🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Aprilski rat

Za ovaj pojam je pronađeno 187 hronoloških zapisa, 146 dokumenata i 108 fotografija.

Događaji

0. 3. 1941 Vlada Carevine Bugarske pristupila Trojnom paktu, pošto je tajnim sporazumom već dozvolila da nemačke trupe uđu u zemlju.

0. 3. 1941 CK KPJ izdao proglas -Protiv kapitulacije - za pakt o uzajamnoj pomoći sa Sovjetskim Savezom-. U proglasu se narodi Jugoslavije upozoravaju na izdaju vlade i ističe da se nezavisnost zemlje može spasti ako se sa SSSR-om zaključi pakt o uzajamnoj pomoći i zbaci izdajnička a uspostavi narodna vlada. Pozivaju se građani, uključujući i vojsku, da organizuju protestne skupštine i mitinge i zbiju se u jedinstven pokret radi ostvarenja tih zahteva.

3. 3. 1941 U Berhtesgadenu (u Nemačkoj) knez-namesnik Pavle Karađorđević vodio tajne razgovore s vođom Trećeg Rajha Adolfom Hitlerom i njegovim ministrom inostranih poslova Joakimom fon Ribentropom o pristupanju vlade Kraljevine Jugoslavije Trojnom paktu.

5. 3. 1941 U Beogradu održana sednica Krunskog saveta na kojoj je rešeno da Kraljevina Jugoslavija pristupi Trojnom paktu, s tim da vlade Nemačke i Italije daju obećanje da neće povrediti teritoriju Kraljevine Jugoslavije.

9. 3. 1941 U Atini održana konferencija predstavnika britanskog, grčkog i jugoslovenskog generalštaba: razmatrano pitanje zajedničke odbrane u slučaju nemačkog napada.

20. 3. 1941 U Beogradu održana sednica Krunskog saveta (knez-namesnik Pavle Karađorđević, dr Radenko Stanković, dr Ivan Perovič, dr Vladimir Maček, dr Aleksandar Cincar-Marković, dr Fran Kulović, ministar vojske general Petar Pešić i ministar dvora Milan Antić), na kojoj je jednoglasno odlučeno da Kraljevina Jugoslavija pristupi Trojnom paktu.

20. 3. 1941 U Beogradu, na sednici vlade Kraljevine Jugoslavije, razmotrena odluka Krunskog saveta o pristupanju Trojnom paktu. Protiv odluke glasalo svega 3 ministra, koji su, zatim, podneli ostavku i tako odgodili sprovođenje odluke Krunskog saveta.

25. 3. 1941 U Beču potpisan akt o pristupanju Kraljevine Jugoslavije Trojnom paktu.

25. 3. 1941 CK KPJ objavio proglas u kome je akt vlade Kraljevine Jugoslavije (Cvetković-Maček) o pristupanju Trojnom paktu osuđen i odbačen kao akt nacionalne izdaje.

25. 3. 1941 U Beogradu, Ljubljani, Skoplju, Kragujevcu, Splitu, Nišu, Cetinju, Podgorici (sada Titograd), Leskovcu i drugim gradovima održane masovne demonstracije (koje su se nastavile i sledećih dana, obuhvatajući celu zemlju). Pod parolom -Bolje rat nego pakt-, -Bolje grob nego rob-, narodi Jugoslavije su odlučno i nedvosmisleno osudili pristupanje Trojnom paktu kao nacionalnu izdaju.

27. 3. 1941 U Berlinu, u nemačkoj Vrhovnoj komandi oružane sile, održano savetovanje o situaciji u Jugoslaviji, na kome je vođa Trećeg Rajha Adolf Hitler saopštio svoju odluku da što pre napadne Jugoslaviju i razbije je i vojnički i kao državu. Udar je trebalo izvršiti s nemilosrdnom žestinom i munjevitom brzinom. Avijacija je, pored ostalog, imala zadatak da razori Beograd. Vojnu pomoć tražiti od vlada Italije, Mađarske i Bugarske, kojima staviti u izgled pripajanje pojedinih delova Jugoslavije, dok bi glavni zadatak Rumunije bio zaštita od eventualne intervencije SSSR-a. Zbog napada na Jugoslaviju, napad na SSSR odložio bi se za četiri nedelje.

27. 3. 1941 Pod uticajem raspoloženja narodnih masa Jugoslavije, grupa oficira, sa generalom Dušanom Simovićem na čelu, izvela prevrat (zbacivši dotadašnju vladu Cvetković-Maček) i obrazovala novu vladu Kraljevine Jugoslavije, pod predsedništvom generala Simovića.

27. 3. 1941 Nemačko ministarstvo propagande izdalo uputstvo štampi: širenjem lažnih vesti o progonima nemačke manjine i raspaljivanjem šovinizma, pored drugih sredstava, pripremiti javnost za napad na Jugoslaviju i oslabiti odbrambenu snagu ove zemlje.

28. 3. 1941 Vlada Kraljevine Jugoslavije (vlada generala Simovića) uputila vladama Trećeg Rajha i Kraljevine Italije telegram ističući da ona i dalje ostaje verna načelima poštovanja međunarodnih ugovora, pa, prema tome, i protokola potpisanih u Beču 25. marta.

28. 3. 1941 Nemačka Vrhovna komanda oružane sile izradila predlog o koordinaciji operacija nemačkih i italijanskih snaga protiv Jugoslavije.

28. 3. 1941 U Rimu predsednik vlade Kraljevine Italije Benito Musolini primio vođu ustaškog pokreta Antu Pavelića i ponovio mu odluku da vlast u Hrvatskoj preda ustašama. Pavelić potvrdio svoje obaveze prema Italiji, pored ostalog i predaju Dalmacije.

30. 3. 1941 Nemačka Vrhovna komanda oružane sile izdala direktivu o izvršenju strategijskog razvoja za napad na Jugoslaviju (-Poduhvat 25-) i dopunsko uputstvo o napadu na Grčku (-Marita-), Predviđena je koncentrična operacija sa prostora Celovec-Grac i iz okoline Nove Kanjiže (2. armija) i sa prostora oko Sofije (12. armija) opštim pravcem ka Beogradu. Određeni su opšti zadaci italijanskih, rumunskih, bugarskih i mađarskih snaga.

