🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Borbe u Makedoniji 1942.

Za ovaj pojam je pronađeno 175 hronoloških zapisa, 72 dokumenata i 9 fotografija.

Događaji

0. 1. 1942 Po odluci CK KPJ, u Zagreb stigli sa oslobođene teritorije iz istočne Bosne članovi Organizacionog sekretarijata CK KPJ za neoslobođene krajeve Ivo Lola Ribar i, potom, Edvard Kardelj. Ovaj organ je imao zadatak da uspostavi čvrste veze sa rukovodstvima ustanka u Hrvatskoj, Sloveniji, Srbiji i Makedoniji i ostvari što neposredniji uticaj CK i VŠ na razvoj partijskih organizacija, NOP odreda i NO odbora u tim delovima Jugoslavije. [Ivo Lola Ribar je stigao u Zagreb 8. I 1942.]

0. 1. 1942 U Velesu (sada: Titov Veles), formiran OK KPJ za Veles.

0. 1. 1942 Biro PK KPJ za Makedoniju, pod uticajem pisma CK BRP(k) od 15. januara, uputio direktivno pismo svim partijskim organizacijama u Makedoniji: da se nekompromitovani komunisti odazovu mobilizaciji u bugarsku vojsku, što je bilo oprečno direktivi CK KPJ o oružanoj borbi.

0. 1. 1942 Biro PK KPJ za Makedoniju dao direktivu partijskim organizacijama: da formiranje NOP odreda treba shvatiti kao -prirodni proces- sazrevanja objektivnih uslova (koji, po njegovom mišljenju, u Makedoniji još ne postoje) i da u partizane treba da idu samo ilegalci i kompromitovani drugovi, koji ne mogu više opstati u gradovima.

0. 1. 1942 U Skoplju izašao prvi broj -Biltena-, organa Pokrajinskog komiteta KPJ za Makedoniju.

7. 1. 1942 U Skoplju sekretar PK KPJ za Makedoniju Bane Andreev, podržan od delegata CK BRP(k), održao partijsko savetovanje s ciljem da opravda svoj oportunistički stav prema oružanoj borbi u Makedoniji, da osudi formiranje NOP odreda u jesen 1941. i 11. oktobar kao -poraz Partije-. Na savetovanje nisu pozvani svi članovi PK i predstavnici svih partijskih organizacija Makedonije. Zaključci tog savetovanja nisu prihvaćeni od partijskih organizacija na terenu.

7. 1. 1942 U Gostivaru formiran MK SKOJ-a.

11. 1. 1942 U Strumici bugarska policija uhapsila 16 članova KPJ, među kojima i nekoliko članova MK, kao i neke simpatizere NOP-a, čime je tamošnjoj partijskoj organizaciji zadat ozbiljan udarac.

13. 1. 1942 PK KPJ za Srbiju uputio Pokrajinskom komitetu KPJ za Makedoniju pismo CK KPJ od 14.XII 1941. i drugi partijski materijal. U pismu je iznesena vojno-politička situacija u Jugoslaviji i u svetu, na osnovu koje su proizlazili i neposredni zadaci partijskih organizacija u Makedoniji u vezi sa oružanom borbom, sa stvaranjem NOF-a i organa narodne vlasti i dr.

14. 1. 1942 CK SKOJ-a uputio organizaciji SKOJ-a Makedonije pismo u kome daje uputstva o organizaciji i radu SKOJ-a u vojsci.

14. 1. 1942 Italijanska policija pohapsila članove MK KPJ za Gostivar i prebacila ih u Tiranu. Posle tri meseca oni su pušteni iz zatvora zbog nedostatka dokaznog materijala.

27. 1. 1942 Član Politbiroa CK KPJ Aleksandar Ranković uputio PK KPJ za Srbiju pismo u kome nalaže: neodložno uspostaviti vezu između okružnih komiteta u istočnoj Srbijii PK KPJ za Makedoniju; raditi na učvršćivanju i proširivanju NOP odreda u istočnoj Srbiji: povezati se sa bugarskim vojnicima i pozvati ih da prestanu biti oružje u rukama reakcionarne bugarske vlade i da stupe u partizane; pojačati i politički osamostaliti Povereništvo PK KPJ za istočnu Srbiju.

