0. 7. 1943 U Kladnju, da ne bi pao neprijatelju u ruke, izvršio samoubistvo teško ranjeni komandir čete u 4. proleterskoj NOU brigadi Jevrem Grbović, narodni heroj.

0. 7. 1943 U Dobrom dolu (kod Žabljaka), na konferenciji oko 200 boraca 4. proleterske i 5. crnogorske NOU brigade koji su se vratili sa r. Sutjeske, pozadinskih radnika i omladinaca, organizovana udarna partizanska četa. kao prvi korak na putu obnove Durmitorskog NOP odreda, i dogovoreno da se izvrši reorganizacija i uspostavljanje narodne vlasti u srezu.

17. 7. 1943 Na pruzi Doboj-Tuzla 2. i 4. proleterska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ razbile po jednu četu domobrana, četnika i milicije i zauzele s. Bos. Petrovo Selo i s. Miričinu. U zauzetim selima su spalile ž. stanice i srušile most na r. Spreči.

20. 7. 1943 Na Ozrenu ojačana 2. proleterska udarna divizija NOVJ (2. proleterska, 1. i 2. dalmatinska, 4. proleterska i 5, crnogorska NOU brigada) napala četnički Ozrenski odred, ojačan delovima Trebavskog odreda (oko 1.650 četnika). U trodnevnim borbama ona je, razbijanjem odvojenih kolona, izbacila neprijatelja sa Ozrena u dolinu r. Bosne iako su u borbu naknadno ubačeni još tri bataljona nemačke 369. legionarske divizije, delovi četničkog Zeničkog odreda i dve čete domobrana i milicije. Poginulo je 87 nemačkih vojnika. 30 četnika i 4 domobrana, ranjeno 108 nemačkih vojnika, 35 četnika i 10 domobrana i zarobljeno 80 četnika. Divizija je imala 38 ranjenih i 24 poginula (među kojima su pomoćnik političkog komesara bataljona u 2. dalmatinskoj NOU brigadi Miroslav Višić i komandir voda u 2. proleterskoj NOU brigadi Radomir Dražević, narodni heroji).

22. 7. 1943 Na Omerovim vodama (Ozren-planina) 2. i 4. proleterska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ, razbile dva batljona nemačke 369. legionarske divizije, koji su, pod zaštitom avijacije, odstupili prema Zavidovićima. Neprijatelj je imao 72 mrtva i 78 ranjenih, a jedinice NOVJ 18 mrtvih i 23 ranjena.

5. 8. 1943 Delovi 2. dalmatinske udarne i 4. proleterske udarne brigade 2, proleterske udarne divizije NOVJ savladali slab otpor po jedne čete milicije i domobrana i zauzeli Maglaj, sem tvrđave, u koju se povukao deo posade. Uništene su ž. i žand. stanica, a sutradan je mesto napušteno pod pritiskom jačih nemačkih delova i oklopnih vozova od Doboj a i Zenice.

14. 8. 1943 Na pruzi Zagreb-Križevci partizani (verovatno delovi Kalničkog NOP odreda) napali ž. st. Gradec i zapalili nemački voz sa 25 vagona sena i slame.

17. 8. 1943 U Puračić ušli delovi 4. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ, gde im je, prema ranijem dogovoru, prišla mesna četa milicije (preko 100 ljudi).

21. 8. 1943 Na pl. Ozrenu četnički Ozrenski, Trebavski i Zenički odred, uz podršku nemačkih minobacača, artiljerije i avijacije, počeli napad na 4. proletersku udarnu brigadu 2. proleterske udarne divizije NOVJ, koja je obezbeđivala ranjenike. Brigada je uspešno odolevala do 22/23. avgusta, kada je pristigla 17. udarna divizija NOVJ, te su četnici obustavili napad, u kome su inače imali velike gubitke.

28. 8. 1943 Četvrta proleterska udarna brigada 2. proleterske udarne diviziie NOVJ rasterala manju domobransku posadu i zauzela Olovo.

18. 9. 1943 Vrhovni komandant NOV i POJ Josip Broz Tito naredio Štabu 2. udarnog korpusa NOVJ da s manevarskom grupom (4. proleterskom (crnogorskom) NOU i 2. dalmatinskom NOU brigadom) izvrši pokret u pravcu Sandžaka i Limske doline radi razoružavanja italijanskih jedinica i radi uspešnije mobilizacije.

20. 9. 1943 Štab 2. udarnog korpusa NOVJ, 2. dalmatinska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ i 4. proleterska udarna brigada 3. udarne divizije NOVJ otpočeli marš iz rejona Foče u Sandžak i Crnu Goru radi mobilizacije novog ljudstva, razbijanja četnika i razoružavanja italijanske divizije -Venecija-.

23. 9. 1943 Štab 2. udarnog korpusa sa 4. proleterskom udarnom brigadom 2. proleterske udarne divizije NOVJ ušao u Žabljak, koji su napustile nemačke jedinice.

27. 9. 1943 Četvrta proleterska udarna brigada 3. udarne divizije NOVJ zauzela Kolašin posle 14-časovne borbe protiv 2. bataljona 83. puka italijanske divizije -Venecija- i oko 300 četnika. Italijanski bataljon je prišao toj proleterskoj brigadi, dok su razbijeni četnici u neredu odstupili ka s. Mateševu. Neprijateljski gubici: 30 mrtvih i oko 30 ranjenih. Brigada je imala 6 mrtvih i 12 ranjenih. Zaplenjeno je 6 mitraljeza, 6 p. mitraljeza, 6 minobacača, 46 pušaka, 300 ručnih bombi i veća količina municije.