30. 3. 1941 CK KPJ izdao proglas u kome se, u cilju odbrane zemlje, od Simovićeve vlade zahteva: pakt o uzajamnoj pomoći sa SSSR-om; ukidanje svih vanrednih zakona i davanje narodima Jugoslavije demokratskih i nacionalnih prava i sloboda; sloboda sindikalnog i političkog organizovanja; potpuna amnestija svih političkih i vojnih osuđenika i povratak španskih dobrovoljaca iz francuskih logora; stavljanje pod sud svih petokolonaša; čišćenje državnog i vojnog aparata od svih protivnarodnih elemenata i tuđih agenata.

30. 3. 1941 Vlada Kraljevine Jugoslavije izdala naređenje o -opštem aktiviranju- (tajnoj mobilizaciji) jugoslovenske vojske, s tim da ono otpočne tek 3. aprila.

31. 3. 1941 Italijanski Generalštab kraljevske vojske izdao Komandi italijanske 2. armije direktivu o operacijama protiv Jugoslavije, u kojoj je postavljen osnovni zadatak: u prvo vreme osigurati odbranu. julijske i zadarske granice, a zatim, posle prodora nemačkih trupa ka Zagrebu, preći u napad do linije Jajce-Split.

31. 3. 1941 U Zagrebu održana konferencija poslanika i drugih istaknutih funkcionera HSS, na kojoj je razmotrena situacija posle 27. marta. Doneta je rezolucija u kojoj se ističe da je Kraljevina Jugoslavija prestala da postoji, a da će se ponovo, uz podršku i pomoć sila Osovine, stvoriti -država Hrvatska-. Rešeno je da se ta rezolucija odmah uputi vladi Nemačke i ova zamoli da im pruži pomoć i zaštitu.

0. 4. 1941 Generalni sekretar KPJ Josip Broz Tito obavestio Kominternu o odluci CK KPJ da se okupatoru pruži otpor pa ma koliko on bio jak.

0. 4. 1941 U Crnu Goru stigao veliki broj izbeglica iz Vojvodine, Hercegovine, Kosova i Metohije, koje su se povlačile ispred terora mađarskih okupatora, ustaša i albanskih Kvislinga. U mnogim krajevima Crne Gore obrazovani su posebni odbori za njihov prihvat i zbrinjavanje.

0. 4. 1941 Sekretar PK KPJ za Makedoniju Metodije Šatorov Šarlo povezao se i stavio pod rukovodstvom CK BRP(k), a sa partijskom organizacijom na teritoriji pod italijanskom okupacijom (u zapadnoj Makedoniji) prekinuo svaku vezu i prepustio je samoj sebi. 

0. 4. 1941 Pri MK KPH za Kaštela formirana Vojna komisija.

0. 4. 1941 U Kumanovu, po direktivi MK KPJ za Kumanovo, građani bojkotovali doček bugarskih trupa. Tom dočeku prisustvovala samo grupa probugarskih elemenata.

0. 4. 1941 CK BRP(k) formirao komisiju, od 3 člana, sa zadatkom da uspostavi vezu sa organizacijama KP u Vardarskoj Makedoniji, Egejskoj Makedoniji i Trakiji i da ih -prisajedini- BRP(k). 

0. 4. 1941 CK KPJ uputio Metodiju Šatorovu poziv da prisustvuje Majskom savetovanju KPJ. Poziv mu uručila Mara Naceva, koja je u Makedoniju upućena u svojstvu člana PK KPJ za Makedoniju.

0. 4. 1941 Fašistički orijentisane grupe Šiptara, podstaknute od aga, begova i okupatora, palile srpska i crnogorska sela na Kosovu i Metohiji. Hiljade porodica bez ičega proterano je u Crnu Goru i Srbiju, a bilo je i pojedinačnih ubistava.

0. 4. 1941 Nemački okupator podelio oblast Kosova i Metohije na tri dela: najveći deo priključio tzv. Velikoj Albaniji (pod okupacijom Italije); srezovi kosovsko-mitrovački. vučitrnski i podujevski [Pre rata se kosovsko-mitrovački srez zvao zvečanskim, a podujevski srez se zvao lapskim.] pripali Nedićevoj Srbiji (nedićevci su došli u Kos. Mitrovicu i Vučitrn tek. marta 1942. godine, a dotle je bila šiptarska kvislinška vlast; posle dolaska nedićevaca Šiptari su takođe imali učešća u kvislinškoj vlasti), a deo gnjilanskog i uroševačkog sreza i Kačanik okupirale bugarske okupacione vlasti.

0. 4. 1941 Posle. aprilskog rata PK KPJ za Srbiju preduzeo mere za sređivanje svojih organizacija. Dao direktivu za prikupljanje oružja i ukazao na potrebu za pružanjem otpora okupatoru.

0. 4. 1941 U Bač. Palanci, Bečeju, Novom Sadu, Bač. Petrovom Selu, Bač. Gradištu i Kuli formirani sreski komiteti SKOJ-a.

1. 4. 1941 U Beogradu otpočeli dvodnevni pregovori između šefa britanskog Generalštaba feldmaršala Džona Dila i predsednika vlade Kraljevine Jugoslavije Dušana Simovića radi sklapanja vojnog saveza. Nisu postignuti nikakvi rezultati.

1. 4. 1941 Otpravnik poslova SSSR-a u Beogradu Viktor Lebedjev predao predsedniku vlade Kraljevine Jugoslavije Dušanu Simoviću poruku da so u SSSR uputi delegacija radi sklapanja ugovora o uzajamnoj pomoći. To je bio odgovor na ponudu koju je Dušan Simović učinio Lebedjevu ranije.

3. 4. 1941 U Bagdadu bivši predsednik iračke vlade Rašid Ali izvršio vojni puč i preuzeo vlast. Bagdad je postao centar osovinske propagande i intriga, fašistički uticaj je sve veći, te je irački regent napustio zemlju.

3. 4. 1941 Na ž.st. Kenali (u Grčkoj) vođeni pregovori između predstavnika jugoslovenskog, grčkog i britanskog generalštaba o sadejstvu u slučaju nemačkog napada. Postignut je samo načelan sporazum o preduzimanju zajedničke ofanzive prema Albaniji.