28. 1. 1942 NOF izdao proglas stanovništvu Makedonije pod italijanskom okupacijom: da suzbija netrpeljivost između Makedonaca i nacionalnih manjina - Turaka, Šiptara i drugih koju okupator raspiruje, da zbija svoje redove oko NOF-a i da organizuje NO komitete (odbore).

0. 2. 1942 U Velesu (sada: Titov Veles), članovi PK KPJ za Makedoniju Mirče Acev i Strašo Pindžur održali sastanak s Vojnim štabom Velesa: precizirali zadatke u pogledu formiranja NOP odreda i daljeg razvoja oružane borbe u tom kraju.

0. 2. 1942 U Strumici formiran OK KPJ za teritoriju Strumice, Radovišta, Valandova i Berova.

0. 2. 1942 U Kičevu formiran MK SKOJ-a.

0. 2. 1942 PK SKOJ-a za Makedoniju izdao proglas: iznosi nedela okupatora u Makedoniji; poziva omladinu svih narodnosti da se zajednički bori protiv okupatora; poziva bugarske vojnike da prelaze na stranu partizana.

27. 2. 1942 Toga dana i sutradan Izvršni komitet Kominterne uputio telegram Generalnom sekretaru KPJ Josipu Brozu Titu: iznosi da je prema podacima CK BRP(k) stanje u Makedoniji teško, te da CK BRP(k) smatra, da bi bilo -svrsishodno- da se partijske organizacije u Makedoniji objedine u samostalnu makedonsku partiju. Ovaj stav CK BRP(k) bio je osuđen od strane CK KPJ kao nepravilan.

0. 3. 1942 Učenici viših razreda veleške gimnazije (oko 400) organizovali trodnevni štrajk zbog nepodnošljivih mera školske okupatorske uprave (isključenje 5 učenika - skojevaca, nošenje uniforme, školska taksa, zabrana upotrebe makedonskog jezika itd.). Organizatore štrajka je bugarska policija pozatvarala. Povodom toga organizovane su i demonstracije u gradu u kojima je učestvovalo oko 1000 učenika i roditelja. Upotrebom vojske demonstracije su rasturene, ali je pod takvim pritiskom anulirana i odluka o isključenju učenika.

0. 3. 1942 U Prilepu otpočeo izlaziti list -Naroden glas-, organ NOF-a za Prilep.

2. 3. 1942 Kod s. Trojaci (blizu Prilepa), u borbi protiv bugarske policije, poginuo član biroa PK KPJ za Makedoniju Borko Talevski Crnio, narodni heroj.

3. 3. 1942 Članovi Organizacionog sekretarijata CK KPJ za neoslobođene krajeve Edvard Kardelj i Ivo Lola Ribar uputili iz Zagreba pismo Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju: traže izveštaj o sprovođenju odluka CK KPJ o Makedoniji; nalažu da se CK BRP(k) cbavesti da pošalje svog delegata na sastanak u Zemunu; prenose direktivu CK KPJ da PK uputi proglas bugarskim okupacionim trupama u Srbiji, pozivajući ih da pristupe partizanskim jedinicama.

10. 3. 1942 CK KPJ uputio pismo Pokrajanskom komitetu KPJ za Makedoniju tražeći da ovaj organizuje prebacivanje predstavnika CK BRP(k) u Srbiju.

11. 3. 1942 U vezi s telegramima Kominterne od 27. i 28. februara, generalni sekretar KPJ Josip Broz Tito obavestio Izvršni komitet Kominterne da će predstavnik CK KPJ stići u Makedoniju da pruži pomoć i da uspostavi vezu sa CK BRP(k). Zatim traži da se bugarskoj Partiji skrene pažnja na potrebu da pojača rad među bugarskim okupatorskim jedinicama, kako se ove ne bi borile protiv partizana.

15. 3. 1942 CK KPJ uputio PK KPJ za Makedoniju direktivno pismo o organizaciji NO fronta, o organizovanju i učvršćenju NOP-a, o radu među bugarskim vojnicima i njihovom uvlačenju na našu stranu i o učvršćenju partijske organizacije u Makedoniji.

