🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Aranđelovac u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 100 hronoloških zapisa, 63 dokumenata i 11 fotografija.

Događaji

1. 7. 1941 Kod s. G. Trešnjevice (blizu Aranđelovca) OK KPJ za Aranđelovac formirao 1. šumadijski NOP odred.

14. 7. 1941 U Aranđelovcu održan prvi sastanak GŠ NOP odreda za Srbiju na kome je doneta odluka da se pristupi izvođenju krupnih akcija i da članovi GŠ odmah krenu u NOP odrede radi učvršćivanja postojećih i stvaranja novih NOP odreda.

28. 7. 1941 U s. Darosavi (sada: Partizani) 1. šumadijski NOP odred napao i razoružao 5 žandarma a između Aranđelovca i Darosave pokidao tt linije.

3. 8. 1941 Prvi šumadijski NOP odrod spalio opštinsku arhivu u selima: Maškaru, Zagorici, Ovsištu, Plaskovcu, Kopljaru, Vinči, Jagnjilu i napao žand. st. u s. Stojniku (kod Aranđelovca) i razoružao žandarma.

5. 8. 1941 U s. D. Šatornji (kod Aranđelovca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda napali i razoružali žand. st. i spalili opštinsku arhivu.

19. 8. 1941 U s. Junkovcu (kod Aranđelovca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda uništili rudnik uglja i zaplenili oko 200 kg eksploziva, sanitetskog i drugog materijala.

23. 8. 1941 Delovi 1. šumadijskog NOP odreda presekli stubove električnog dalekovoda Kragujevac-Vreoci i uništili uređaje na ž. st. Aranđelovac.

25. 8. 1941 Na putu Mladenovac-Aranđelovac (kod s. Orašca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda napali automobil i ubili 1 gestapovca a ranili 2 žandarma.

26. 8. 1941 Delovi 1. šumadijskog NOP odreda demolirali ž. st. i spalili opštinsku arhivu u s. Darosavi (sada: Partizani, kod Aranđelovca) porušili prugu kod s. Kopljara (blizu Aranđelovca) i srušili most u s. Bistrici (kod Lazarevca).

27. 8. 1941 Kod ž. st. Zeoke (između Lazarevca i Aranđelovca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda porušili prugu.

28. 8. 1941 Između Mladenovca i Aranđelovca delovi 1. šumadijskog NOP odreda prekinuli tt veze.

28. 8. 1941 Nedaleko od s. Banatskog Aranđelova (kod N. Kneževca) Kikindsko-mokrinski NOP odred oštetio železničku prugu, usled čega je iskliznuo teretni voz.

0. 9. 1941 U s. Darosavi (sada: Partizani), kod Aranđelovca, u sastavu 1. šumadijskog NOP odreda formirana dva bataljona.

3. 9. 1941 U rudnicima uglja u selima Mišači (kod Aranđelovca) i Stragarima (kod Topole) delovi 1. šumadijskog NOP odreda oštetili mašinska postrojenja.

8. 9. 1941 U s. Belanovici (kod Aranđelovca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda zarobili Nedićevog p. pukovnika Olujića, kod koga je pronađen tekst sporazuma između Draže Mihailovića i Nedića o zajedničkim akcijama protiv NOP odreda.

25. 9. 1941 U s. Bosuti (kod Aranđelovca) formiran MNO odbor.

8. 10. 1941 U s. Venčanima (blizu Aranđelovca) Kosmajski NOP odred napao Nedićev 4. odred, jačine oko 150 ljudi, i naneo mu gubitke od oko 40 mrtvih i desetak ranjenih, ali nije uspeo da ga protera iz sela. Naši gubici: 8 mrtvih i 3 ranjena.

13. 10. 1941 U Aranđelovac upali delovi 1. šumadijskog NOP odreda i uništili arhivu Sreskog načelstva.

16. 10. 1941 Kod s. Darosave (sada: Partizani, blizu Aranđelovca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda zapalili autobus Neđićevog 4. oružanog odreda.

18. 10. 1941 Okružno partijsko povereništvo u Aranđelovcu izveštava PK KPJ za Srbiju da su formirani MNO odbori u 13 sela sreza orašačkog, u 8 sela sreza oplenačkog i u s. Veslu sreza kolubarskog.

16. 2. 1942 U s. Vukosavcima (kod Aranđelovca) delovi Kosmajskog NOP odreda razoružali seosku miliciju.

0. 5. 1942 Otpočeo da izlazi list -Ustanička Šumadija-, organ OK KPJ za Aranđelovac, Ovaj list, koji je izlazio do kraja rata, imao je zadatak da objašnjava političku situaciju u zemlji i u svetu i daje informacije o stanju na našem i savezničkim frontovima. On je odigrao važnu ulogu u mobilizaciji naroda za borbu protiv okupatora.

9. 5. 1942 Na pl. Bukulji KPJ za Aranđelovac formirao oružanu grupu od 15-20 boraca, koja je kasnije prerasla u 1. šumadijski NOP odred.

0. 6. 1942 Na pl. Bukulji OK KPJ za Aranđelovac obnovio (ponovo formirao) 1. šumadijski NOP odred.

27. 8. 1942 U s. Banji (kod Aranđelovca) 1. šumadijski NOP odred razoružao manju grupu četnika i demolirao železničku stanicu.