3. 4. 1941 U Peći, u prisustvu delegata PK KPJ za Crnu Goru, Boku i Sandžak, formiran novi Oblasni komitet KPJ za Kosovo i Metohiju.

5. 4. 1941 U Rimu vođa ustaškog pokreta, Ante Pavelić održao govor preko tajne ustaške radio-stanice, pozivajući ustaše na razbijanje Jugoslavije.

5. 4. 1941 Izaslanik vođe Trećeg Rajha, Edmund Vesenmajer, iz Zagreba poslao u Berlin ministru inostranih poslova Joakimu fon Ribentropu rezoluciju koju su istaknuti funkcionari HSS-a doneli na sastanku u Zagrebu 31. marta.

6. 4. 1941 Nemačka borbena grupa -Đerdap- oko 2,00 časa prepadom prešla Dunav i posela Sipski kanal.

6. 4. 1941 U 5,20 časova nemački 40. motorizovani korpus, podržan avijacijom iz Bugarske otpočeo dejstvo na pravcima: Kriva Palanka - Kumanovo, Džumaja - Carevo Selo - Kočane i Petrič - Novo Selo - Strumica. Ove pravce su zatvarale snage jugoslovenske 3. armijske oblasti, koje još nisu bile završile koncentraciju.

6. 4. 1941 Nemačka avijacija otpočela vazdušne napade na Beograd, koji je još 3. aprila proglašen otvorenim gradom. Prvi napad, u tri talasa, uz učešće 234 bombardera i 120 lovaca, trajao je od 6,30 do 8 časova. Tokom dana su izvedena još tri napada. Tučeni su objekti: ž. st. električna centrala, bolnice, stambene četvrti i skloništa u parkovima. Do 8. aprila je od bombardovanja poginulo oko 12.000 lica. Porušene su 672 zgrade, jako je oštećena 1601 zgrada a delimično je oštećeno 6.829 zgrada.

6. 4. 1941 Vlada Kraljevine Italije, preko radija, izdala saopštenje o napadu na Jugoslaviju.

6. 4. 1941 Vlada Trećeg Rajha objavila rat Grčkoj, sa kojom je Italija već bila u ratnom stanju.

6. 4. 1941 Nemački i italijanski avioni sa teritorija svih susednih zemalja (sem Grčke) otpočeli snažno bombardovanje aerodroma, železničkih čvorova i drugih vojnih i javnih objekata i jedinica na celoj teritoriji Jugoslavije. Tokom dana je jugoslovenska avijacija izgubila 115 aparata (preko 25% ukupnih vazduhoplovnih snaga) - 77 na zemlji i 38 u vazduhu. Nemačka avijacija izgubila 21 avion.

6. 4. 1941 Nemačka 9. oklopna divizija zauzela Stracin (na pravcu Kriva Palanka - Kumanovo).

6. 4. 1941 Nemačka 73. pešadijska divizija zauzela Carevo Selo (sada: Delčevo, na pravcu G. Džumaja - Kočane).

6. 4. 1941 Prednji delovi nemačke 2. armije prepadom zauzeli prevoje Jezerski vrh, Ljubelj i Podkoren, mostove kod Mureka, Radgone i Murske Sobote, prelaz kod Dravograda i veći deo nebranjenog Prekomurja.

6. 4. 1941 Slovenačka reakcionarna buržoazija formirala Nacionalno veće, koje je sistematski kočilo odbranu zemlje i nastojalo da uz pomoč okupatora obrazuje marionetsku državu Sloveniju.

6. 4. 1941 Jugoslovenska 36. lovačka grupa pružila otpor nemačkim vazduhoplovnim snagama kod Kumanova. Pri tom je izgubila 11 aviona a oborila 4 nemačka aviona.

6. 4. 1941 Britansko-etiopske trupe oslobodile Adis Abebu.

6. 4. 1941 U Moskvi potpisan pakt o prijateljstvu i nenapadanju između vlade SSSR-a i vlade Kraljevine Jugoslavije. Pakt je u ime vlade SSSR-a potnisao Vjačeslav Molotov, ministar inostranih poslova, a u ime vlade Kraljevine Jugoslavije Milan Gavrilović, jugoslovenski poslanik u Moskvi.

6. 4. 1941 U Šibeniku održano okružno partijsko savetovanje na kome je analizirana politička situacija u vezi sa najnovijim događajima.

6. 4. 1941 Održan sastanak OK KPH za Slav. Brod na kome se raspravljalo o odbrani zemlje.

6. 4. 1941 PK KPH za Dalmaciju uputio u Komandu grada Splita svoju delegaciju s predlogom da se građani mobilišu i naoružaju za odbranu od fašističkih zavojevača. Predlog delegacije je odbijen.

6. 4. 1941 KP Slovenije pristupila organizovanju dobrovoljačkih jedinica i lecima pozvala slovenački narod u borbu protiv fašističkih agresora.

7. 4. 1941 U s. Sevojnu (kod Titovog Užica) održana sednica vlade Kraljevine Jugoslavije, na kojoj je, pored ostalog, njen potpredsednik Vladimir Maček nagovestio mogućnost da napusti vladu.

7. 4. 1941 Otpočele ofanzivne operacije jugoslovenske 3. armije u Albaniji.

7. 4. 1941 U Zagrebu Politbiro CK KPJ održao sednicu na kojoj je odlučeno da se u Štab 4. armije pošalje delegacija sa zahtevom da se radnicima i antifašistima podeli oružje za borbu protiv agresora i petokolonaša. Štab 4. armije odbio ovaj zahtev.

7. 4. 1941 Vlada SAD u saopštenju povodom napada sila Osovine na Jugoslaviju osuđuje varvarsku invaziju, a izražava simpatije za borbu jugoslovenskog naroda i obećava upućivanje pomoći.

7. 4. 1941 Vlada Kraljevine Mađarske prekinula diplomatske odnose sa Jugoslavijom, sa kojom je bila vezana paktom o večnom prijateljstvu.

7. 4. 1941 Vlada Kraljevine Jugoslavije objavila proklamaciju o početku rata sa Nemačkom i Italijom i izdala naređenje za opštu mobilizaciju.

7. 4. 1941 Jugoslovenska Vrhovna komanda, preko grčke Vrhovne komande, uputila zahtev da britanski avioni zaštite jugoslovenske jedinice u predelu Strumice, Štipa i Skoplja.