30. 9. 1943 Četničke brigade 1. i 2. beranska, Kolašinska, Jurišna i Andrijevička otpočele napad sa pravca s. Mateševa na 4. proletersku NOU brigadu i 2. bataljon 83. puka italijanske partizanske divizije -Venecija- u Kolašinu. Hitno prebačeni iz Mojkovca, delovi 2. dalmatinske NOU i 2. proleterske NOU brigade, uz sadejstvo Vasojevićkog partizanskog bataljona i Bjelopoljskog bataljona 3. proleterske (sandžačke) NOU brigade, 4. oktobra su protivnapadom razbili četnike i odbacili ih ka s. Mateševu uz gubitke od oko 200 mrtvih i ranjenih. Za izvanrednu požrtvovanost u žestokim višednevnim borbama pri oslobođenju i odbrani Kolašina Vrhovni komandant je pohvalio 4. proletersku NOU brigadu i 2. bataljon 83. puka italijanske partizanske divizije -Venecija-.

0. 10. 1943 GŠ NOV i PO za Crnu Goru i Boku uputio 300 boraca Lovćenskog NOP odreda u sastav 4. proleterske NOU brigade, a jedan bataljon Zetskog NOP odreda u 5. crnogorsku udarnu brigadu 3. udarne divizije NOVJ.

10. 10. 1943 Na pl. Lisi (kod Andrijevice) 5. bataljon 4. proleterske udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ napao i odbacio tri četnička bataljona (oko 600 četnika) i osujetio nameravani protivnapad pi ko pl. Patkovice i pl. Turije na Berane (sada: Ivangrad).

10. 10. 1943 Vrhovni komandant NOV i POJ Josip Broz Tito naredbom pohvalio borce, komandire i političke komesare 4. proleterske (crnogorske) udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ i vojnike 2. bataljona 83. puka italijanske partizanske divizije -Venecija- za izvanrednu požrtvovanost u žestokim višednevnim borbama pri oslobođenju i odbrani Kolašina.

12. 10. 1943 Na Trešnjeviku i Rudom brdu (kod Andrijevice) 2. dalmatinska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ, u sađejst.vu sa delovima 4. proleterske udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ, razbila četničku 1. i 2. beransku brigadu i Šekularski, Kolašinsko-rečanski, Slatinski i Trepački bataljon, te tako slomila i poslednji pokušaj četničkih snaga da ovladaju dolinom r. Lima i povrate Berane (sada: Ivangrad).

16. 10. 1943 U rejonu s. Bioča Zetski NOP odred pružio jak otpor delovima nemačke 118. lovačke divizije koji su nastupali od Podgorice (sada: Titograd) ka s. Mateševu. Posle dvodnevne borbe nemačke jedinice su izbile u s. Jablan, gde su ih zadržali delovi 4, proleterske udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ.

22. 10. 1943 Nemačka 118. lovačka divizija, uz podršku tenkova i četničkog Mojkovačkog korpusa, odbacila 4. proletersku udarnu brigadu 3. udarne divizije NOVJ ka Mojkovcu i zauzela Kolašin.

26. 10. 1943 Četvrta proleterska udarna brigada 3. udarne divizije NOVJ iz Mojkovca protiv napadom odbacila zaštitne delove nemačke 113. lovačke divizije ka s. Mateševu i ponovo zauzela Kolašin (a 28. oktobra i s. Mateševo).

30. 10. 1943 Jedinice 4. proleterske udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ odbacile delove nemačke 297. pešadijske divizije prema Andrijevici i zauzele Berane (sada: Ivangrad).

1. 11. 1943 U Andrijevicu ušla dva bataljona 4. proleterske udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ, pošto su se delovi nemačke 297. pešadijske divizije povukli prema Peći.

13. 11. 1943 Po naređenju Štaba 2. udarnog korpusa NOVJ 3. udarna divizija NOVJ formirala Udarnu grupu bataljona (1. i 2. bataljon 4. proleterske NOU brigade i jedan bataljon 5. crnogorske NOU brigade) sa zadatkom da iz Pipera (kod Podgorice, sada: Titograd) prodre u Crmnicu (srez Bar), razbije četnička uporišta i mobiliše nove borbe za NOVJ.

28. 11. 1943 Udarna grupa bataljona (1. i 2. bataljon 4. proleterske NOU brigade i bataljon 5, crnogorske NOU brigade) prešla r. Zetu kod s. Slapa (blizu Danilovgrada) s ciljem da razbije četnička uporišta na prostoriji između Podgorice (sada: Titograd) i Cetinja.

28. 11. 1943 Na putu Podgorica (sada: Titograd) Rijeka Crnojevića otpočeo napad Udarne grupe bataljona (1. i 2. bataljona 4. proleterske NOU brigade i jednog bataljona 5. crnogorske NOU brigade) na jedinice nemačke 181. pešadijske divizije i četnike Južnog fronta. U borbama do 3. decembra neprijatelj je potpuno razbijen i odbačen u pravcu Rijeke Crnojevića. Nemački gubici: 80 mrtvih i oko 50 ranjenih, a četnički: 110 mrtvih i oko 40 ranjenih, dok je Udarna grupa imala 16 mrtvih i 20 ranjenih. Zaplenjeno je: 2 teška i 1 laki minobacač, veća količina pušaka i municije i druga ratna oprema, a uništena su 4 kamiona sa raznim materijalom.

30. 11. 1943 U rejonu Andrijevica-Berane (sada: Ivangrad) dva bataljona 4. proleterske udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ otpočeli četvorodnevnu borbu protiv četničkih grupa Istočnog fronta i do 4. decembra razoružali i pustili kućama 80 prinudno mobilisanih seljaka, zarobili 9 četnika i zaplenili teški mitraljez, 2 puškomitraljeza i 80 pušaka.

6. 12. 1943 Između Barutane i Rijeke Crnojevića, na putu Podgorica (sada: Titograd) - Cetinje, Udarna grupa bataljona (1. i 2. bataljon 4. proleterske NOU brigade i jedan bataljon 5. crnogorske NOU brigade) napala delove nemačke 181. pešadijske divizije i četnike Južnog fronta. Posle dvodnevnih borbi nanela im je osetne gubitke, uz sopstvene gubitke od 3 mrtva i 7 ranjenih.

10. 12. 1943 Delovi 4. proleterske udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ razbili četnike i muslimansku miliciju, nanevši im gubitke od 25 mrtvih i 27 zarobljenih, i ponovo zauzeli Bijelo Polje.