15. 3. 1942 Član Organizacionog sekretarijata CK KPJ za neoslobođene krajeve Ivo Lola Ribar uputio sekretaru PK KPJ za Srbiju pismo u kome ga obaveštava o borbama u Bosni i o stanju NOP-a u Sloveniji i Hrvatskoj i prenosi mu direktive CK KPJ: da se uputi instruktor CK KPJ u Makedoniju, uspostavi privremeno Povereništvo KPJ za Vojvodinu, objedini rad članova PK KPJ za Srbiju i pojača politička delatnost među bugarskim vgjnicima u Srbiji.

27. 3. 1942 CK KPJ i VŠ NOP i DV Jugoslavije izdali proglas u kome pozivaju makedonski narod da stupe u redove NOP i DV Jugoslavije. Taj proglas, umnožen na makedonskom jeziku, rasturen je u Makedoniji.

0. 4. 1942 MK KPJ za Bitolj doneo odluku o formiranju Bitoljskog NOP odreda -Pelister-.

0. 4. 1942 Na inicijativu veleške partijske organizacije, preko 200 žena demonstriralo protiv mobilizacije građana u bugarske radne jednice.

0. 4. 1942 MK KPJ za Strumicu uputio pismo Pokrajinskom komitetu KPJ za Makedoniju, u kome iznosi greške i nedostatke u radu PK i zahteva sazivanje savetovanja na kome bi se -stvari raščistile- i videlo ko je kriv za slabo stanje u partijskoj organizaciji Makedonije.

8. 4. 1942 U Bitolju bugarska policija ubila člana MK KPJ za Bitolj Jordana Čopelu Kulaka, narodnog heroja.

10. 4. 1942 U Bitolju, da ne bi pao u ruke bugarskoj policiji, izvršio samoubistvo Vangel Todorovski, narodni heroj, pošto je prethodno ubio načelnika jednog odeljenja državne sigurnosti i ranio jednog policajca.

13. 4. 1942 U okolinu s. Lavaca (blizu Bitolja) izašla grupa od 7-8 ilegalaca iz bitoljskog kraja, a nešto docnije i druga grupa, od kojih je kasnije formiran Bitoljski NOP odred -Pelister-.

16. 4. 1942 Kod Grujeve njive (blizu Kruševa), od ljudstva iz kruševskog kraja, formiran Kruševski NOP odred -Pitu Guli-.

17. 4. 1942 Na Skopskoj Crnoj gori, od boraca iz rejona Skoplja, obnovljen Skopski NOP odred.

21. 4. 1942 Na Lisac (na pl. Golešnici) izašla prva grupa partizana iz Velesa (sada: Titov Veles), koji će poslužiti kao jezgro za formiranje Veleškog NOP odreda.

22. 4. 1942 U rejonu s. Lavaca (kod Bitolja) formiran Bitoljski NOP odred -Pelister-.

22. 4. 1942 Izašao prvi broj lista -Politički listok-, organ MK KPJ za Kavadarce.

22. 4. 1942 U Kičevu italijanska policija uhapsila 9 članova KPJ, među kojima i nekoliko članova MK, i sprovela ih u Tiranu.

24. 4. 1942 Na Kurbinsku pl. (blizu Resna) izašla grupa partizana iz resanskog i bitoljskog kraja, kao jezgro budućeg NOP odreda -Damjan Gruev-.

0. 5. 1942 U Tetovu otpočeo da izlazi -Nedelen vesnik-, list tetovske partijske organizacije.

0. 5. 1942 MK KPJ za Kruševo uputio Pokrajinskom komitetu KPJ za Makedoniju pismo u kome kritikuje njegovu neaktivnost i greške i zahteva da se najhitnije sazove savetovanje da bi se raščistilo stanje u partijskoj organizaciji.

0. 5. 1942 Na pl. Liscu formiran Veleški NOP odred -Pere Tošev-.

0. 5. 1942 Pri PK KPJ za Makedoniju formirana partijska komisija koja treba da ispita dotadašnji rad PK sa Banom Andreevim na čelu.