7. 4. 1941 Jugoslovenski 6. lovački puk, braneći Beograd od napada nemačke avijacije, izgubio 13 aviona.

7. 4. 1941 Jugoslovenski 8. bombarderski puk napao nemačke aerodrome kod Segedina i Pečuja (u Mađarskoj), izgubivši pri tome 8 aviona.

7. 4. 1941 Nemačka 9. oklopna divizija, podržana avijacijom, razbila Ibarsku diviziju i delove Moravske divizije i prodrla u Kumanovo. Zatim je glavnim snagama zauzela Skoplje, dok su njene pomoćne snage zadržane otporom 46. dopunskog puka Moravske divizije kod Preševa.

7. 4. 1941 Ojačana nemačka 73. pešadijska divizija, po zauzimanju Štipa, slomila otpor Bregalničke divizije i Zauzela Veles (sada; Titov Veles) i neoštećen most na Vardaru.

7. 4. 1941 Delovi nemačkog 46. korpusa prešli Dravu i Muru, ušli u Čakovec i obrazovali mostobrane kod Murskog Središća, Letenja, Zakanja i Barča.

7. 4. 1941 U Prilepu MK KPJ za Prilep održao sastanak na kome je posle analize novonastale političke situacije, doneo odluku da se bojkotuje okupatorska vlast, te formirao Vojnu komisiju za prikupljanje oružja i komisiju za prihvatanje vojnika bivše jugoslovenske vojske, kako bi što manji broj pao u zarobljeništvo.

7. 4. 1941 CK KPS uputio svoje predstavnike, Borisa Kidriča i dr Aleša Beblera, komandantu Dravske divizijske oblasti generalu Lavadinoviću i ponudio pomoć Partije za odbranu otadžbine.

8. 4. 1941 Otpočeo napad nemačke 1. oklopne grupe (11. oklopne, 294. pešadijske i 4. brdske divizije) sa bugarske teritorije ka Pirotu i Nišu. Posle borbi nemačke snage su zauzele Pirot i utvrđene granične položaje istočno i severoistočno od Pirota, okružujući znatne delove Topličke divizije.

8. 4. 1941 Ustaški elementi izazvali pobunu u 108. puku Slavonske divizije, koji je sa 40. dopunskim pukom napustio položaje i na taj način omogućio prodor nemačkih jedinica u Viroviticu. Pobuna se odmah prenela i na jedan puk Savske divizije. To je bio početak rasula jedinica 4, armije.

8. 4. 1941 Delovi nemačke 73. pešadijske divizije ušli u Prilep.

8. 4. 1941 Delovi nemačke 9. oklopne divizije zauzeli St. Kačanik i Tetovo. Time je prekinuta svaka veza između jugoslovenskih jedinica na Kosovu i onih u Makedoniji.

8. 4. 1941 Nemačke jedinice zauzele Maribor.

8. 4. 1941 Produžene ofanzivne operacije 3. armije u Albaniji. Još neprikupljena Zetska divizija formirala Skadarski odred (dva pešadijska puka i pet brdskih baterija), koji je prešao u energičan napad duž druma Podgorica-Skadar. Komski odred preko Prokletija izbio u dolinu r. Valbone kod s. Kolgecaja. Kosovska diizija izbila širokim frontom na Drim. Vardarska divizija prešla u odbranu na odseku Debar - Ćafa San.

8. 4. 1941 Britanske trupe, posle četvorodnevnih borbi, zauzele Masau i celu Eritreju.

8. 4. 1941 Po odluci MK KPJ za Prilep, prilepska partijska organizacija, uz pomoć građana, oslobodila političke zatvorenike iz zatvora, među kojima i jednog člana PK KPJ za Makedoniju i neke članove MK Velesa, Devđelije i Prilepa. 

9. 4. 1941 Nemačke jedinice zauzele Koprivnicu i proširile mostobran kod Virovitice.

9. 4. 1941 Nemačke jedinice zauzele Ptuj i tako ovladale celim područjem severno od Drave.

9. 4. 1941 Prednji delovi nemačkog 41. motorizovanog korpusa prešli rumunsko-jugoslovensku granicu u Banatu.

9. 4. 1941 Italijanske snage iz Albanije otpočele ofanzivne operacije na kosovskom, debarskom i ohridskom pravcu, gde su naišle na jak otpor jugoslovenskih snaga. Istovremeno su pojačali svoje snage na skadarskom pravcu.

9. 4. 1941 Nastavljeno napredovanje Skadarskog odreda Zetske divizije ka Skadru, a Komski odred izbio na Drim kod s. Raja. Kosovska i Vardarska divizija obustavile napade zbog pojave nemačkih snaga u njihovoj neposrednoj pozadini.

9. 4. 1941 Nemačka 11. oklopna divizija probila slabo organizovanu odbranu na Ploči i zauzela Niš, Aleksinac, Ražanj i Prokuplje.

9. 4. 1941 Jedinice nemačke 2. oklopne divizije ušle u Solun, što je prouzrokovalo kapitulaciju grčke Istočno-makedonske armije.

9. 4. 1941 Delovi nemačke motorizovane divizije -Adolf Hitler- zauzeli Bitolj.

9. 4. 1941 Pod uticajem pete kolone, koja je digla lažnu uzbunu, jugoslovenski 2. lovački puk zapalio avione na aerodromu kod Kragujevca.

9. 4. 1941 U Prilepu MK KPJ za Prilep održao partijsko savetovanje sa sekretarima partijkih ćelija: izneo svoje stavove i ocene od 7. aprila i odredio zadatke komunista u uslovima okupacije.

10. 4. 1941 Nemačka 8. oklopna divizija probila front ostataka Slavonske divizije kod s. Pčelica i zauzela Podravsku Slatinu.

10. 4. 1941 Delovi nemačke 14. oklopne divizije sa pravca Križevaca ušli u Zagreb.

10. 4. 1941 U Zagrebu, posle ulaska nemačkih jedinica, objavljeno stvaranje kvislinške Nezavisne Države Hrvatske (NDH). Vođa HSS Vladimir Maček pozvao narod da se novoj vlasti pokori, a članove stranke savetovao da iskreno sarađuju sa novom vlašću.