28. 8. 1942 U s. Jeloviku (kod Aranđelovca) 1. šumadijski NOP odred razoružao seosku četničku stražu i spalio opštinsku arhivu.

1. 9. 1942 OK KPJ za Aranđelovac uputio poziv seoskim stražama i pripadnicima SDS da napuštaju neprijateljske formacije i stupaju u NOP odrede.

2. 9. 1942 Delovi 1. šumadijskog NOP odreda demolirali ž. st. Banju (kod Aranđelovca).

24. 9. 1942 U s. G. Trešnjevici (kod Aranđelovca) 1. šumadijski NOP odred izvršio napad na četnički odred (jačine 68 četnika) i naneo mu gubitke.

11. 10. 1942 U s. Misači (kod Aranđelovca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda demolirali postrojenja u rudnicima uglja -Oplenac-, -Vrbas- i -Orašac-.

29. 10. 1942 U s. Stojniku (kod Aranđelovca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda napali žandarmerijsku posadu, te ubili 2 žandarma (ostali pobegli) i zaplenili 11 pušaka.

0. 11. 1942 U s. Zabrežju (kod Aranđelovca) održan dvodnevni sastanak OK KPJ za Aranđelovac, uz prisustvo komandanta GŠ NOP odreda za Srbiju i komandanta i komesara 1. šumadijskog NOP odreda. Zaključeno je da 1. šumadijski NOP odred rasčisti teren i stvori uslove za dejstvovanje četa u toku zime; napada sreska mesta; razbija kvislinšku vlast itd. U tom cilju, OK je izdao letak narodu, pozivajući ga da krije namirnice.

0. 12. 1942 U s. Rudovcima (kod Lazarevca) OK KPJ za Aranđelovac formirao SK KPJ za srez kolubarski.

11. 1. 1943 Na pruzi Aranđelovac-Mladenovac 1. šumadijski NOP odred demolirao ž. st. Kopij are i zapalio jedan vagon i opštinsku arhivu.

2. 2. 1943 U blizini s. Darosave (sada: Partizani, kod Aranđelovca) 1. šumadijski NOP odred u borbi ubio 6, ranio 6 i zarobio 20 četnika.

10. 2. 1943 U Kragujevcu delovi 1. šumadijskog NOP odreda upali u državni magacin Kačerskog rudnika i zaplenili nešto oružja i namirnica. Istog dana su posekli nekoliko stubova dalekovoda koji snabdeva strujom Aranđelovac, Kragujevac, Kraljevo i Jagodinu (sada: Svetozarevo).

18. 2. 1943 U s. Jarmenovcima (kod Aranđelovca) 1. šumadijski NOP odred zapalio opštinsku arhivu i radionicu buradi organizacije TOT, u kojoj je izgorelo oko 5U0 buradi i dosta materijala, a veću količinu zaplenjene hrane podelio narodu.

18. 2. 1943 Kod s. Darosave (sada: Partizani, blizu Aranđelovca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda posekli 30 tt stubova. (Nemački vojnici su 25. marta, za odmazdu, streljali u Kragujevcu 20 talaca.)

20. 2. 1943 U rudnicima uglja kod s. Orašca i s. Misače (blizu Aranđelovca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda porušili rudnička postrojenja i zaplenili više kaiša i 60 kg karbita.

21. 2. 1943 U s. Misači (kod Aranđelovca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda napali žand. posadu, ali nisu uspeli da je razoružaju. Poginuo im je 1 borac. Žandarmi su sutradan pobegli za Aranđelovac.

21. 2. 1943 U s. Belanovici (kod Aranđelovca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda napali žand. posadu, ali nisu uspeli da je razoružaju. Demolirali su zgrade Sreskog suda, Poreske uprave i Opštine i spalili arhive, a ubili su 1 žand. kapetana i 4 petokolonaša.

25. 2. 1943 U s. Venčanu (kod Aranđelovca) Kosmajska četa 1. šumadijskog NOP odreda napala posadu jačine 30-35 stražara SDS. Posle dvočasovne borbe, u kojoj je pretrpeo gubitke od 2 mrtva i 4 ranjena, neprijatelj se predao. Četa je zaplenila laki mitraljez i 30 pušaka s municijom i opremom. Zarobljeni stražari su pušteni kućama.

27. 2. 1943 U s. D. Šatornji (kod Aranđelovca) 1. šumadijski NOP odred napao posadu žand. stanice, ali ni posle tročasovne borbe nije uspeo da je razoruža. Spalio je opštinsku arhivu, demolirao poštu i presekao tt veze sa Aranđelovcem.

8. 3. 1943 U s. Bosuti (kod Aranđelovca), od boraca 1. šumadijskog NOP odreda, formiran Valjevski NOP odred (nazivan i Suvoborskim), jačine 40 boraca, i upućen u širi rejon Valjeva.

25. 3. 1943 U Kragujevcu streljano 20 talaca za odmazdu zbog presecanja stubova kod Aranđelovca i Topole od strane delova 1. šumadijskog NOP odreda (18 19. februara).

27. 3. 1943 U s. Darosavi (sada: Partizani, kod Aranđelovca) delovi I. šumadijskog NOP odreda porušili prugu i spalili opštinsku arhivu.