13. 12. 1943 Dva bataljona (3. i 5. bataljon) 4. proleterske udarne brigade i 6. udarna crnogorska brigada 3. udarne divizije NOVJ, u sadejstvu sa delovima 3. proleterske (sandžačke) brigade, Komskog i Bjelopoljskog NOP odreda, u trodnevnim borbama u rejonu s. Pavino Polje - s. Kovren (kod Bijelog Polja) razbili delove nemačke 1. brdske divizije, četnike i muslimansku miliciju. Poginulo je oko 70 četnika i milicionera i 20 nemačkih vojnika i ranjen ih je veći broj, dok su jedinice NOVJ imale 6 mrtvih i 16 ranjenih. Zaplenjeno je 50 pušaka i veća količina municije i drugog ratnog materijala.

13. 12. 1943 Udarna grupa bataljona (1. i 2. bataljon 4. proleterske NOU brigade i jedan bataljon 5. crnogorske NOU brigade) prešla put Rijeka Crnojevića - Cetinje, očistila s. G. Ceklin, s. Začir i s. Ljubotin od delova četnika Južnog fronta i delova nemačke 181. pešadijske divizije i ušla u Crmnicu gde je napala i zauzela s. Brčele i oslobodila veći broj rodoljuba iz logora. U ovim borbama neprijatelj je imao veliki broj mrtvih i ranjenih, dok je Udarna grupa imala 4 mrtva i 7 ranjenih. Zaplenjeno: 405 pušaka, 3 minobacača, 7 mitraljeza, 15.000 bombi, 57.000 metaka i drugi materijal.

2. 1. 1944 Prvi bataljon Lovćenskog NOP odreda, u sadejstvu sa jedinicama Udarne grupe bataljona 3. udarne divizije NOVJ (1. i 2. bataljon 4. proleterske NOU brigade i jedan bataljon 5. crnogorske NOU brigade), napali nemačke vojnike i četnike na širem području Rijeke Crnojevića. Neprijatelj je imao oko 60 poginulih i približno toliko ranjenih, dok su 4 četnika zarobljena. Udarna grupa je imala 1 mrtvog i dva ranjena borca.

8. 1. 1944 VŠ NOV i POJ naredio Štabu 2. udarnog korpusa NOVJ da na sektor 2. proleterske udarne divizije odmah uputi 3. proletersku (sandžačku) udarnu ili 4. proletersku NOU brigadu. Što se tiče 1. južnomoravske NO brigade, ona još ne može ući u sastav 2. proleterske udarne divizije.

11. 1. 1944 Delovi Udarne grupe bataljona 3. udarne divizije NOVJ (1. i 2. bataljon 4. proleterske udarne brigade i jedan bataljon 5. crnogorske NOU brigade) upali u s. Njeguše (kod Cetinja), razbili četnike i naneli im gubitke od 1 mrtvog, 1 ranjenog i 10 zarobljenih. Udarna grupa nije imala gubitaka.

16. 1. 1944 Drugi bataljon 4. proleterske (crnogorske) udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ upao u s. Tomiće (kod Cetinja) i razoružao 15 nacionalista.

18. 1. 1944 Na području sela: Orašje, Sladojevo Kopito, Begovine, Klikovače. Novo Selo (kod Danilovgrada i Spuža) 4. bataljon 5. crnogorske udarne brigade, delovi 2. bataljona 4. proleterske (crnogorske) brigade 3. udarne divizije NOVJ i 1. bataljon Lovćenskog NOP odreda razbili četnike, uz sopstvene gubitke od jednog mrtvog i dva lakše ranjena borca.

21. 1. 1944 VŠ NOV i POJ uputio depešu Štabu 2. udarnog korpusa NOVJ: formirati Štab primorske operativne grupe, u čiji će sastav ući 6. crnogorska NOU brigada, 2. dalmatinska NOU brigada i jedna novoformirana jedinica na sektoru Crmnice i Paštrovića; izveštava da će narediti popunu grupe ljudstvom iz Dalmacije; u 3. udarnoj diviziji NOVJ ostaju 5. i 7. crnogorska NOU brigada i 3. proleterska (sandžačka) NOU brigada kao i odredi na sektoru Nikšića; 2. proletersku udarnu diviziju NOVJ dovesti u dolinu r. Lima u čijem sastavu ostaju 2. proleterska udarna i 4. proleterska NOU brigada i 1. južnomoravska NO brigada; organizovati vojnopozadinsku vlast na celoj teritoriji; sve ove zadatke sprovesti energično i brzo; eventualni napad i zauzeće Nikšića bilo bi korisno.

23. 1. 1944 U rejonu sela: Lagatori, Godočelje, Tucanje i Petnica (kod Ivangrada) 1. i 4. bataljon 4. proleterske (crnogorske) brigade 3. udarne divizije NOVJ i manji delovi 1. brigade italijanske partizanske divizije -Garibaldi- napali na oko 2000 nemačkih vojnika, četnika i kvislinga prikupljenih s Kosova i Metohije. Neprijatelj je, razbijen, pretrpeo gubitke od 75 mrtvih i oko 90 ranjenih vojnika, dok su 4. brigada i 1. brigada partizanske divizije -Garibaldi- imale 6 boraca izbačenih iz stroja.

25. 1. 1944 Nemački vojnici, kvislinzi s Kosova i Metohije, muslimanska milicija od Plava i Gusinja i četnici od Vrmoša (u Albaniji), jačine oko 2000 vojnika, napali jedinice Komskog NOP odreda i italijanske partizanske divizije -Garibaldi- i potisnuli ih do pred Andrijevicu. Sutradan su jedinice 4. proleterske (crnogorske) udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ protivnapadom razbile neprijatelja na oba pravca i nanele mu gubitke od 67 mrtvih a 36 četnika su zarobile. Jedinice NOVJ su imale 2 poginula i 2 ranjena borca.