10. 4. 1941 U Zagrebu Politbiro CK KPJ održao sednicu na kojoj je analizirao situaciju stvorenu rasulom vojske i proglašenjem kvislinške NDH, Odlučeno da se nastavi otpor agresoru, a ako to postane nemoguće, usled sloma koji se nazirao, treba odlučno prići pripremi, organizaciji i vođenju oružanog ustanka protiv okupatora. Sedište Politbiroa CK KPJ premešta se u Beograd. Formiran Vojni komitet sa Josipom Brozom Titom na čelu. Ukazano je na značaj čuvanja organizacionog jedinstva KPJ. Postavljeni su zadaci: preduzeti sve mere da se izbegne hapšenje članova KPJ i sakupljati oružje. Veći deo članova CK poslat u Srbiju, Crnu Goru, Bosnu i Sloveniju da prenese te odluke.

10. 4. 1941 U Ljubljani održan sastanak Nacionalnog veća Slovenije na kome je ban dravske banovine Natlačen predložio da se, po ugledu na ustašku NDH, proglasi i -nezavisna- Slovenija. Upućeni su predstavnici komandantima jedinica jugoslovenske vojske u Višnjoj Gori i Novom Mestu sa zahtevom da se potčine Nacionalnom veću, što je odbijeno. 

10. 4. 1941 Nacionalno veće na čelu sa banom dravske banovine Natlačenom preuzelo vlast u Sloveniji i izdalo proglas kapitulantske sadržine. u kome se ističe da je najveći greh pružiti oružani otpor stranoj vojnoj sili i upotrebiti oružje protiv nemačke nacionalne manjine.

10. 4. 1941 U Tetovu MK KPJ za Tetovo održao partijsko savetovanje, na kome su postavljeni zadaci: prikupljati oružje i drugi vojni materijal; zapleniti arhivu iz policije i sudova koju bi okupator mogao iskoristiti za proganjanje komunista i patriota; sakupljati pomoć za zarobljenike pobegle iz vojnog logora.

11. 4. 1941 U zalivu Soline (na o. Krku), po naređenju komandanta Severnog sektora jugoslovenske Pomorske obalske komande, potopljeni obalski brodovi da ne bi pali u ruke neprijatelju.

11. 4. 1941 Mađarske trupe prešle mađarsko-jugoslovensku granicu na sektoru Baranje i Bačke.

11. 4. 1941 Šef generalštaba mađarske vojske izdao poverljivu naredbu o uvođenju vojne uprave nad teritorijom Baranje i Bačke i iseljavanju svih Srba koji su se u te pokrajine doselili posle 31. oktobra 1918.

11. 4. 1941 Otpočeo opšti napad italijanske 2. armije na frontu od Jesenica do Sušaka.

11. 4. 1941 Jedinice italijanske 2. armije bez jačeg otpora zauzele Ljubljanu, Vrhniku, Jesenice, Sušak, Bakar i Delnice, dok su napadi južno od Snežnika odbijeni protivnapadom jedinica jugoslovenskog Rišnjačkog odreda.

loading

Hronološki zapisi se učitavaju...

Dokumenti

Zapisnik sa konferencije o situaciji u Jugoslaviji održane 27. marta 1941. u Operativnom štabu Vermahta sa planom o napadu na nju i njenom munjevitom razbijanju uz pomoć saveznika Italije, Mađarske, Bugarske i Hrvata, koji bi zauzvrat imali teritorijalnu dobit, a Hrvatska autonomiju

Zaključci sa savetovanja u Berlinu od 27 marta 1941 god. na kojem je Adolf Hitler doneo odluku da uz vojničku podršku Italije, Mađarske i Bugarske, nadmoćnijim snagama napadne Jugoslaviju, razaranjem joj nanese vojni poraz i raskomada je u zajednici sa svojim saveznicima

Direktiva Adolfa Hitlera od 27 marta 1941 god. Vrhovnoj komandi nemačke oružane sile za koncentrični napad na Jugoslaviju

Predlog načelnika Štaba Vrhovne komande nemačke oružane sile od 28 marta 1941 god. za koordinaciju nemačko-italijanskih operacija protiv Jugoslavije i Grčke

Dopunska naređenja načelnika Vrhovne komande nemačke oružane sile Vilhelma Kajtela od 29 marta 1941 god. uz Hitlerovu direktivu br. 25 za napad na Jugoslaviju

Uputstvo Vrhovne komande nemačke suvozemne vojske od 30 marta 1941 god. o izvršenju napada na Jugoslaviju

Naređenje Adolfa Hitlera od 31 marta 1941 god. vrhovnim komandama nemačkih suvozemnih snaga i vazduhoplovstva da koncentrični napadi na Jugoslaviju uslede 5, 8 i 12 aprila i da se izvrše ojačanja udarnih grupa na pravcima za Skoplje i Niš

Obaveštenje Generalštaba italijanske kraljevske vojske od 31 marta 1941 god. komandantu Druge armije Vitoriju Ambroziju o pretstojećem napadu na Jugoslaviju

Zaključci sa aprilskog savetovanja Komunističke partije Jugoslavije održanog u Zagrebu 1941 godine

Proglas Centralnog komiteta Komunističke partije Slovenije od aprila 1941 god. slovenačkom narodu i vojnicima nemačke, italijanske i madjarske vojske

Proglas komandanta nemačkih trupa u Beogradu od aprila 1941.kojim se određuju mere za normalizaciju života i rada naokupiranoj teritoriji

Naredba vojnoupravnog komandanta u Srbiji od aprila 1941. o zapleni poljoprivrednih proizvoda, sirovina i polufabrikata na teritoriji Srbije

Naredba vojnoupravnog komandanta u Srbiji od aprila 1941. o policijskoj vlasti komandanta mesta i kaznama koje će izricati stanovništvu okupirane Srbije za razne vrste prestupa

Budimpešta, 7. april 1941. Dopis Ministarstva unutrašnjih poslova Ministarstvu inostranih poslova u vezi sa telegramom glavne komande istražnog odeljenja Mađarske žandarmerije o jugoslovenskim vojnim akcijama

Budimpešta, 10. april 1941. Zapisnik vanredne sedmice vlade održane po pitanju napada na Jugoslaviju, Horthyjev proglas i vojna zapovest