6. 4. 1943 U s. Bosuti (kod Aranđelovca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda, posle šestočasovne borbe, odbili napad nedićevaca, ljotićevaca i nemačkih vojnika a kod s. Brajkovca i s. Lipnja (blizu Lazarevca) napad četnika. Neprijatelj je imao 12 mrtvih i veći broj ranjenih. Gubici odreda: 3 poginula i 2 ranjena.

7. 4. 1943 Na pruzi Aranđelovac-Mladenovac delovi 1. šumadijskog NOP odreda ponovo demolirali ž. st. Kopljare.

10. 4. 1943 Između s. Darosave (sada: Partizani) i s. Venčana (kod Aranđelovca) udružene nemačke i četničke jedinice i jedinice SDS napale 1. šumadijski NOP odred. U višečasovnoj borbi poginuli su 3 nemačka vojnika, 10 vojnika SDS i 1 četnik a veći broj je ranjen. Za odmazdu, neprijatelj je u s. Raniloviću, s. Darosavi i s. Venčanu ubio 21 lice, pohvatao i odveo u logor 262 muškarca i zapalio 28 kuća. Gubici odreda: 3 mrtva i 2 ranjena.

5. 5. 1943 Između s. Belanovice i s. Bosute (kod Aranđelovca) Rudnička četa 1. šumadijskog NOP odreda iz zasede ubila 8 vojnika SDS. (Za odmazdu, nemački su vojnici u Kragujevcu 17. maja streljali 10. talaca.)

13. 5. 1943 U Lazarevcu Valjevski NOP odred i Kačerska četa 1. šumadijskog NOP odreda napali odred SDS i stanicu poljske straže. Posle 2 i po časa borbe, zbog snažnog otpora neprijatelja, jedinice NOVJ su se povukle ka Stubličkom visu, pošto su prethodno porušile ž. stanicu, demolirale poštu i prekinule tt linije sa Aranđelovcem. Ubijena su 3 vojnika SDS, dok su jedinice NOVJ imale 1 mrtvog i 3 ranjena.

27. 6. 1943 U s. Garašima (kod Aranđelovca) GŠ NOV i PO za Srbiju održao sastanak s vojnopolitičkim rukovodiocima iz Šumadije. Odlučeno je da se unutar NOP odreda formiraju udarni bataljoni kao jezgra za formiranje brigada.

28. 6. 1943 U Aranđelovac upao 1. šumadijski udarni partizanski bataljon. On je, uprkos tome što su se u mestu nalazili jedan bugarski bataljon, 850 vojnika nemačkog 5. SS policijskog puka i oko 100 vojnika SDS, uspeo da uhvati 10 okupatorskih agenata i zapleni veću količinu odeće i obuće i preko 1,000.000 dinara. Potom se nesmetano povukao na pl. Bukulju.

29. 6. 1943 Na pl. Bukulji delovi nemačkog 5. SS policijskog puka i delovi SDS iz Aranđelovca napali 1. šumadijski udarni bataljon. Posle oštre višečasovne borbe neprijatelj je odbačen u Aranđelovac. Poginulo je 6 nemačkih vojnika i 14 vojnika SDS a ranjen ih je veći broj. Bataljon je imao 6 mrtvih i 3 ranjena.

4. 7. 1943 U s. Darosavi (sada: Partizani, kod Aranđelovca) 1, šumadijski udarni partizanski bataljon spalio fabriku šamota i zgradu žel. stanice.

8. 8. 1943 Na pl. Bukulji delovi bugarske 24. pešadijske divizije iz Aranđelovca pokušali da opkole i unište 1. šumadijski udarni bataljon i Šumadijski, Kosmajski i Čačanski NOP odred, koji su se prikupili radi savetovanja. Pošto su izbegle opkoljavanje, jedinice 24. u pokretu ka pl. Venčacu napale bugarsku kolonu kod s. Vrbice, nanevši joj gubitke od 7 mrtvih i više ranjenih i zaplenivši 2 minobacača s minama i mitraljez.

13. 8. 1943 Na pl. Bukulji, u prisustvu članova PK KPJ i GŠ NOV i PO za Srbiju, završeno petodnevno partijsko savetovanje političkih i vojnih rukovodilaca 1. šumadijskog udarnog partizanskog bataljona, Šumadijskog, Kosmajskog i Čačanskog NOP odreda i delegata OK KPJ za Požarevac, Aranđelovac, Kragujevac, Čačak i Valjevo. Na savetovanju je analizirana vojno-politička situacija u zemlji i svetu, te su doneti zaključci u vezi s jačanjem NO pokreta, obnavljanjem starih i formiranjem novih partijskih organizacija, jačanjem NOP odreda i stvaranjem uslova za formiranje NO brigada.

19. 8. 1943 U s. Garašima (kod Aranđelovca) 1. šmadijski udarni partizanski bataljon napao četničku Orašačku brigadu (jačine oko 130 četnika) i naneo joj gubitke od 13 mrtvih i 16 ranjenih.

4. 9. 1943 Na putu Aranđelovac-Topola zaseda 1. šumadijskog udarnog partizanskog bataljona ubila 1 nemačkog vojnika i 4 vojnika SDS i zarobila 1 nemačkog i 2 vojnika SDS.