31. 1. 1944 Odlukom VŠ NOV i POJ 4. proleterska udarna brigada izašla iz sastava 3. udarne divizije NOVJ i uključila se u sastav 2. proleterske udarne divizije NOVJ, a 3. proleterska (sandžačka) brigada - iz sastava 2. proleterske udarne divizije u sastav 3. udarne divizije.

8. 3. 1944 Na grebenu pl. Biča (kod Priboja) jedan bataljon 5. puka SDK, oko 300 četnika Pribojske brigade, delovi nemačkog 3. puka -Brandenburg- i legije -Krempler- - ukupno oko 1500 vojnika - napali dva bataljona 4. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ. Posle oštre borbe napad je odbijen a neprijatelj je odbačen u Priboj, uz gubitke od 37 mrtvih, više ranjenih i 1 zarobljenog. Jedinice 4. brigade su imale 9 poginulih i 17 ranjenih boraca.

24. 3. 1944 Kod s. Jasenova (na Zlatiboru) 4. proleterska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ slomila otpor četničkog 2. ravnogorskog korpusa i odbacila ga preko s. Močilaca i s. Ravne Gore prema s. Katićima.

25. 3. 1944 Kod s. Kaluševića, Crvene gore i s. Opaljenika (blizu Lanjice) 4. proleterska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ slomila otpor jednog bataljona bugarske 24. pešadijske divizije i delova 2. puka SDK. Neprijatelj je odbačen prema Ivanjici, uz gubitke od 8 mrtvih i 2 ranjena vojnika.

31. 3. 1944 Na položaju Veliko brdo - Tičja glava - s. Borike (blizu Ušća) tri bataljona 4, proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ napali na jedinke bugarskog 61. pešadijskog puka. Pošto se neprijatelj uporno branio, premorene jedinice 4. proleterske brigade nisu uspele da ovladaju njegovim položajem, iako su postigle delimičan uspeh.

5. 4. 1944 Kod s. Savova i s. Đakova (blizu Ušća) 2. i 4. proleterska udarna brigada 2. proleterske udarne divizija NOVJ napale četnički 2. ravnogorski korpus i odbacile ga prema s. Bresniku. Neprijatelj je imao oko 40 mrtvih i ranjenih i 13 zarobljenih, a proleterske brigade - 3 poginula, 3 ranjena i 1 nestalog borca.

6. 4. 1944 Kod s. Propljenice, s. Osonice i s. G. Dupca (blizu Ivanjice) 2. i 4. proleterska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ napale četnički 1. ravnogorski korpus i odbacile ga prema s. Kaoni. Neprijatelj je imao 1 poginulog i 24 zarobljena.

7. 4. 1944 Kod s. Osonice i s. D. Dupca (blizu Ivanjice) dva bataljona 4. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ posle oštre borbe odbili napad dve neprijateljske kolone iz Ivanjice i Guče.

11. 4. 1944 U blizini s. Kaone (kod Kraljeva) 2. i 4. proletersku udarnu brigadu 2. proleterske udarne divizije NOVJ napali četnički 1. i 2. ravnogorski korpus i nemačko-bugarsko-nedićevske snags. Neprijatelj je, uz osetne gubitke, odbačen u Guču i s. Roćeviće. Zaplenjeni su 2 mitraljeza, nekoliko pušaka i ručnih bombi i dosta druge ratne opreme. Jedinice NOVJ su imale 1 mrtvog i 6 ranjenih boraca.

14. 4. 1944 Kod s. Milića (blizu Ušća) jedinice 4. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ napale 3. bataljon 122. pešadijskog puka bugarske 25, sabirne divizije. Pošto su odbijene, one su nastavile blokadu bugarskih vojnika. Neprijatelj je imao 10 poginulih, 25 ranjenih i 20 zarobljenih vojnika.

23. 4. 1944 Kod s. Dobrače i s. Maskove (blizu Ivanjice) jedinice 2. i 4. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ odbile napad nedićevaca i četnika. U borbi su poginula 2 a ranjeno je 6 boraca 2. divizije.

28. 4. 1944 Između ž. st. Kremna i ž. st. Stapari 5. udarna divizija NOVJ i 4. proleterska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ prešle prugu Užice (sada: Titovo Užice) - Višegrad. U borbi protiv dva bataljona nemačkog 4. puka -Brandenburg-, jednog bataljona bugarske 24. pešadijske divizije i posada na železničkim stanicama, one su neprijatelju nanele gubitke od preko 150 mrtvih, ranjenih i zarobljenih, spalile ž. st. Stapari i uništile 2 teretna vagona, 4 kamiona, 6 prikolica, 1 putnički automobil, 3 motocikla i 2 radio-stanice. Jedinice NOVJ su imale 37 mrtvih i 52 ranjena borca. Tom prilikom je poginuo i zamenik političkog komesara 2. bataljona 1. krajiške brigade Mirko Kesić Kešo, narodni heroj.

28. 4. 1944 Kod s. Lelića i na Crnokosi (blizu Kosjerića) četnički 1. ravnogorski korpus (ojačan sa 20 kamiona nemačke pešadije i nekoliko tenkova), Valjevski korpus, četnička Crnogorska brigada i Sreski odred SDS sreza crnogorskog napali od Požege, s. Miljakovine, Kosjerića i s. Karana na 2. proletersku udarnu diviziju NOVJ (bez 4. proleterske brigade). Odbivši napad, 2. divizija se probila preko komunikacije Užice (sada: Titovo Užice) - Valjevo i uputila prema s. Vardi.

29. 4. 1944 Posle borbe protiv nemačke borbene grupe -Holman- u rejonu Kadinjače, 5. udarna divizija NOVJ i 4. proleterska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ prešle komunikaciju Užice (sada: Titovo Užice) - Bajina Bašta. U tim borbama jedinice NOVJ imale su 8 mrtvih i 29 ranjenih boraca.

1. 5. 1944 Na pravcu s. Seča Reka - s. Varda (kod Kosjeriča) 4. proleterska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ vodila borbu protiv četničkog 2. ravnogorskog korpusa i jednog bataljona nemačke borbene grupe -Vajel- te pod pritiskom nadmoćnih neprijateljskih snaga se povukla u s. Vardu, nanevši neprijatelju gubitke od oko 10 mrtvih i ranjenih.