Budimpešta, 11. april 1941. Dnevni izveštaj o razgovorima jugoslovenskog poslanika u Budimpešti Svetozara Rašića sa Jánosom Vömeleom, zamenikom ministra inostranih poslova

Budimpešta, 11. april 1941. Naređenje načelnika Generalštaba o uvođenju vojne uprave na okupiranim jugoslovenskim teritorijama

17. april 1941. Uputstvo komande 10. pešadijske brigade o načinu sprovođenja »pacifikacije« okupiranih teritorija u Bačkoj

Izveštaj civilnog komesara Dalmacije od kraja aprila 1941. o političkoj i ekonomskoj situaciji u Dalmaciji

Izvještaj civilnog komesara Dalmacije koncem travnja 1941. o političkoj i ekonomskoj situaciji u Dalmaciji

Zapovest komandanta Dvanaeste nemačke armije feldmaršala Wilhelma Lista od 2 aprila 1941 god. za napad na Jugoslaviju

Budimpešta, 3. april 1941. Oproštajno pismo predsednika vlade Pála Telekija koje je pre samoubistva uputio Miklósu Horthyju

Budimpešta, 3. april 1941. Pismo Miklósa Horthyja Hitleru povodom samoubistva Pála Telekija o vojnim merama koje će Mađarska preduzeti protiv Jugoslavije

Budimpešta, 3. april 1941. Pismo Milklósa Horthyja Benitu Mussoliniju o samoubistvu Pála Telekija i o uticaju promene Jugoslovenske vlade na Mađarsku

Budimpešta, 18. april 1941. Poverljiva vojno-upravna naredba br. 3 načelnika Generalštaba o osnivanju vojnih sudova i suđenju civilnim licima na teritoriji za koju je uvedena vojna uprava

Obaveštenje italijanske Vrhovne komande od 5 aprila 1941 god. Generalštabu kraljevske vojske da je Benito Musolini naredio streljanje svih pripadnika italijanske vojske koji napuste svoje položaje kad počne napad na Jugoslaviju

Budimpešta, 4. i 6. april 1941. Telegrami nemačkog poslanika Erdmannsdorffa Ministarstvu inostranih poslova o samoubistvu Pála Telekija i o mobilizacijama u Mađarskoj

Saopštenje Generalštaba italijanske kraljevske vojske komandantu Druge armije da će napad na Jugoslaviju otpočeti 6 aprila 1941 god. u šest ujutru

Obaveštenje Generalštaba italijanske kraljevske vojske od 6 aprila 1941 god. da će sa početkom nemačkih operacija protiv Jugoslavije i Grčke otpočeti i italijanske vazdušne i pomorske operacije

Jutarnji izveštaj Komande Dvanaeste nemačke armije od 6 aprila 1941 god. Vrhovnoj komandi suvozemne vojske o momentu napada na Jugoslaviju i Grčku, postizanju punog iznenađenja i dobrih uspeha

Zapovest komandanta Druge italijanske armije od 7 aprila 1941 god. za otpočinjanje ofanzivnih dejstava od italijansko-jugoslovenske granice do linije Split - Jajce

Proglasi Kvaternika i Mačeka povodom proglašenja Nezavisne Države Hrvatske 10. aprila 1941. godine

Proglas Slavka Kvaternika od 10. aprila 1941. o uspostavljanju kvislinške Nezavisne Države Hrvatske

Telegram maršala Slavka Kvaternika od 10. aprila 1941. Adolfu Hitleru da je preuzeo vlast od dr Vlatka Mačeka i proklamovao Nezavisnu Državu Hrvatsku, zahvaljuje fireru na pomoći i moli da Nemački Rajh prizna NDH

Saopštenje Glavnog ustaškog stana od 10. aprila 1941. da se sve ustaše na teritoriji NDH organizuju u ustaške jedinice, preuzmu mesnu vlast, osiguraju imovinu, razoružaju srpske vojnike i druge neprijatelje i povežu sa najbližim ustaškim vojnim zapovednikom

Ovlašćenje poglavnika dr Andriji Artukoviću i dr Branku Benzonu od 10. aprila 1941. da u ime hrvatskog ustaškog pokreta zastupaju interese NDH u Mađarskoj i Nemačkoj

Proglasi Kvaternika i Mačeka povodom proglašenja NDH 10 travnja 1941 godine

Sedište štaba, 11. april 1941. Mere komandanta 3. mađarske armije u vezi sa napadom na Jugoslaviju

Budimpešta, 12. april 1941. Dopis II odeljenja načelništva Generalštaba ministru unutrašnjih poslova o internaciji stranih državljana i mobilizaciji nelojalnih građana Mađarske u posebne jedinice

Saopštenje Vrhovne komande nemačke oružane sile od 12 aprila 1941 god. o Hitlerovom planu za podelu Jugoslavije

Naređenje načelnika Generalštaba italijanske kraljevske vojske od 12 aprila 1941 god. Komandi Druge armije da u Ljubljani zadrži štab armije i jak garnizon radi trajne okupacije delova slovenačke i hrvatske teritorije

Pečuj, 13. april 1941. Obaveštenje komande 4. (Pečujskog) korpusa potčinjenim jedinicama da su jugoslovensike trupe ispraznile prostor između Dunava i Tise, i da se tamo vode samo sporadične borbe

Berlin, 13. april 1941. Brojčani (šifriran) telegram mađarskog poslanika u Berlinu Stojai Dome (Sztójay Dome) i odgovor predsednika Bardoši Lasla (Bárdossy Làszló) na pitanje Nemaca o upotrebi mađarskih jedinica na teritoriji Srbije

Budimpešta, 13. april 1941. Delovi zapisnika sa sednice Ministarskog saveta u vezi sa učestvovanjem Brzog korpusa u operacijama na teritoriji Srbije i o osuđujućem stavu sovjetske vlade zbog učestvovanja Mađarske u napadu na Jugoslaviju

Izveštaj komandanta pozadine 2. armije Vojske Kraljevine Jugoslavije od 13. aprila 1941. komandantu pozadine Vrhovne komande o stanju u jedinicama na području Banovine Hrvatske

Proglas Pokrajinskog komiteta KPH za Dalmaciju od 13. travnja 1941.