6. 9. 1943 U s. Gajevima (kod Aranđelovca) oko 1000 četnika napalo 1. šumadijski udarni partizanski bataljon ali su posle šestočasovne tečke borbe odbijeni. Poginulo je oko 40 četnika i ranjeno ih je veći broj. Bataljon je imao 5 poginulih. Zaplenjen je mitraljez i 10 pušaka.

1. 10. 1943 Kod s. Veličana (blizu Aranđelovca) 1. šumadijski udarni partizanski bataljon u borbi ubio oko 60 i ranio i zarobio veći broj četnika.

2. 10. 1943 Kod s. Rudovaca (na pruzi Aranđelovac-Lazarevac) 1. šumadijski udarni partizanski bataljon oštetio teretni voz i zarobio 4 vojnika SDS.

13. 10. 1943 Na pruzi Lajkovac-Aranđelovac jedinice 1. šumadijske NO brigade uništele lokomotivu i 8 vagona teretnog voza, demolirale ž. st. Darosavu (sada: Partizani) i zarobile 3 neprijateljska vojnika.

23. 10. 1943 U s. Darosavi (sada: Partizani, kod Aranđelovca) 1. šumadijska NO brigada vodila borbu protiv bugarskih jedinica, delova četničkog Kosmajskog Korpusa i korpusa gorske garde, nanevši im gubitke od 8 mrtvih i 10 ranjenih.

26. 10. 1943 U s. Darosavi (sada: Partizani, kod Aranđelovca) 1. šumadijska NO brigada i delovi 1. šumadijskog NOP odreda vodili tročasovnu borbu protiv nemačkih vojnika i delova SDS. Neprijatelj je nateran u bekstvo ka Aranđelovcu, ostavivši 5 kamiona, koje su jedinice NOVJ zapalile. Poginulo je 5, a ranjeno 10 neprijateljskih vojnika.

2. 11. 1943 U s. Ranilović (kod Aranđelovca) upali delovi 70. pešadijskog puka bugarske 25. divizije i streljali 27 seljaka, a 100 seljaka odveli u zatvor kao taoce.

29. 11. 1943 Na putu između s. D. Šatornje i s. Trešnjevice (kod Aranđelovca) četnički Korpus gorske garde napao 1. južnomoravsku NO brigadu. Brigada je uspela da razbije i odbaci četnike, a potom je produžila pokret ka s. Bosuti.

1. 12. 1943 U s. Bosuti (kod Aranđelovca) oko 1.000 četnika i vojnika SDS napalo 1. južnomoravsku NO brigadu. Brigada je, u oštroj borbi, razbila neprijatelja, ubila 7, ranila 16 i zarobila 30 četnika i vojnika SDS i zaplenila 5 mitraljeza, 2 p. mitraljeza i 50 pušaka, a zatim je, bez gubitaka, produžila pokret ka s. Darosavi (sada: Partizani).

3. 12. 1943 U s. Darosavi (sada: Partizani, kod Aranđelovca) četnici, delovi SDS i bugarske jedinice (ukupno preko 3000 ljudi) napali 1. južnomoravsku NO brigadu. Brigada se, posle osmočasovne borbe, povukla ka s. Trbušnici.

19. 12. 1943 U s. Prkosavi (kod Aranđelovca) Kosmajski partizanski bataljon odbio napad četnika i odbacio ih ka s. Venčanu.

22. 12. 1943 Od Kosmajskog i Šumadijskog partizanskog bataljona formirana Privremena šumadijska NO brigada sastava dva bataljona. Brigada je istog dana u s. Baroševcu (na pruzi Lajkovac-Aranđelovac) razbila četničku grupu, ubila 4 i zarobila 3 četnika, uništila putnički voz i demolirala skretnice i uređaje na ž. stanici.

26. 12. 1943 U s. Živkovcima (kod Aranđelovca) delovi Privremene šumadijske NO brigade napali delove SDS i četnike, ubili 6, ranili 2 i zarobili 2 neprijateljska vojnika, dok su se ostali, iskoristivši maglu, izvukli ka s. Belanovici.

30. 12. 1943 U s. Brezovcu (kod Aranđelovca) udružene bugarske jedinice, delovi SDS i četnici napali Privremenu šumadijsku NO brigadu. Ona se posle oštre borbe povukla ka pl. Venčacu, uz gubitke od 3 poginula i 4 ranjena.

2. 1. 1944 U s. Kruševici (kod Aranđelovca) Privremena šumadijska NO brigada napala četnike i proterala ih iz sela. Poginuo je 1 i ranjen 1 četnik.

4. 1. 1944 Kod s. Kruševice (blizu Aranđelovca) Privremena šumadijska NO brigada razbila četnike i nanela im više gubitaka u mrtvim i ranjenim, dok je 3 četnika zarobila. Brigada je imala 1 poginulog borca.

11. 1. 1944 U s. Mirosaljcima (kod Aranđelovca) jedna četa 2. bataljona Privremene šumadijske NO brigade razbila četnike.

0. 2. 1944 U Šumadiji, u borbi protiv jedinica SDS, poginuo član OK KPJ i sekretar OK SKOJ-a za okrug aranđelovački Milić Radovanović Mladen, narodni heroj.

2. 2. 1944 U s. Darosavi (sada: Partizani, kod Aranđelovca) Privremena šumadijska NO brigada napala na oko 300 četnika. Borba je trajala 4 časa. Neprijatelj je imao 14 mrtvih i 8 zarobljenih. Brigada je istog dana vodila borbu i s četnicima u s. Mirosaljcima (kod Aranđelovca), ubila jednog i ranila više četnika i zaplenila 1 pušku. Brigada je imala 4 poginula, 1 ranjenog i 2 nestala borca.