1. 5. 1944 Na liniji Pašina ravan - Debelo brdo - Stubica (kod Valjeva) jedinice 4. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ i 1. krajiške udarne brigade 5. udarne divizije NOVJ, posle nekoliko napada i protivnapada, slomile otpor četničkog Cerskog korpusa i 4. puka SDK i odbacile ih na Borovnjak. Zarobljena su 24 četnika, a zaplenjeni su 1 mitraljez, 1 p. mitraljez i 25 pušaka.

2. 5. 1944 Na Čikeru i između s. Krstića i s. Vujića (kod Valjeva) 2. proleterska udarna i 3. srpska udarna brigada i 4. bataljon 4. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ, posle oštre borbe, slomili pokušaj četničkog 2. ravnogorskog i Valjevskog korpusa i delova SDS i SDK da se probiju prema s. Crvenom Bregu i s. Mravinjcima.

3. 5. 1944 Kod s. Zabave (blizu Valjeva) 4. proleterska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ slomila otpor nedićevaca i snaga RZK, ali zbog otpora svežih neprijateljskih snaga koje su stigle iz Valjeva i Užica (sada: Titovo Užice), nije uspela da se probije preko komunikacije Valjevo-Užice. Neprijatelj je imao oko 44 poginula i ranjena i 2 zarobljena vojnika, a jedinice 4. brigade - 1 mrtvog i 6 ranjenih boraca.

loading

Hronološki zapisi se učitavaju...

Dokumenti

Naređenje Vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije druga Tita od 17 juna 1942 god. Štabu Četvrte proleterske NOU brigade da se pored izviđanja koje će se izvoditi u sadejstvu sa delovima Druge i Treće proleterske NOU brigade vrše pripreme za izvođenje jednog dužeg maršmanevra

Izvještaj Štaba 4. crnogorske proleterske NOU brigade od 19. juna 1942. Vrhovnom štabu NOP i DVJ o aktnvnosti Brigade

Govor Vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije druga Tita od 19 juna 1942 god. povodom osnivanja Četvrte proleterske (Crnogorske) NOU brigade

Govor Vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije od 19 juna 1942 god. povodom osnivanja IV crnogorske NOU brigade

Izvještaj štaba Četvrte crnogorske proleterske NOU brigade od 26 juna 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o smještaju jedinica

Zajednički izveštaj pomoćnika načelnika Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije, delegata Vrhovnog štaba i komandanta Četvrte proleterske NOU brigade od 28 juna 1942 god. Vrhovnom štabu o čišćenju sela Dejčića, o rasporedu bataljona Četvrte brigade i pravcima koje zatvaraju

Izvještaj štaba Petog bataljona Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 6 jula 1942 god. Štabu brigade o pokretu bataljona

Obaveštenje pretstavnika Vrhovnog štaba pri desnoj koloni Operativne grupe proleterskih brigada od 12 jula 1942 god. načelniku Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije i Štabu Četvrte proleterske brigade o oslobođenju Šebešića i pretstojećem dejstvu u rejonu Donjeg Vakufa

Izvještaj štaba Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 12 jula 1942 god. drugu Titu o oslobođenju Gornjeg Vakufa i dejstvu Druge proleterske brigade na komunikaciji Donji Vakuf - Bugojno - Gornji Vakuf

Izvještaj zamjenika komandanta Operativnog štaba NOP i DV za Bosansku Krajinu od 17 jula 1942 god. Operativnom štabu o situaciji na glamočkom sektoru i o pokretima i dejstvima Četvrte proleterske (crnogorske) brigade

Obaveštenje pretstavnika Vrhovnog štaba pri desnoj koloni Operativne grupe proleterskih brigada od 17 jula 1942 god. načelniku Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije o neuspelom napadu Druge proleterske brigade na Donji Vakuf i o mogućnostima sadejstva Četvrtoj proleterskoj brigadi pri drugom napadu na Bugojno

Izvještaj štaba Druge proleterske brigade Vrhovnom komandantu NOP i DV Jugoslavije o pokretu i borbama Druge i Četvrte proleterske brigade u vremenu od 9 do 18 jula 1942 godine

Izvještaj zapovjedništva oružničkog krila Travnik od 22 jula 1942 god. o prolasku i borbama Druge i Četvrte proleterske brigade na teritoriji krila

Obaveštenje Vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije druga Tita od 31 jula 1942 god. upravi bolnice Četvrte proleterske brigade o dislokaciji Četvrte brigade i načinu povratka prezdravelih boraca u njihove jedinice

Predlog štaba Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 1 avgusta 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o reorganizaciji Pete NOU brigade i hercegovačkog NOP odreda i izvještaj o rasporedu jedinica

Naređenje Vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije druga Tita od 4 avgusta 1942 god. Štabu Četvrte proleterske brigade za nastavljanje demonstrativnih napada prema Bugojnu i obaveštenje o dejstvima ostalih brigada

Naređenje Vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije druga Tita od 5 avgusta 1942 god. Štabu Četvrte proleterske brigade da se brigada hitno prebaci u rejon Kupresa, posedne pogodne položaje i u sadejstvu sa delovima Druge i Treće proleterske brigade otpočne izviđačku aktivnost i prepade na Kupres

Naređenje Vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije druga Tita od 5 avgusta 1942 god. Štabu Pete proleterske brigade da preuzme položaje i zadatke Četvrte proleterske brigade u rejonu Prozor, Bugojno, Gornji Vakuf

Izvještaj Štaba 4. proleterske (crnogorske) brigade od 9. avgusta 1942. načelniku Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije o rasporedu brigade i planu za napad na Kupres

Naređenje načelnika Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije od 10 avgusta 1942 god. Štabu Četvrte proleterske brigade da sadejstvuje Prvoj proleterskoj brigadi ugrožavanjem Kupresa