0. 5. 1942 MK KPJ za Prilep uputio pismo partijskoj komisiji pri PK KPJ za Makedoniju: energično zahteva da se suspenduje stari i izabere novi PK, a da se krivci za dotadašnju neaktivnost i greške uzmu na odgovornost.

0. 5. 1942 U s. Galičniku (kod Debra) formiran MNO odbor.

0. 5. 1942 U Strumici partijska organizacija uspela da rasturi zbor građana organizovan od Direkcije za nacionalnu propagandu iz Sofije.

0. 5. 1942 Član plenuma PK KPJ za Makedoniju Stevan Naumov Stiv uputio PK KPJ za Makedoniju pismo u kome ga oštro kritikuje zbog nerada, pogrešne ocene stanja u Makedoniji i neodržavanja veze sa CK KPJ. Na kraju traži da se sazove partijsko savetovanje na kojem bi se sve to raščistilo i zauzeo pravilan stav.

1. 5. 1942 U Štipu otpočeo da izlazi list -Naroden glas-, organ MK KPJ za Stip.

2. 5. 1942 U Skoplju otpočeo da izlazi list -Vesnik-, organ MK KPJ za Skoplje.

3. 5. 1942 U rejonu s. Oreovo (kod Bitolja), u borbi protiv bugarskih jedinica i policije, razbijen Bitoljski NOP odred -Pelister-. U borbi je ranjena a zatim, posle teškog mučenja, ubijena Elpida Karamandi, narodni heroj.

4. 5. 1942 Pokrajinski odbor NO fronta Makedonije uputio pismo svim organizacijama NOF-a: iznosi njihove zadatke i prava i ukazuje im na način kako da se aktiviraju.

5. 5. 1942 Na ulici u Bitolju član PK KPJ za Makedoniju Stevan Naumov Stiv ubio bugarskog oblasnog policijskog načelnika.

5. 5. 1942 MK KPJ za Skoplje uputio pismo Pokrajinskom komitetu KPJ za Makedoniju: kritikuje njegovu neaktivnost i greške; zahteva da se najhitnije sazove pokrajinsko savetovanje na kome bi se pretresao celokupni rad PK: ukoliko se utvrdi da je nesposoban da rukovodi partijskom organizacijom treba ga smeniti i izabrati nov.

5. 5. 1942 Član biroa PK KPJ za Makedoniju Mirče Acev uputio pismo plenumu PK KPJ za Makedoniju, u kome iznosi neaktivnost i greške sekretara PK Bana Andreeva i biroa PK i daje kritičku analizu situacije u partijskoj organizaciji Makedonije, te zahteva da se sazove savetovanje na kome bi se analizirao dotadašnji celokupni rad PK, utvrdilo ko snosi odgovornost za slabo stanje partijske organizacije, izabrao novi plenum i biro PK i, na osnovu iskustva, odredili konkretni zadaci.

9. 5. 1942 U Skoplju preki sud bugarske 5. armije osudio 18 pripadnika NOP-a na smrt, a 14 njih na vremenske kazne strogog zatvora od 7 do 15 godina. Jednom broju je suđeno u odsustvu.

13. 5. 1942 Na pl. Mukosu obnovljen Prilepski NOP odred, pod imenom NOP odred -Dimitar Vlahov-.

17. 5. 1942 OK KPJ za Prilep uputio Pokrajinskom komitetu KPJ za Makedoniju pismo u kome iznosi njegove nedostatke i zahteve da se sazove savetovanje na kome bi se ustanovila odgovornost za slabe uspehe u radu partijske organizacije i izabrali novi plenum i biro PK.

22. 5. 1942 MK KPJ za Kumanovo uputio Pokrajinskom komitetu KPJ za Makedoniju pismo u kome postavlja kao najvažnije pitanje: organizovanje oružane borbe protiv okupatora i ponovno formiranje NOP odreda; zatim zahteva da se sazove šire pokrajinsko partijsko savetovanje na kome bi se stvorilo jedinstveno gledište na sva pitanja partijskog rada.