4. 2. 1944 U s. Brajkovcu (kod Aranđelovca) Privremena šumadijska NO brigada vodila borbu protiv četnika. Poignuo je jedan njen borac.

10. 2. 1944 U s. Mirosaljcima (kod Aranđelovca) Privremena šumadijska NO brigada napala četnike i posle kraće borbe naterala ih u bekstvo.

10. 2. 1944 U s. Baroševcu (kod Aranđelovca) jedinice Privremene šumadijske NO brigade na pale četnike i posle jednočasovne borbe zauzele selo.

12. 2. 1944 U s. Darosavi (sada: Partizani, kod Aranđelovca) Privremena šumadijska NO brigada vodila borbu protiv četnika i žandarma SDS. Neprijatelj je imao više mrtvih i ranjenih, a brigada NOVJ 1 ranjenog borca. Brigada je istog dana rasformirana, a njeni bataljoni su ušli u sastav 1. šumadijskog i Kosmajskog NOP odreda.

16. 4. 1944 Na pl. Bukulji (kod Aranđelovca) održano savetovanje partijskih i vojno-političkih radnika NOP-a iz Šumadije. Odlučeno je da se od delova Kosmajskog i 1. šumadijskog NOP odreda formira 2. šumadijska NO brigada.

25. 4. 1944 U s. Darosavi (sada: Partizani, kod Aranđelovca), od boraca 1. šumadijskog i Kosmajskog NOP odreda, formirana 2. šumadijska NO brigada, sastava dva bataljona, jačine oko 300 boraca.

1. 5. 1944 U s. Progorevcima (kod Aranđelovca) četnici i žandarmi napali 2. šumadijsku NO brigadu, 1. šumadijski i Kosmajski NOP odred i posle sedmočasovne borbe prinudili ih na povlačenje prema pl. Bukulji.

6. 6. 1944 U s. Vodnju (kod Aranđelovca) 2. šumadijska NO brigada vodila borbu protiv četnika i nanela im gubitke od 6 mrtvih i 11 zarobljenih. Zaplenjeno je 5 pušaka.

8. 6. 1944 U s. Kopljarima (kod Aranđelovca) 2. šumadijska NO brigada vodila borbu protiv četnika i Nedićevskih žandarma. Neprijatelj je imao 4 mrtva, a zaplenjene su 4 puške.

27. 6. 1944 U s. Dudovici (kod Aranđelovca) 2. šumadijska NO brigada napala Štabnu grupu četničkog Rudničkog korpusa. U toj borbi poginula su dva četnika a brigada je zaplenila arhivu tog korpusa.

30. 6. 1944 U s. Darosavi (sada Partizani, kod Aranđelovca) 2. šumadijska NO brigada napala četničku brigadu, ubila 18 i zarobila 26 četnika, a zaplenila 2 mitraljeza, 30 pušaka, 1 pištolj i oko 3000 metaka.

1. 7. 1944 U s. Darosavi (sada: Partizani, kod Aranđelovca) 2. šumadijska NO brigada napala i razbila četničku Jurišnu brigadu.

3. 7. 1944 Na železničkoj pruzi Lazarevac-Aranđelovac 2. šumadijska NO brigada zapalila jedan voz.

11. 7. 1944 U s. Kruševici (kod Aranđelovca) 2. šumadijska NO brigada i Kosmajski NOP odred vodili borbu protiv četnika i žandarma SDS. Poginula su 4 nepiijateljska vojnika, a zaplenjene su 2 puške. Istog dana u borbi protiv neprijateljskih zaseda kod s. Živkovaca poginula su 4 borca i ranjeno je 8 i nestalo 8 boraca Kosmajskog NOP odreda.

20. 9. 1944 Posle dvodnevnih borbi 5. udarna divizija NOVJ oslobodila Aranđelovac, ubivši 543 i zarobivši 420 neprijateljskih vojnika, uništivši 3 tenka, 3 oklopna automobila, 2 topa, 23 kamiona, 4 putnička automobila i 8 motocikla i zaplenivši 4 mitraljeza, 5 automata, 355 pušaka, 19 pištolja, oko 45.000 metaka, 350 ručnih bombi, 1 ručni reaktivni bacač, 6 kamiona, 4 motocikla, dvoja kola-radionice, 1 sanitetski automobil i drugu opremu. Jedinice 5. divizije su imale 26 mrtvih i 66 ranjenih boraca.

21. 9. 1944 U s. Bukovici (kod Aranđelovca) 2. bataljon 4. krajiške udarne brigade 5. udarne divizije NOVJ razbio četnički 2. ravnogorski korpus i odbacio ga prema Mladenovcu, nanevši mu gubitke od oko 30 poginunih i 60 zarobljenih i zaplenivši minobacač, 4 p. mitraljeza, 35 pušaka, 2 pištolja i dosta druge opreme. Bataljon je imao 1 ranjenog borca.