Izvještaj Štaba 4. proleterske (crnogorske) brigade od 12. avgusta 1942. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o stanju u brigadi, uzrocima neuspjelog napada na Kupres i pripremi novog (drugog) napada

Naređenje Vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije druga Tita od 12 avgusta 1942 god. Štabu Četvrte proleterske brigade da obnovi napad na Kupres u sadejstvu sa Drugom proleterskom, Desetom hercegovačkom i Prvom krajiškom NOU brigadom

Izvještaj štaba Petog bataljona Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 12 avgusta 1942 god. Štabu brigade o borbama na Kupresu

Zapovijest Štaba 4. proleterske (crnogorske) NOU brigade od 13. avgusta 1942. štabovima bataljona za drugi (ponovni) napad na Kupres

Izvještaj štaba Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 14 avgusta 1942 god. delegatu Vrhovnog štaba o toku borbi u Kupresu

Uputstvo načelnika Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije od 18 avgusta 1942 god. Štabu Četvrte proleterske brigade o sadejstvu u demonstrativnom napadu na Kupres i o načinu dejstva u slučaju neprijateljskog ispada iz Kupresa

Izvještaj štaba Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 18 avgusta 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o borbama na Kupresu

Naređenje Vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije druga Tita od 19 avgusta 1942 god. Štabu Četvrte proleterske brigade da u sadejstvu sa Trećim krajiškim NOP odredom vezuje neprijateljske snage za Kupres i onesposobi komunikacije Jajce - Donji Vakuf

Naređenje Vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije druga Tita od 19 avgusta 1942 god. štabovima Druge i Četvrte proleterske i Sedme (Prve krajiške) NOU brigade da izvrše prihvat muslimanske grupe kupreške posade i pokušaju zauzeti Kupres

Naređenje Vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije druga Tita od 19 avgusta 1942 god. Štabu Trećeg krajiškog NOP odreda da prikupi jače snage u rejonu Blagaja i u sadeistvu sa Četvrtom proleterskom brigadom vrši pritisak na Kupres

Naređenje načelnika Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije od 22 avgusta 1942 god. štabovima Drugog i Četvrtog bataljona Četvrte proleterske brigade da u sadejstvu sa jednim bataljonom Prve proleterske brigade zatvore tesnac Šujice

Izveštaj Politodela Četvrte proleterske brigade od 23. avgusta 1942. Centralnom komitetu KPJ o celokupnom radu i stanju partijske organizacije u brigadi

Izveštaj političkog komesara Četvrte proleterske brigade od 24. avgusta 1942. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o moralno-političkom stanju u brigadi

Izvještaj štaba Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 28 avgusta 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o borbama u okolini Kupresa

Izvještaj štaba Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 1 septembra 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o borbama sa ustašama kod sela Blagaj i o stanju u brigadi

Naređenje načelnika Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije od 2 septembra 1942 god. Štabu Četvrte proleterske NOU brigade da pojačanim demonstrativnim napadima na Kupres veže u njemu neprijateljske snage

Izvještaj štaba Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 5 septembra 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o napadu na neprijatelja na putu Bugojno - Kupres

Obaveštenje načelnika Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije od 7 septembra 1942 god. Operativnom štabu NOP i DO za Bosansku Krajinu o pojačanju Udarne grupe za napad na Jajce sa Četvrtom proleterskom brigadom i uputstvo o načinu upotrebe raspoloživih snaga

Naređenje načelnika Vrhovnog stabla NOP i DV Jugoslavije od 8 septembra 1942 god. Štabu Četvrte proleterske brigade da se Brigada prebaci u rejon Mrkonjića Grada i stavi na raspoloženje Operativnom štabu NOP i DO za Bosansku Krajinu

Izvještaj štaba Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 9 septembra 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o akciji na komunikaciji Kupres - Bugojno i o političkoj situaciji u selima oko Kupresa

Uputstvo načelnika Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije od 10 septembra 1942 god. Operativnom štabu NOP i DO za Bosansku Krajinu o rasporedu boraca Omladinskog bataljona i ljudstva za popunu Druge i Četvrte proleterske brigade, i naređenje o upućivanju artiljeriskih oruđa za napad na Jajce

Uputstvo Aleksandra Rankovića od 10 septembra 1942 god. Štabu Druge proleterske brigade o načinu organizacije političke i kulturno-prosvetne nastave za omladinu koja će popuniti Drugu i Četvrtu proletersku brigadu

Upozorenje načelnika Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije od 10 septembra 1942 god. Štabu Četvrte proleterske brigade na nedovoljno sadejstvo Prvoj proleterskoj brigadi pri neprijateljskom prodoru iz Kupresa ka Sujici i Duvnu

Obaveštenje načelnika Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije od 11 Septembra 1942 god. Operativnom štabu NOP i DO za Bosansku Krajinu o upućivanju Četvrte proleterske brigade u rejon Mrkonjića Grada i o perspektivi daljih dejstava posle oslobođenja Jajca

Izvještaj štaba Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 11 septembra 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o radu jedinica brigade

Naređenje načelnika Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije od 12 septembra 1942 god. Kosti Nađu za popunu Druge i Četvrte proleterske brigade i organizaciju vojno-teritorijalnih organa na području Sreza Mrkonjić Grad

Naređenje Vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije druga Tita od 15 septembra 1942 god. Drugom bataljonu Četvrte proleterske brigade da u sadejstvu sa delovima Prve proleterske brigade uništi prikupljene četničke grupe u rejonu Crni Vrh - Stekerovci

Dopis štaba Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 26 septembra 1942 god. Operativnom štabu NOP i DV za Bosansku Krajinu o napadu na neprijateljska uporišta Vijenac, Doganovce i Staro Selo

Spisak poginulih partizana Drugog bataljona Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od osnivanja brigade do 30 septembra 1942 godine

Izvještaj Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 4 oktobra 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o prodoru neprijatelja u Šipovo

Izvještaj Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 8 oktobra 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o borbama kod Bravnice i Vinca, o prodoru neprijatelja u Šipovo i o evakuaciji ranjenika