0. 6. 1942 Pod pritiskom i na zahtev partijskih organizacija, smenjen PK KPJ za Makedoniju, sa Banom Anđreevim, na čelu i formiran Privremeni PK.

0. 6. 1942 Obnovljen Pokrajinski štab NOP odreda za Makedoniju. On je svima vojnim rukovodstvima dostavio direktivu o zadacima, načinu dejstva i organizaciji NOP odreda.

0. 6. 1942 Pokrajinski štab NOP odreda za Makedoniju preimenovan u GŠ NOP odreda za Makedoniju.

0. 6. 1942 U Bitolju, po presudi prekog suda bugarske 5. armije, obešena tri pripadnika NOP-a.

0. 6. 1942 GŠ NOP odreda za Makedoniju izdao opšte uputstvo o dužnostima i zadacima političkih komesara u pogledu učvršćenja NOP odreda i razvijanja političkog i kulturno-prosvetnog rada u njima.

0. 6. 1942 PK SKOJ-a za Makedoniju, povodom završetka prve školske godine pod okupacijom, uputio srednjoškolskoj omladini proglas (s potpisom -Srednješkolci-) u kome se protestuje protiv terora i samovolje u školama.

5. 6. 1942 Privremeni PK KPJ za Makedoniju uputio okružnicu okružnim i mesnim partijskim komitetima: obaveštava ih o smenjivanju dotadašnjeg PK; poziva partijske organizacije da očiste i obnove svoje redove, prošire svoj uticaj u masama i pojačaju rad na organizovanju NOP odreda.

0. 7. 1942 U rejonu s. Bogomile (kod Titovog Velesa) održano savetovanje sa delegatima vojnih komiteta (NO odbora) sa područja Azota, na kome su postavljeni zadaci oko pripreme, organizacionog učvršćenja i omasovljenja NOP-a u Azotu.

0. 7. 1942 U Kumanovu MK KPJ za Kumanovo otpočeo izdavanje lista -Oktobris-.

5. 7. 1942 Provala i hapšenja 25 članova KPJ i SKOJ-a iz Strumice sprečili da se tih dana na pl. Ograždenu formira Strumički NOP odred.

6. 7. 1942 U rejonu s. Zlatari (na pl. Bigli) formiran Bitoljsko-prespanski NOP odred -Damjan Gruev-.

9. 7. 1942 U skopskom zatvoru, posle zverskog mučenja, bugarska policija ubila člana biroa Privremenog PK KPJ za Makedoniju Cvetana Dimova čairčanca, narodnog heroja. (Da bi prikrili zločin policajci su Dimova izmrcvarenog mučenjem, bacili kroz prozor u dvorište zatvora, a zatim lansirali vest o samoubistvu.)

11. 7. 1942 Na pl. Liscu Veleški NOP odred -Pere Tošev- vodio borbu u okruženju protiv mnogo jačih bugarskih snaga i policije iz Velesa (sada: Titov Veles), pa se u toku noći veštim manevrom izvukao iz okruženja.

20. 7. 1942 U Bitolju ovoga i narednog dana preki sud bugarske 5. armije osudio 12 pripadnika NOP-a na smrt, 4 pripadnika na doživotnu robiju i 18 pripadnika na kazne od 10 do 15 godina strogog zatvora.

20. 7. 1942 U s. Selcu i s. Burinecu (kod Prilepa) formirani MNO odbori.

20. 7. 1942 PK KPJ za Makedoniju izdao proglas u kome ukazuje na teror i pljačku okupatora nad seljacima i poziva seljake da se pridruže oružanoj borbi i stupaju u redove NOP odreda.

0. 8. 1942 PK KPJ za Makedoniju izdao proglas povodom ilindenskog ustanka: poziva makedonski narod da široko razvije partizansku borbu radi isterivanja okupatora i stvaranja narodne demokratske vlasti.

2. 8. 1942 U s. Smilevu (kod Bitolja), u kome je 1903. godine doneta odluka o početku ilindenskog ustanka, Bitoljsko-prespanski NOP odred -Damjan Gruev- zapalio opštinsku arhivu i održao miting. Tom akcijom je sprečena proslava ilindenskog ustanka koju je pripremio bugarski okupator, a trebalo je da joj prisustvuje bugarski ministar unutrašnjih poslova, koji je, radi toga, iz Sofije stigao u Bitolj.