22. 9. 1944 Kod Preseke (blizu Aranđelovca) delovi 3. bataljona 4. krajiške udarne brigade i dva bataljona 1. krajiške udarne brigade 5. udarne divizije NOVJ vodili borbu protiv 300 nemačkih vojnika i oko 100 pripadnika SDK koji su pokušali da se od s. Kopljara probiju u Aranđelovac. Jedinice 5. divizije odbacile su neprijatelja prema Mladenovcu i zaplenile nekoliko pušaka. One su imale 6 ranjenih boraca.

24. 9. 1944 Dolazeći iz Topole, delovi 14. puka nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- i 1. puka -Brandenburg-, posle dvočasovne borbe protiv jedinica 10. krajiške udarne brigade 5. udarne divizije NOVJ, zauzeli s. Banju (kod Aranđelovca) i izbili na pl. Venčac.

27. 9. 1944 Na pl. Venčacu i s. G. i D. Satornji (kod Aranđelovca) 1. krajiška udarna brigada 5. udarne divizije NOVJ u borbi ubila 15 nemačkih vojnika a zaplenila p. mitraljez i dosta drugog materijala. Ona je imala 1 poginulog i 10 ranjenih boraca.

28. 9. 1944 Iz s. Banje i s. G. Šatornje oko 1.000 nemačkih vojnika sa 5 tenkova krenulo u napad prema Preseki, Aranđelovcu i s. Kamenjaru. Napad su, posle osmočasovne borbe, odbili delovi i, krajiške udarne brigade i 1. i 3, bataljon 21. srpske brigade 5. udarne divizije NOVJ. Brigade su imale 16 ranjenih boraca.

30. 9. 1944 Kod Aranđelovca 2000-2500 nemačkih vojnika i četnika napalo snage 5. udarne divizije NOVJ. Posle oštre borbe oni su zauzeli Preseku, a jedinice 5. divizije su se povukle na liniju s. Bukovik - s. Garasi - pl. Bukulja - Cincarov grob. Neprijatelj je pretrpeo osetne gubitke, a 5. divizija je imala 1 poginulog i 16 ranjenih boraca.

4. 10. 1944 U Topoli 1. krajiška udarna brigada 5. udarne divizije NOVJ napala jedan bataljon nemačkih vojnika i četnika i potisnula ih na Oplenac, ali se morala povući ka Aranđelovcu kad je neprijatelju stigla pomoć od Kragujevca. Neprijatelj je imao oko 70 mrtvih i ranjenih. Zaplenjena su 2 minobacača, 10 pušaka i dosta drugog materijala. Uništena su 3 kamiona. Brigada je imala 2 mrtva i 12 ranjenih boraca.

Dokumenti

Pismo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 29 avgusta 1941 god. okružnom partiskom rukovodstvu u Aranđelovcu

Izveštaj Obnove od 11 septembra 1941 god. o sukobu između žandara i partizana u Natalincima kod Aranđelovca

Izveštaj okružnog povereništva za Aranđelovac od 7 oktobra 1941 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o stanju partiske organizacije na terenu

Izveštaj Okružnog povereništva Aranđelovac od 12 oktobra 1941 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o formiranju seoskih narodnooslobodilačkih odbora

Direktiva Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 14 oktobra 1941 god. Okružnom komitetu Aranđelovac za pojačan partiski rad na terenu i za razobličavanje Nedića, Pećanca i LJotića pred narodom

Izveštaj partiskog rukovodstva Aranđelovac od 18 oktobra 1941 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o stanju u Prvom šumadiskom NOP odredu i partiskoj organizaciji u Okrugu

Pismo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 31 januara 1942 god. Okružnom povereništvu KPJ za Aranđelovac povodom pisma Centralnog komiteta KPJ od 14 decembra 1941 godine

Uputstvo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 20 maja 1942 god. Okružnom komitetu KPJ za Aranđelovac za vojno-politički rad

Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od 27 maja 1942 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o partiskom i vojno-političkom radu na terenu

Pismo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 29 maja 1942 god. Okružnom komitetu KPJ za Aranđelovac

Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od 2 juna 1942 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o jačini neprijateljskih snaga i o stanju Prvog šumadiskog NOP odreda

Uputstvo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 7 juna 1942 god. Okružnom komitetu KPJ za Aranđelovac za obnavljanje Prvog šumadiskog NOP odreda Milan Blagojević

Izveštaj Okružnog komuteta KPJ za Aranđelovac od 21 juna 1942 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o stanju obnovljenog Prvog šumadiskog NOP odreda

Pismo sekretara Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od 2. jula 1942. Pokrajinskom komitetu za Srbiju o stanju 1. šumadijskog odreda i o dogovoru s Kosmajcima o daljem jačanju ovog odreda

Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od 27. jula 1942. Pokrajinskom komitetu za Srbiju o stanju i dejstvima 1. šumadijskog NOP odreda

Pismo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 30. jula 1942. Okružnom komitetu za Aranđelovac o upućivanju ljudi u odrede i o postupku prema seoskim stražama

Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od 1. avgusta 1942. Pokrajinskom komitetu za Srbiju o situaciji na terenu i o stanju partijske organizacije u okrugu i u 1. šumadijskom NOP odredu

Govor načelnika Upravnog štaba komandujućeg generala i zapovednika Srbije dr Harolda Turnera od 10 avgusta 1942 god. okružnim i sreskim načelnicima u Aranđelovcu

Poziv Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od 1 septembra 1942 god. seoskim stražama i privremenim žandarmima da organizovano napuštaju Nedićeve formacije i stupaju u redove boraca za slobodu