Obaveštenje pretsednika Ministarskog saveta Vlade Kraljevine Jugoslavije Dušana Simovića od 14 aprila 1941 god. komandantu pozadine Vrhovne komande Danilu Kalafatoviću o odlukama kraljevske vlade donetim na plenarnoj sednici na Palama 13 aprila 1941 godine

Odluke načelnika Vrhovne komande Kraljevine Jugoslavije Danila Kalafatovića i Operativnog odeljenja Vrhovne komande donesene 14 aprila 1941 god. u cilju sprovođenja naređenja pretsednika Ministarskog saveta Vlade Kraljevine Jugoslavije

Budimpešta, 15. april 1941. Uputstvo ministra unutrašnjih poslova za interniranje lica koja su politički zainteresovana u odnosu na srpstvo, odnosno na koja se može posumnjati u vezi sa tim

Koncept telegrama dr Ante Pavelića od 15. aprila 1941. fireru, kojim potvrđuje prijem telegrama o priznavanju NDH, zahvaljuje na ukazanom poverenju i iskazuje bezgraničnu ljubav i divljenje Hrvatskog naroda za vođu Nemačkog Rajha

Telegram Adolfa Hitlera od 15. aprila 1941. dr Anti Paveliću, kojim mu zahvaljuje na njegov i telegram generala Kvaternika i priznaje NDH od strane Nemačkog Rajha

Proglas Centralnog komiteta KPJ narodima Jugoslavije od 15 travnja 1941 godine

Proglas Centralnog komiteta KPJ narodima Jugoslavije od 15. travnja 1941. godine

Zagreb, 16. april 1941. Telegram poglavnika ustaške Nezavisne Države Hrvatske Ante Pavelića Miklósu Horthyju

16. april 1941. (14. april) Poverljivo naređenje br. 1 komandanta 4. korpusa kojim prenosi naređenje Štaba 3. armije o postupku sa četnicima

16. april 1941. Upozorenje I B odeljenja komande 10. brigade da će se protiv vojnika koji su učestvovali u pljački preduzeti najenergičnije mere

Naređenje Komande 2. armije od 16. travnja 1941. potčinjenim jedinicama za formiranje komandi garnizona Vrbosko, Knin, Šibenik i Split i njihovi zadaci

Budimpešta, 17. april 1941. Naredba načelnika mađarskog Generalštaba, u svojstvu nadležnog komandanta, o uvođenju prekog suđenja

Berlin, 17. april 1941. Telegram Weizsackera, državnog sekretara u nemačkom Ministarstvu inostranih poslova, ministru spoljnih poslova Ribentropu u vezi sa zahtevima Mađarske oko Banata i Međimurja

Zakonska odredba poglavnika od 17. aprila 1941. za odbranu naroda i države

Izveštaj oružničke postaje Staro Petrovo Selo, kotar Nova Gradiška, od 17. aprila 1941. o ubijanju i masakriranju 25 muških osoba na mestu krčenik, područje Slavonski Brod, od strane ustaša

Saopštenje italijanskog centra za vezu pri nemačkoj Vrhovnoj komandi od 17 aprila 1941 god. Generalštabu italijanske kraljevske vojske i Komandi Druge armije da je Musolini ovlastio vojnog atašea u Beogradu za pregovore o bezuslovnoj kapitulaciji Jugoslavije

Saopštenje italijanskog centra za vezu pri nemačkoj Vrhovnoj komandi od 17 aprila 1941 god. Generalštabu italijanske kraljevske vojske i Komandi Druge armije o potpisivanju kapitulacije Jugoslavije

Odredbe o kapitulaciji Jugoslavije usvojene 17 aprila 1941 god. od nemačko-italijanske oružane sile i pretstavnika Jugoslavije

Depeša Ministarstva rata od 17. aprila 1941. Komandi 2. armije o potrebi nadzora nad držanjem italijanskih vojnika slovenskog porekla

Zahtev Vrhovne komande Vermahta od 18. aprila 1941. Ministarstvu spoljnih poslova za podelu teritorije Jugoslavije i zapovlastice Vermahta na teritorijama ustupljenim saveznicima

Izveštaj Generalštaba Komande kopnene vojske od 18. aprila 1941. Vrhovnoj komandi Vermahta o aktivnosti 2. i 12. armije posle potpisivanja kapitulacije na teritoriji Jugoslavije

Naređenje Komande 12. armije od 18. aprila 1941. Komandi 50. armijskog korpusa za preuzimanje komande nad okupiranom jugoslovenskom teritorijom na području Makedonije

Naređenje Operativnog odeljenja Komande 2. armije od 18. aprila 1941. potčinjenim jedinicama za izvlačenje jedinica angažovanih u operaciji u Jugoslaviji i ostavljanje posadnih jedinica

Obaveštenje Komande 12. armije od 18. aprila 1941. bugarskom Generalštabu o Hitlerovoj odluci da bugarske trupe mogu okupirati Makedoniju, o načinu snabdevanja, ratnom plenu i zarobljenicima

Naređenje Komande 2. armije od 18. travnja 1941. za upućivanje IX bataljona Kraljevskih karabinjera iz Rijeke u Split

Zapovest Komande 2. armije od 19. aprila 1941. potčinjenim jedinicama za posedanje okupirane jugoslovenske teritorije, prikupljanje i obezbeđenje plena i transportovanje jedinica

Izveštaj Generalštaba Komande kopnene vojske od 19. aprila 1941. Vrhovnoj komandi Vermahta o aktivnosti 2. armije na okupiranoj teritoriji Jugoslavije

Naređenje Komande 2. armije od 19. aprila 1941. potčinjenim jedinicama za organizaciju vojne uprave na teritoriji Srbije i područjima pod nemačkom zaštitom

Naređenje Komande 2. armije od 19. aprila 1941. potčinjenim jedinicama da se pri Vrhovnoj komandi preostalih jugoslovenskih oružanih snaga formira štab radi »provođenja nemačkih zahteva za bezuslovnu kapitulaciju

Naređenje 1. oklopne grupe od 19. aprila 1941. potčinjenim jedinicama za izvlačenje jedinica angažovanih u napadu na Jugoslaviju i za ostavljanje posadnih jedinica

Izveštaj predstavnika Vrhovne komande Vermahta od 19. aprila 1941. Upravi za vojnu privredu i naoružanje o sastanku predstavnika Vermahta i nemačkog Ministarstva spoljnih poslova u Beču povodom podele Jugoslavije