3. 8. 1942 Član Organizacionog sekretarijata CK KPJ za neoslobođene krajeve Ivo Lola Ribar uputio generalnom sekretaru KPJ Josipu Brozu Titu izveštaj o uspostavljanju veza Zagreba sa Srbijom, Vojvodinom, Slovenijom i Glavnim štabom NOP odreda za Hrvatsku i o radu partijskih rukovodstava i organizacija i razvitku NOB-a u Hrvatskoj, Srbiji, Vojvodini, Makedoniji i Sloveniji.

6. 8. 1942 U s. Pribilcima (kod Kruševa) Kruševski NOP odred -Pitu Guli-, zapalio opštinsku arhivu i zaplenio 30 pušaka i dosta municije.

8. 8. 1942 U Duvanskom institutu u Prilepu grupa prilepskih diverzanata zapalila oko 40.000 kg žita i 20.000 kg sena.

9. 8. 1942 Član biroa PK KPJ za Makedoniju, Mirče Acev, dostavio Centralnom komitetu KPJ izveštaj o stanju u partijskoj organizaciji Makedonije i merama za njeno učvršćenje. U pismu se posebno ističe štetno delovanje Bana Andreeva i njegovih jednomišljenika na razvoj NOP-a u Makedoniji.

12. 8. 1942 Bitoljski oblasni policijski načelnik izdao naredbu sreskim policijskim načelnicima: iznosi slabost policije u borbi protiv pristalica NOP-a i naređuje preduzimanje potrebnih mera da bi se sprečila njihova aktivnost.

13. 8. 1942 U s. Pletvaru (kod Prilepa) Prilepski NOP odred -Dimitar Vlahov- zapalio opštinsku arhivu, streljao šest bugarskih agenata i izdajnika i zaplenio 11 pušaka, 6 pištolja i drugi materijal.

17. 8. 1942 OK KPJ za teritoriju Makedonije pod italijanskom okupacijom izdao prvi broj lista -Bratstvo-, koji je rasturen po čitavoj teritoriji zapadne Makedonije.

18. 8. 1942 U s. Kažani (na putu Resen-Bitolj) NOP odred -Damjan Gruev- napao posadu bugarske policijske stanice.

19. 8. 1942 U s. Lokvene (kod Kruševa) ušao Kruševski NOP odred -Pitu Guli- i održao politički zbor.

20. 8. 1942 Član Organizacionog sekretarijata CK KPJ za neoslobođene krajeve Ivo Lola Ribar uputio pismo članu Politbiroa CK KPJ Edvardu Kardelju: obaveštava ga o svom radu u Zagrebu i o vojno-političkoj situaciji u Hrvatskoj, Srbiji i Makedoniji.

20. 8. 1942 U Skopi ju, po odluci MK KPJ za Skoplje, grupa skojevaca, kao odmazdu za ubistvo člana biroa PK KPJ za Makedoniju Cvetana Dimova, ubila zloglasnog agenta bugarske policije Mana Mačkova.

21. 8. 1942 U Skoplju preki sud bugarske 5. armije osudio 2 pripadnika NOP-a na smrt, a 20 pripadnika na strogi zatvor od 10 do 15 godina.

21. 8. 1942 U rejonu s. Zlatara (kod Resna) bugarska vojska i policija okružile Bitoljsko-prespanski NOP odred -Damjan Gruev-, ali se posle kraće borbe on izvukao iz okruženja.

22. 8. 1942 U s. Lagovu (kod Prilepa) Prilepski NOP odred -Dimitar Vlahov- spalio opštinsku arhivu i zaplenio nešto oružja i drugog materijala.

22. 8. 1942 Bitoljski oblasni direktor izdao naredbu da se po opštinama od -rodoljubivih i odanih elemenata- organizuju naoružane grupe (seoske straže) sa zadatkom da štite sela od napada partizana i da preduzimaju potere.