Pismo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 10. septembra 1942. Okružnom komitetu za Aranđelovac o većoj budnosti i širem manevrisanju 1. šumadijskog NOP odreda

Pismo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 24 decembra 1942 god. Okružnom komitetu KPJ za Aranđelovac o vojno-političkom radu na terenu

Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od februara 1943 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o akcijama Prvog šumadiskog NOP odreda

Naređenje šefa Nedićeve SDB od 14. marta 1943. da se u selu Belanovici (kod Aranđelovca) strelja 30 simpatizera NOP-a i da se novčano kazne stanovnici tog i okolnih sela

Izveštaj Štaba 1. šumadijskog NOP odreda od 25. marta 1943. Okružnom komitetu KPJ za Aranđelovac o brojnom stanju i dejstvima odreda od 25. februara do 15. marta

Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od 9 aprila 1943 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o ofanzivi neprijateljskih jedinica protiv Prvog šumadiskog NOP odreda i zločinima četnika nad pristalicama NOP u Šumadiji

Izveštaj Štaba Prvog šumadiskog NOP odreda od 12 aprila 1943 god. Okružnom komitetu KPJ za Aranđelovac o izvedenim akcijama

Izveštaj Okružnog povereništva KPJ za Mladenovac od 1 maja 1943 god. Okružnom komitetu KPJ za Aranđelovac o izvedenim akcijama Gročanske čete

Naređenje komandujućeg generala i komandanta u Srbiji od 11. maja 1943. Feldkomandanturi 599 da se strelja 150 talaca iz okoline Mladenovca, Aranđelovca i Smederevske Palanke

Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od 2. jula 1943. Pokrajinskom komitetu za Srbiju o formiranju 1. bataljona, njegovom upadu u Aranđelovac i borbi s Nemcima na Vukulji

Izveštaj Štaba Prvog bataljona Prvog šumadiskog NOP odreda od septembra 1943 god. Štabu odreda borbi protiv četnika D. Mihailovića u Gajevima i Orašcu kod Aranđelovca

Izvod iz pisma Okružnog komiteta KPJ za Čačak od 3 oktobra 1943 god. Okružnom komitetu KPJ za Aranđelovac o akcijama Čačanskog NOP odreda

Pismo Okružnog komiteta KPJ za Mladenovac od 14. januara 1941. sekretaru Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac o vojno-političkoj situaciji u mladenovačkom okrugu

Pismo Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od 24. januara 1944. Okružnom komitetu KPJ za Mladenovac o potrebi da se hitno pribavi municija za Privremenu šumadijsku Origadu

Pismo sekretara Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od 13. februara 1944. Okružnom komitetu za Mladenovac o vraćanju Kosmajskog NOP odreda na svoj teren

Pismo Okružnog komiteta KPJ za Mladenovac od 17. marta 1944. sekretaru Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac o jačini neprijatelja u pojedinim garnizonima i o ogorčenosti seljaka protiv četnika Draže Mihailovića

Izveštaj Štaba 1. bataljona Šumadijskog NOP odreda od 19. marta 1944. sekretaru Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac o pokretima i dejstvima bataljona

Izveštaj Štaba 1. bataljona Šumadijskog NOP odreda od 28. marta 1944. Okružnom komitetu KPJ za Aranđelovac o kretanju i dejstvima bataljona

Pismo Okružnog komiteta KPJ za Mladenovac od 26. Aprila 1944. sekretaru Okružnog komiteta za Aranđelovac o situaciji u mladenovačkom okrugu i dejstvima Kosmajskog NOP odreda

Pismo sekretara Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od 27. aprila 1944. Okružnom komitetu KPJ za Mladenovac o pripremama za formiranje 2. šumadijske brigade

Izveštaj komandanta Rudničkog korpusa od 28. aprila 1944. Draži Mihailoviću o neuspelom organizovanju četnika i aktivnostima narodnooslobodilačkog pokreta u selima kod Aranđelovca

Pismo sekretara Okružnog komiteta KPJ za Čačak od 6. juna 1944. sekretaru Okružnog komiteta za Aranđelovac o teroru četnika i o potrebi da se stvori jača partizanska jedinica

Pismo sekretara Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od 14 jula 1944. Okružnom komitetu za Mladenovac o reorganizaciji 2. šumadijske brigade i o njenim akcijama

Zapovest Štaba Operativne grupe divizija od 14 septembra 1944 god. štabovima Pete, Sedamnaeste i Dvadeset prve NOU divizije za marš u pravcu Aranđelovca i razbijanje četničkih jedinica

Zapovest Štaba Pete NOU divizije od 15 septembra 1944 god. štabovima brigada za marš u pravcu Aranđelovca

Zapovest Štaba Pete NOU divizije od 18 septembra 1944 god. štabovima brigada za napad na Bukulju i Aranđelovac

Naređenje Štaba Dvadeset prve NOU divizije od 18 septembra 1944 god. štabovima brigada za zatvaranje pravaca prema Čačku, Kragujevcu i Aranđelovcu

Izveštaj Štaba Prve krajiške udarne brigade od 20 septembra 1944 god. Štabu Pete NOU divizije o napadu na Aranđelovac

Saopštenje Štaba Pete NOU divizije o rezultatima borbe za Aranđelovac 19 i 20 septembra 1944 godine

