🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Aleksandrovac u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 14 hronoloških zapisa, 9 dokumenata i 3 fotografija.

Događaji

23. 8. 1941 Delovi 2. šumadijskog NOP odreda upali u s. Aleksandrovac (kod Žabara) razoružali 7 stražara i spalili opštinsku arhivu, a na ž. st. Lozovik demolirali stanična postrojenja.

27. 8. 1941 Delovi Požarevačkog NOP odreda napali na Aleksandrovac i razoružali žandarme.

28. 10. 1941 Između Svilajncfe i Petrovca Nedićev 7. srpski oružani odred i četnici, posle oštrih borbi, odbacili delove Požarevačkog NOP odreda i zauzeli Petrovac i Aleksandrovac.

5. 5. 1943 Između Kruševca i Aleksandrovca delovi Rasinskog NOP odreda na nekoliko mesta posekli tt veze.

1. 12. 1943 U varošicu Aleksandrovac (kod Kruševca) upale 2. južnomoravska NO brigada i jedna četa Jastrebačkog NOP odreda, te zapalile arhivu sreza, opštine, finansijske i poreske uprave i zaplenile veću količinu materijala iz rasadnika, poljoprivredne škole i bolnice.

23. 6. 1944 Jedinice 21. udarne divizije NOVJ odbacile delove četničke Rasinsko-topličke grupe korpusa i zauzele Aleksandrovac i Brus.

6. 8. 1944 Na pl. Kopaoniku (između Suvog Rudišta, Bukove glave, Brusa i Aleksandrovca) otpočele četvorodnevne borbe Operativne grupe divizija NOVJ (2. proleterska, 5. i 17. udarna divizija NOVJ) protiv 4. grupe četničkih jurišnih korpusa (1, 2, 3. i 5. četnički jurišni korpus - ukipne jačine oko 10.000 četnika). U oštrim borbama jedinice NOVJ su razbile četnike (7. avgusta zauzele Brus a 9/10. avgusta Aleksandrovac) i odbacile ih ka dolini r. Z. Morave, nanevši im gubitke od 522 poginula, 637 zarobljenih i većeg broja ranjenih (deo četnika je dezertirao) i zaplenivši 2 topa, 35 automatskih oruđa, preko 800 pušaka, 80.000 metaka i veću količinu druge ratne opreme.

6. 8. 1944 Goneći razbijene četničke jedinice iz 4. grupe jurišnih korpusa u pravcu komunikacije Aleksandrovac - Jošanička Banja, jedinice Operativne grupe divizija NOVJ ubile 46, ranile 84 i zarobile 292 četnika, a same imale 2 poginula borca. Zaplenjeno je: 5 mitraljeza, 5 p. mitraljeza, 7 automata, 274 pušaka, 19 pištolja, 45.000 puščanih metaka i veća količina drugog materijala i opreme.

9. 8. 1944 Jedinice 17. udarne divizije NOVJ, uz sadejstvo 2. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ, posle kraće borbe protiv četnika, zauzele Aleksandrovac i s. Novake. Četnici su se povukli ka Kruševcu.

12. 8. 1944 Na komunikacijama Brus - s. Milentija i Aleksandrovac - s. Novaci jedinice 17. udarne divizije NOVJ porušile 11 mostova i na više mesta prekopale puteve.

26. 8. 1944 Iz doline r. Z. Morave četnička 4. grupa jurišnih korpusa (1, 3. i 5. korpus) i četnička Rasinsko-toplička grupa korpusa (Rasinski, Toplički, -lastrebački i 2. kosovski korpus), po izvršenoj pregrupaciji- preduzele napad na jedinice Operativne grupe divizija NOVJ (5, 17. i 21. udarnu diviziju NOVJ) na prostoriji s. Razbojna - Mačkovac - Pešter - Požar - Ilijina č. - r. Rasina, s ciljem da povrate Župu sa Aleksandrovcem i Brusom i zadrže prodor Operativne grupe divizija NOVJ u unutrašnjost Srbije. U borbama, vođenim do 30. avgusta, jedinice NOVJ su uspele da odbiju napade i da četnike protivudarom odbace na levu obalu r. Z. Morave.

27. 8. 1944 Kod s. Grčaka (blizu Aleksandrovca) oko 1500 četnika odbilo napad delova 2. krajiške udarne brigade 17. udarne divizije NOVJ. Zatim, ojačani, četnici su ih protivnapadom odbacili ka s. Batunju i ušli u Aleksandrovac. Brigada je imala 2 mrtva i 9 ranjenih boraca, a četnici - oko 40 mrtvih i više ranjenih.