22. 8. 1942 Bitoljski oblasni direktor izdao naredbe: da se preko predstavnika -rodoljubivih organizacija- i širih konferencija razvija propaganda u narodu protiv komunističke delatnosti i da se najtemeljitije provere ubeđenja i delatnosti svih službenika; da se razvije široka mreža obaveštavanja kao i da se uvede policijski čas gde je to potrebno.

25. 8. 1942 U Makedoniju stigao instruktor CK KPJ Dobrivoje Radosavljević, radi pružanja pomoći u sprovođenju odluka CK KPJ o bržem razvoju NOB-a u tom delu naše zemlje.

26. 8. 1942 Kod s. Bogomile (blizu Titovog Velesa) grupa boraca Veleškog NOP odreda -Pere Tošev- porušila železničku prugu.

28. 8. 1942 Grupa boraca Veleškog NOP odreda -Pere Tošev- upala u s. Krivu Krušu (kod Titovog Velesa), održala miting i zaplenila nešto oružja.

28. 8. 1942 Bitoljski oblasni direktor izdao uputstvo o zajedničkom radu vojske, policije i administrativne vlasti na otkrivanju i gonjenju partizana.

28. 8. 1942 U Strumici preki sud bugarske 5. armije osudio 4 pripadnika NOP-a na smrt a 10 pripadnika na strogi zatvor od 10 do 15 godina.

0. 9. 1942 Usled provale u Resnu i selima Prespe, bugarski okupator pohapsio skoro sve članove KPJ i SKOJ-a i simpatizere NOP-a, da bi na taj način ugušio NOP u tom kraju i uništio NOP odred -Damjan Gruev-.

0. 9. 1942 Veleški sreski policijski načelnik izvestio skopskog oblasnog direktora da su pojedini predsednici seoskih opština i administrativni službenici u srezu napustili svoje opštine zbog sve češćih napada partizana, pa traži da se ovi službenici smene sa dužnosti i zamene novim službenicima iz Bugarske.

loading

Hronološki zapisi se učitavaju...

Dokumenti

Direktivno pismo Pokrajinskog komiteta KPJ za Makedoniju od januara 1942. godine

Pismo CK BKP Pokrajinskom komitetu KPJ za Makedoniju od 15. januara 1942. god. po pitanju sprovođenja mobilizacije od strane bugarske fašističke vlasti

Uputstvo bugarske direkcije policije od 15. januara 1942. god. o sprečavanju komunističkih akcija

Naredba oblasnog policiskog načelnika – Bitolj od 24. februara 1942. god. o vrbovanju obaveštajaca za rad na delu Srbije okupiranom od bugarske vlasti

Telegram Izvršnog komiteta Kominterne drugu Titu od 27–28. februara 1942. godine

Proglas PK KP Makedonije od marta 1942. god. o terorisanju političkih zatvorenika

Odgovor CK KPJ od 11. marta 1942. god. na telegram Izvršnog komiteta Kominterne (od 27–28. februara 1942. godine)

Pismo CK KPJ Pokrajinskom komitetu KPJ za Makedoniju od 15. marta 1942. god. o organizaciji narodnooslobodilačkog fronta i daljim zadacima u dizanju oružanog ustanka

Naredba bugarskog ministarstva rata od 17. marta 1942. god. o obezbeđenju reda u zabrašenoj zoni

Izvod iz Policiskih vesti br. 3. od 20. marta 1942. god. o ubistvu Borka Talevskog i Lazara Filipovskog

Proglas PK KPJ za Makedoniju od aprila 1942. god. povodom godišnjice okupacije Makedonije

Proglas PK KPJ za Makedoniju od aprila 1942. god. povodom promena u bugarskoj vladi

Proglas PK KPJ za Makedoniju od maja 1942. godine

Pnsmo Pokrajinskog odbora nacionalnooslobodilačkog fonda od 4. maja 1942. god. svim organizacijama nacionalnooslobodilačkog fonda u Makedoniji

Naredba Pokrajinskog štaba NOP odreda Makedonije od juna 1942. god. svim vojnim rukovodstvima o načinu dejstva partizanskih odreda