Dopis Operativnog štaba Druge proleterske. Treće sandžačke i Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 10 oktobra 1942 god. štabu Četvrte operativne zone Hrvatske o saradnji prilikom napada na Mrkonjić Grad i obavještenje o oslobođenju Ključa

Izvještaj štaba Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 10 oktobra 1942 god. članu Vrhovnog štaba Aleksandru Rankoviću o formiranju udarne grupe radi obezbjeđenja pravca Kupres - Glamoč i o rasporedu jedinica

Izvještaj štaba Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 17 oktobra 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o borbama kod Jezera i o rasporedu jedinica

Prijedlog štaba Četvrte proleterske (crnogorske) brigade od 17 oktobra 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije za popunu štaba Treće sandžačke NOU brigade

Obavještenja Štaba Četvrte operativne zone od 23 listopada 1942 god. Štabu Četvrte crnogorske NOU brigade o talijanskoustaškoj ofanzivi na području Livna

Izvještaj zamjenika političkog komesara Četvrte proleterske brigade Druge proleterske divizije od 3 januara 1943 god. Centralnom komitetu Komunističke partije Jugoslavije o stanju i radu partiske organizacije u brigadi

Izvještaj Štaba 4. proleterske (crnogorske) brigade od 6. januara 1943. Štabu 2. proleterske divizije NOVJ o ustaško-domobranskom ispadu prema Duvnu

Izvještaj Štaba Druge proleterske divizije od 22 februara 1943 god. Vrhovnom štabu NOV i PO Jugoslavije o borbama Druge i Četvrte proleterske brigade u s. Ravni i na Jablanici

Izvještaj Štaba Druge proleterske divizije od 22. veljače 1943. Vrhovnom štabu NOV i PO Jugoslavije o borbama Druge i Četvrte proleterske brigade u s. Ravni i na Jablanici

Izvještaj štaba Druge proleterske divizije od 3 marta 1943 god. Vrhovnom štabu NOV i PO Jugoslavije o borbama Drugog bataljona Četvrte proleterske brigade kod Draševa i Vilić Gumna

Izvještaj Drugog bataljona Četvrte proleterske brigade od 15 marta 1943 god. štabu brigade o rezultatu borbi kod Kule

Izvještaj Drugog bataljona Četvrte proleterske brigade od 15. ožujka 1943. Štabu Brigade o rezultatu borbi kod Kule

Izvještaj štaba Treće NOU divizije od 1 aprila 1943 god. Vrhovnom štabu NOV i PO Jugoslavije o ishodu borbe protiv četnika na liniji Krčevine-Resina-Pandurica -Glog, dejstvu Četvrte proleterske i Desete hercegovačke NOU brigade prema Gacku

Naređenje Vrhovnog komandanta NOV i POJ druga Tita od 20 aprila 1943 Štabu Druge proleterske divizije da delom snaga brzo sadejstvuje Četvrtoj proleterskoj (crnogorskoj) brigade pri njenom nastupanju ka Savniku

Izvještaj štaba Druge proleterske divizije od 21 aprila 1943 god. Vrhovnom štabu NOV i PO Jugoslavije o upućivanju Četvrte proleterske brigade prema Šavniku

Izvještaj štaba Druge proleterske divizije od 23 aprila 1943 god. Vrhovnom štabu NOV i PO Jugoslavije o borbama Sedme krajiške NOU brigade na prostoru Meljak- Vrba, uhvaćenoj vezi sa Četvrtom proleterskom brigadom i oslobođenju Žabljaka

Zaključci partijskog savetovanja 4. proleterske (crnogorske) brigade 2. proleterske divizije održanog 27. aprila 1943. u Savniku

Naređenje Štaba Druge proleterske divizije NOVJ od 30 aprila 1943 god. partizanskom odredu u Morači da se stavi pod komandu komandira Treće čete Drugog bataljona Četvrte proleterske brigade

Izvještaj komandanta Druge, Četvrte proleterske i Pete NOU brigade od 2 maja 1943 god. Vrhovnom štabu NOV i PO Jugoslavije o uništenju neprijateljskih snaga na Javorku

Naređenje Vrhovnog komandanta NOV i POJ druga Tita od 20 maja 1943 Štabu Druge proleterske divizije da rokiranjem Druge dalmatinske NOU brigade na levu obalu srednjeg toka Tare a Četvrte proleterske (crnogorske) na prostor Krnja Jela - Boan zatvori pravce koji sa severa i istoka izvode ka Žabljaku

Izvještaj zamjenika političkog komesara Četvrte proleterske brigade od 25 maja 1943 god. Centralnom komitetu Komunističke partije Jugoslavije o radu i stanju u partijskoj organizaciji Brigade

Obaveštenje pomoćnika načelnika Vrhovnog štaba NOV i POJ od 12 juna 1943 načelniku Štaba Prve proleterske divizije da je zbog nejasne situacije na pravcu dejstva Treće krajiške NOU brigade i smene njenih bataljona zadržao Četvrtu proletersku (crnogorsku) brigadu u rejonu sela Omeragići

Obavještenje delegata Vrhovnog štaba NOV i PO Jugoslavije od 12 juna 1943 god. načelniku Štaba Prve proleterske divizije o zadržavanju Četvrte crnogorske brigade u rejonu sela Omeragići

Izvještaj Štaba Četvrte proleterske brigade od 24 jula 1943 god. Štabu Druge divizije o borbama vođenim u vremenu od 17 do 24 jula

Izvod iz izveštaja Politodela 4. proleterske brigade 2. proleterske divizije od 15. avgusta 1943. Centralnom komitetu Komunističke partije Jugoslavije

Obavještenje Štaba Četvrte proleterske brigade od 24 avgus'a 1943 god. štabovima bataljona o situaciji u oblasti Tuzle i direktive za rad

Obaveštenje vrhovnog komandanta NOV i POJ druga Tita od 27. avgusta 1943. Štabu Druge proleterske divizije o oslobođenju Bugojna i odlasku Četvrte proleterske brigade sa Ozrena u sastav Druge divizije