30. 8. 1944 U širem rejonu Aleksandrovca 2. krajiška udarna brigada 17. udarne divizije NOVJ napala četničke snage i proterala ih ka r. Z. Moravi. Četnici su imali oko 40 mrtvih i veći broj ranjenih. Brigada nije imala gubitaka.

6. 9. 1944 U rejonu Brusa i Aleksandrovca počeo prodor operativne grupe divizija NOVJ (5, 17. i 21. udarne divizije) iz južne Srbije preko r. Ibra i jugozapadne Srbije prema pl. Rudniku i Šumadiji.

Dokumenti

Izveštaj Štaba Druge južnomoravske NO brigade od 3 decembra 1943 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o napadu na Aleksandrovac

Naređenje Štaba Operativne grupe divizija od 8 avgusta 1944 god. štabovima Druge proleterske, Pete i Sedamnaeste NOU divizije za razmeštaj na prostoriji s. Milentija - Brus - s. Razbojna - s. Radunje - s. Brzeće i zatvaranje pravaca Raška - Jošanička Banja i Aleksandrovac - Blace - Kuršumlija

Zapovest Štaba Sedamnaeste NOU divizije od 13 avgusta 1944 god. štabovima Druge krajiške, Šeste istočnobosanske i Petnaeste majevičke NOU brigade za odbijanje neprijateljskih napada sa pravca Kruševac - Blace prema Aleksandrovcu i Brusu

Naređenje Štaba Druge proleterske divizije od 28 avgusta 1944 god. štabovima Druge i Četvrte proleterske i Treće srpske NOU brigade za prebacivanje na prostoriju Razbojna - Sagonjevo u cilju opkoljavanja i razbijanja četničkih snaga na sektoru Brus - Aleksandrovac - Razbojna

Izveštaj Štaba Četvrte srpske NOU brigade Dvadeset prve NOU divizije od 31 avgusta 1944 god. Štabu Divizije o borbama protiv četnika oko Aleksandrovca

Naređenje Štaba Druge proleterske divizije od 4 septembra 1944 god. Štabu Četvrte proleterske brigade za kontrolisanje i obezbeđenje pravca Kruševac - Aleksandrovac

Izveštaj Štaba Četvrte proleterske brigade Druge proleterske divizije od 8 septembra 1944 god. Štabu Divizije o kontrolisanju pravaca prema Kruševcu, Aleksandrovcu, Brusu i Blacu

Naređenje Štaba Druge proleterske divizije od 25 septembra 1944 god. štabovima brigada za razbijanje četnika oko Aleksandrovca

Zapovijest Štaba 39. NOU divizije od 17. februara 1945. štabovima potčinjenih jedinica za napad na Novu Topolu i Bosanski Aleksandrovac

Fotografije

Povezane odrednice

Jastrebački partizanski odred Toplica u oslobodilačkom ratu Diverzije u oslobodilačkom ratu Brus Borbe za Kruševac 1944. Rasinski korpus JVuO 6. istočnobosanska proleterska udarna brigada Operativna grupa divizija Sanitet u ratu Srpska državna straža (nedićevci) Četnici u drugom svetskom ratu Četnici u ustanku 5. krajiška udarna divizija NOVJ Glavni štab Srbije Kuršumlija 15. majevička udarna brigada Borbe u Bosni i Hercegovini 1945. Borbe u Bosni i Hercegovini 1944. Obrazovanje u oslobodilačkom ratu 4. srpska brigada (2. južnomoravska) Borbe u Srbiji 1944. Požarevački partizanski odred 2. šumadijski partizanski odred 17. istočnobosanska divizija NOVJ 39. krajiška divizija NOVJ 21. srpska divizija NOVJ 4. grupa jurišnih korpusa JVuO 3. srpska udarna brigada Ustanak u Srbiji 1941. Bitka za Srbiju Svilajnac Borbe u Srbiji 1943. Niš 4. proleterska (crnogorska) udarna brigada Požarevac Rasinski partizanski odred Bolnice u oslobodilačkom ratu 2. krajiška udarna brigada 3. udarni korpus NOVJ (1. bosanski) Proboj NOVJ u Srbiju 1944. 2. kosovski korpus JVuO Borbe na Kosovu i Metohiji 2. proleterska divizija NOVJ Kruševac Blace