Pismo Okružnog komiteta KPJ za Mladenovac od 20. septembra 1944. sekretaru Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac o situaciji u mladenovačkom okrugu i o velikom prilivu novih boraca

Izveštaj Štaba Pete NOU divizije od 21 septembra 1944 god. Štabu Prvog proleterskog korpusa NOVJ o borbama za oslobođenje Aranđelovca

Izveštaj Štaba Pete NOU divizije od 21 septembra 1944 god. Štabu Prvog proleterskog korpusa NOVJ o formiranju Komande mesta u Aranđelovcu i uspostavljanju veze sa Kosmajskim NOP odredom

Naređenje Štaba Pete NOU divizije od 22 septembra 1944 god. štabovima brigada za sprečavanje prodora nemačkih jedinica iz Rudnika u pravcu Lazarevca i Aranđelovca

Izveštaj Štaba Pete NOU divizije od 23 septembra 1944 god. Štabu Prvog proleterskog korpusa NOVJ o borbama protiv Nemaca i četnika na prostoriji Aranđelovac - Topola - Rudnik

Izveštaj Štaba Četvrte krajiške udarne brigade od 23 septembra 1944 god. Štabu Pete NOU divizije o borbi protiv Nemaca kod Aranđelovca

Izveštaj Štaba Četvrte krajiške udarne brigade od 28 septembra 1944 god. Štabu Pete NOU divizije o borbi protiv Nemaca na položaju Preseka - Osoje, severno od Aranđelovca

Izveštaj Štaba Pete NOU divizije od 29 septembra 1944 god. Štabu Prvog proleterskog korpusa NOVJ o borbama na prostoru Venčac - Bukulja - Aranđelovac

Naređenje Štaba Pete NOU divizije od 29 septembra 1944 god. štabovima brigada za kontrolisanje komunikacije Rudnik - Topola - Aranđelovac

Izveštaj Štaba Prve krajiške NOU brigade od 1 oktobra 1944 god. Štabu Pete NOU divizije o borbama protiv Nemaca kod Aranđelovca

Izveštaj Štaba Pete NOU divizije od 2 oktobra 1944 god. Štabu Prvog proleterskog korpusa NOVJ o borbama na sektoru Aranđelovac - Kosmaj

Naređenje Štaba Pete NOU divizije od 3 oktobra 1944 god. štabovima brigada za napad na četnike i nedićevce na prostoriji Aranđelovac - Kosmaj, Beograd - Smederevo

Izveštaj Štaba Četvrte krajiške udarne brigade od 3 oktobra 1944 god. Štabu Pete NOU divizije o borbama protiv Nemaca i nedićevaca oko Aranđelovca

Zapovest Štaba Pete NOU divizije od 9 oktobra 1944 god. štabovima brigada za napad na Topolu i zatvaranje pravca prema Aranđelovcu, Mladenovcu i Palašdi

Depeša Edvarda Kardelja od 22. oktobra 1944. maršalu Titu o njegovom, Đilasovom i Herbrangovom dolasku u Aranđelovac

Fotografije

Povezane odrednice

Nemački zločini u Sloveniji 1941. Bugarska u drugom svetskom ratu Pokrajinski komitet KPJ za Srbiju Saradnja četnika sa okupatorom 1. šumadijski partizanski odred 5. krajiška udarna divizija NOVJ Sanitet u ratu 1. krajiška udarna brigada SKOJ Deportacije Slovenaca Nikola Kalabić Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Divizija Brandenburg Mladenovac Ustanak u Sloveniji 1941. Smederevska Palanka 1. južnomoravska brigada Smederevo Kikindski partizanski odred Četnički zločini Četnici u drugom svetskom ratu Edvard Kardelj Dragoljub Draža Mihailović Borbe u Bosni i Hercegovini 1944. Nemački zločini u Jugoslaviji Kragujevac Kosta Pećanac Žene u ratu Bolnice u oslobodilačkom ratu Milan Nedić Borbe u Srbiji 1944. 21. srpska divizija NOVJ 21. srpska brigada (2. šumadijska) Borbe u Srbiji 1943. Harald Turner Zločini u Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu Kosmajski korpus JVuO Andrija Hebrang 4. krajiška udarna brigada Kikinda Proboj NOVJ u Srbiju 1944. Korpus Gorske garde Zasede u oslobodilačkom ratu 1. proleterski korpus NOVJ Kosmajski partizanski odred Mobilizacija u oslobodilačkom ratu Bitka za Srbiju Valjevo 4. srpska brigada (2. južnomoravska) Kurirska služba u ratu Ilegala u ratu Srpska državna straža (nedićevci) Valjevski partizanski odred Čačak Dimitrije Ljotić Lazarevac Izbeglice i progoni u drugom svetskom ratu 10. krajiška udarna brigada Streljanja u oslobodilačkom ratu Ustanak u Srbiji 1941. Vrbas Privremena šumadijska brigada Paul Bader Požarevac Borbe u Srbiji 1942. Narodno oslobodilački odbori 2. ravnogorski korpus Narodni heroji Jugoslavije Srpski dobrovoljački odredi (ljotićevci) Diverzije u oslobodilačkom ratu Vermaht u Jugoslaviji Rudnički korpus JVuO Jagodina 1. šumadijska brigada Čačanski partizanski odred "Dragiša Mišović"