Zapovijest Štaba Četvrte proleterske brigade od 28 avgusta 1943 god. štabovima bataljona za izvršenje pokreta iz s. Cuništa na prostoriju Olova

Zapovijest Štaba Četvrte proleterske brigade od 28 avgusta 1943 god. štabovima bataljona za izvršenje pokreta sa prostorije Olova na prostoriju s. Gurdići - Drapnići

Zapovijest Štaba Četvrte proleterske brigade od 29 avgusta 1943 god. štabovima bataljona za izvršenje pokreta na prostoriju s. Šahbegovići - Bijela Voda

Zapovijest Štaba Četvrte proleterske brigade od 31 avgusta 1943 god. štabovima bataljona za izvršenje pokreta na prostoriju s. Rastovac - Brateljevići

Naređenje Štaba Četvrte proleterske brigade od 2 septembra 1943 god. štabovima bataljona o načinu uništenja neprijateljskih štabova

Zapovijest Štaba Četvrte proleterske brigade od 3 septembra 1943 god. za izvršenje marša na prostoriju sela Bogovići - Kreća

Zapovijest Štaba Četvrte proleterske brigade od 6 septembra 1943 god. za napad na Goražde

Naređenje Štaba Četvrte proleterske brigade od 9 septembra 1943 god. štabovima bataljona za napad na sela Jabuku i Mrežicu

Pregled brojnog stanja i naoružanja Četvrte proleterske brigade na dan 10 septembra 1943 godine

Naređenje Štaba 2. NOU korpusa od 12. septembra 1943. štabovima 4. proleterske i 2. dalmatinske brigade za dejstva na komunikaciji Sarajevo–Kalinovik

Naređenje Štaba Četvrte proleterske brigade od 13 septembra 1943 god. štabovima bataljona za napad na Trnovo

Izvještaj Štaba Četvrte proleterske brigade od 15 septembra 1943 god. Štabu Drugog NOU korpusa o oslobođenju Trnova

Naređenje Štaba Drugog NOU korpusa od 18 septembra 1943 god. Štabu Četvrte proleterske brigade za pokret na prostoriju sela Mrežica - Budanj - Bratovčići

Naređenje Štaba 4. proleterske NOU brigade od 19. septembra 1943. štabovima bataljona za pokret iz rejona sela Mrežica na prostoriju sela Bunova i Dragočave

Naređenje Štaba Drugog udarnog korpusa NOVJ od 19 septembra 1943 god. Štabu Četvrte crnogorske i Druge dalmatinske proleterske brigade za pokret u selo Borovo

Izvještaj Štaba Četvrte proleterske brigade od 20 septembra 1943 god. Štabu Drugog NOU korpusa o razmještaju jedinica na prostoriji sela Bunovi

Naređenje Štaba 4. proleterske NOU brigade od 21. septembra 1943. štabovima bataljona za pokret iz rejona Čelebića na prostor sela Bobova

Naređenje Štaba 2. udarnog korpusa NOVJ od 24. septembra 1943. komandantu Durmitorskog partizanskog bataljona za upućivanje grupe boraca radi popune 4. crnogorske proleterske brigade

Naređenje Štaba 2. udarnog korpusa NOVJ od 24. septembra 1943. Štabu 4. crnogorske proleterske brigade za pokret pravcem Bukovica - Mljetičak

Zapovijest Štaba Četvrte proleterske brigade od 24 septembra 1943 god. za pokret na Boan

Izvještaj Štaba Četvrte proleterske brigade od 24 septembra 1943 god. Štabu Treće NOU divizije o borbama na sektoru Foča - Trnovo i maršu do Kolašina

Naređenje štaba Drugog udarnog korpusa NOV Jugoslavije od 25 septembra 1943 god. Štabu Četvrte proleterske brigade da izvrši pokret u pravcu Gornjeg Lipova

loading

Molimo sačekajte, dokumenti se učitavaju...

Fotografije

loading

Istorijske fotografije se učitavaju...

Povezane odrednice

Četnici u drugom svetskom ratu 2. ravnogorski korpus Donji Vakuf Kupres Komski partizanski odred Bugarska u drugom svetskom ratu Operacija Schwarz Užice Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Podgorica Lovćenski partizanski odred 2. proleterska divizija NOVJ Žene u ratu 3. srpska udarna brigada Nikšić Mrkonjić Grad Zimske operacije u Jugoslaviji 1943/1944 Bijelo Polje Jajce 2. proleterska udarna brigada Livno Valjevski korpus JVuO Operacija Balkanski klanac Mojkovac Saradnja četnika sa okupatorom Bitka za Srbiju Josip Broz Tito Avijacija u oslobodilačkom ratu Arso Jovanović 10. hercegovačka udarna brigada Vrbnica Brus Bitka na Sutjesci Andrijevica Borbe za Kruševac 1944. Borbe u Hercegovini 1943. 3. krajiški partizanski odred Srpska državna straža (nedićevci) Kolašin Ranjenici u ratu 2. dalmatinska proleterska udarna brigada 369. legionarska divizija (vražja) Kuršumlija Gornji Vakuf Narodni heroji Jugoslavije Bolnice u oslobodilačkom ratu Borbe za Jajce 1942. Borbe u Crnoj Gori 1944. 1. proleterska udarna brigada Partizanke Bitka na Neretvi Berane 5. proterska (crnogorska) udarna brigada 19. pešadijska divizija Venecija Borbe u Srbiji 1944. Pohod proleterskih brigada u Zapadnu Bosnu Kruševac Bugojno Srpski dobrovoljački odredi (ljotićevci) Valjevo Borbe u Crnoj Gori 1943. Ivanjica 2. udarni korpus NOVJ 5. krajiška udarna divizija NOVJ Borbe u Bosni i Hercegovini 1943. Kraljevo 3. udarna divizija NOVJ Glamoč Vrhovni štab NOVJ Borbe u Bosni i Hercegovini 1942. Politički komesari u NOR-u Bitka za Kupres 1942. Italija u drugom svetskom ratu 3. proleterska (sandžačka) udarna brigada Operacija Weiss