Oglas nemačkog vojnog suda u Velikom Bečkereku od 19. aprila 1941. o izvršenoj smrtnoj presudi nad sedamnaest lica iz Banata

Naređenje načelnika Štaba Vrhovne komande Kraljevine Jugoslavije Danila Kalafatovića od 19 aprila 1941 god. komandantu pozadine Vrhovne komande za sprovođenje u delo odredaba kapitulacije

Zapovest komandanta kopnene vojske od 20. aprila 1941. potčinjenim komandama o organizaciji i uspostavljanju okupacione uprave u Srbiji

Uputstvo Odeljenja za pozadinu 2. armije od 20. aprila 1941. potčinjenim jedinicama o načinu prikupljanja ratnog plena i zarobljenika

Predlog Generalštaba kopnene vojske od 20. aprila 1941. Vrhovnoj komandi za razmeštaj jedinica na okupiranoj teritoriji Jugoslavije

Uputstvo Generalštaba kopnene vojske od 20. aprila 1941. Komandi 2. armije o dislokaciji jedinica na okupiranoj teritoriji Jugoslavije

Dislokacija jedinica 2. armije 20. travnja 1941.

Prijedlog Generalštaba kopnene vojske od 20. travnja 1941. Vrhovnoj komandi za razmještaj jedinica na okupiranoj teritoriji Jugoslavije

Izvještaj oficira za vezu Komande 2. armije od 20. travnja 1941. o ekonomskoj i političkoj situaciji u Dalmaciji prvih dana okupacije

Obaveštenje nemačkog Ministarstva spoljnih poslova od 21. aprila 1941. nemačkom poslaniku u Rumuniji o pitanju dodeljivanja Banata Rumuniji

Izveštaj Generalštaba Komande kopnene vojske od 21. aprila 1941. o aktivnosti 2. i 12. armije na okupiranoj teritoriji Jugoslavije

Zapovest Komande 2. armije od 21. aprila 1941. potčinjenim komandama o konačnom posedanju određenih područja odstrane 11. i 51. armijskog korpusa i o njihovim narednim zadacima

Zapisnik o pregovorima predstavnika 60. pešadijske divizije sa kvislinškim vođama albanske narodnosti u Jugoslaviji od 21. aprila 1941. o organizaciji vlasti na području ove divizije

Izveštaj predstavnika Vrhovne komande Vermahta s konferencije u Beču od 21. aprila 1941. Upravi za privredu i naoružanje Vrhovne komande Vermahta o graničnim promenama i vojnoj upravi na teritoriji Srbije

Izveštaj referenta nemačkog Ministarstva spoljnih poslova s konferencije u Beču od 21. aprila 1941. o statusu folksdojčera u okupiranoj Jugoslaviji

21. april 1941. Naređenje Komande 3. armije da se formiraju logori za internirce

21. april 1941. Direktive 66. puka pograničnih lovaca za otkrivanje i prikupljanje četnika i dobrovoljaca

Budimpešta, 21. april 1941. Pismo Endrea Bajcsy-Zsìlinszkog predsedniku vlade i vršiocu dužnosti ministra inostranih poslova Lászlu Bárdossyju

Naređenje Vrhovne komande od 21. aprila 1941. Generalštabu kraljevske kopnene vojske i Višoj komandi Albanije o dislokaciji jedinica na okupiranoj teritoriji Jugoslavije

Izvještaja Ede Bulata od 21. travnja 1941. poglavniku Paveliću o preduzimanju vlasti od strane Talijana u Splitu

Naređenje Vrhovne komande od 21. travnja 1941. Generalštabu Kraljevske kopnene vojske i Višoj komandi Albanije o dislokaciji jedinica na okupiranoj teritoriji Jugoslavije

Obaveštenje vojnog zapovednika generala Ferstera od 22. aprila 1941. stanovništvu Srbije da je preuzeo vojnoupravnu komandu na teritoriji Srbije

Izveštaj Štaba pešadijskog puka »Grosdojčland« od 22. aprila 1941. Komandi grada Zrenjanin o licima osuđenim na smrt streljanjem i vešanjem

loading

Molimo sačekajte, dokumenti se učitavaju...

Fotografije

loading

Istorijske fotografije se učitavaju...

Povezane odrednice

Ustanak u Srbiji 1941. Izbeglice i progoni u drugom svetskom ratu Nemački zločini u Sloveniji 1941. Danilo Kalafatović Folksdojčeri u drugom svetskom ratu Mađarski zločini u Jugoslaviji Nemački zločini u Srbiji 1941. Kičevo Ustanak u Bosni i Hercegovini 1941. Luftwaffe u Jugoslaviji Slavonski Brod Bombardovanje Beograda 1941. Maribor Zagreb Sušak Italija u drugom svetskom ratu Vojni puč 27. marta Ustanak u Hrvatskoj 1941. Zločini u Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu Adolf Hitler Bugarska u drugom svetskom ratu Niš Beograd Novi Sad Joachim von Ribbentrop Josip Broz Tito Tetovo Ljubljana Vermaht u Jugoslaviji Ohrid Sarajevo Bitola SSSR i Jugoslavija Streljanja u oslobodilačkom ratu Zrenjanin 2. italijanska armija Izbeglička vlada Kraljevine Jugoslavije Šibenik Dušan Simović Komunistička partija Hrvatske Borbe na Kosovu i Metohiji Alojzije Stepinac Pančevo Dubrovnik Mađarska u drugom svetskom ratu Rumunija u drugom svetskom ratu Vladko Maček Mobilizacija u oslobodilačkom ratu Debar Holokaust u Jugoslaviji Centralni komitet KPJ Ante Pavelić Prilep Galeazzo Ciano Zarobljenici u ratu Benito Mussolini Vlada Sovjetskog Saveza Ustanak u Slavoniji 1941. Ustanak u Dalmaciji 1941. Avijacija u oslobodilačkom ratu Genocid u NDH 11. oklopna divizija Vermahta Kumanovo Mikloš Horti Grčka u drugom svetskom ratu Albanija u drugom svetskom ratu Priprema ustanka u Makedoniji 1941. Komunistička partija Slovenije Britanija i Jugoslavija Rijeka Split Vrhovna komanda Vermahta 12. armija Vermahta Skoplje Ustaški zločini 1941.