Uputstvo Glavnog štaba NOP odreda Makedonije od juna 1942. god. o zadacima i ulozi političkih komesara

Okružnica privremenog PK KPJ za Makedoniju od 5. juna 1942. god. okružnnm i mesnim komitetima o smenjivanju PK na čelu sa Banetom Andrejevim i potrebi oružane borbe protiv okupatora

Saopštenje od jula 1942. god. povodom sukoba Veleškog partizanskog odreda Pere Tošev sa delovnma 56. bugarskog puka i policije

Proglas CK KPJ za Makedoniju od jula 1942. god. povodom ubistva narodnog heroja Cvetana Dimova u zatvoru bugarske policije

Izvod iz pisma CK Bugarske komunističke partije od jula 1942. god. Pokrajknskom komitetu KPJ za Makedoniju

Naredba skopske oblasne direkcije od 2. jula 1942. god. o pripremi spiskova za interniranje partizanskih porodica

Izveštaj Komiteta partizanskog odreda Dimitar Vlahov od 14. jula 1942. god. Mesnom štabu u Prilepu o organizacionom stanju odreda

Izvod iz izveštaja sreskog upravitelja – Đevđelija od 14. jula 1942. god. o komunističkoj delatnosti

Naredba Ministarstva unutrašnjih poslova od 27. jula 1942. god. o preduzimanju mera protiv komunističke delatnosti

Proglas PK KPJ za Makedoniju od avgusta 1942. god. povodom 39-te godišnjice Ilindenskog ustanka

Naredba bitoljskog oblasnog policiskog načelnika Šiškova od 12. avgusta 1942. god. o slabostima policije u borbi sa pristalicama Narodnooslobodilačkog pokreta

Naredba bitoljskog oblasnog direktora A. Kozarova od 22. avgusta 1942. god. o razvijanju propagande protiv komunističke delatnosti

Naredba bitoljskog oblasnog direktora A. Kozarova od 22. avgusta 1942. god. o organizovanju naoružanih grupa od mesnog stanovništva za borbu protiv partizana

Naredba bitoljskog oblasnog direktora A. Kozarova od 22. avgusta 1942. god. o uvođenju policiskog časa u Oblasti

Naredba bitoljske oblasne direkcije od 27. avgusta 1942. god. o smeštaju i ishrani vojnih jedinica upućenih u borbu protiv partizana

Uputstva bitoljske oblasne direkcije od 28. avgusta 1942. god. o sadejstvu administrativne vlasti vojsci i policiji pri gonjenju partizana

Naredba kruševskog sreskog policiskog načelnika od 30. avgusta 1942. god. o organizovanju obaveštajne službe i borba protiv partizana

Naredba pretsednika Dihovske opštine od 30. avgusta 1942. god. o organizovanju odbrane sela i obaveštavanju pri napadu partizana

Izveštaj veleškog sreskog policiskog načelnika od septembra 1942. god. o stanju u opštinama njegovog sreza

Izvod iz Policiskih vesti br. 11 od 1. septembra 1942. god. o izrečenim presudama u Bitolju nad aktivistima Narodnooslobodilačke borbe

Izvod iz Policiskih vesti br. 11 od 1. septembra 1942. god. o napadu partizanskog odreda Dimitar Vlahov na Pletvarsku opštinu

Izvod iz Policiskih vesti br. 11 od 1. septembra 1942. god. o napadu partizanskog odreda Dimitar Vlahov na opštinu selo Lagovo, Srez prilepski

Naredba bitoljske oblasne direkcije od 1. septembra 1942. god. o preduzimanju represalija nad roditeljima partizana i njihovim rođacima

Izveštaj Dobrivoja Radosavljevića od 4. septembra 1942. Centralnom komitetu KPJ o situaciji u Makedoniji i o stanju u partijskoj organizaciji

Pismo Štaba partizanskog odreda Dimitar Vlahov od 4. septembra 1942. god. Prilepskoj partiskoj organizaciji

Naredba bitoljskog oblasnog policiskog načelnika Šiškova od 5. septembra 1942. god. o dodeljivanju 15. bugarskoj diviziji 2 aviona za borbu protiv partizana

Izveštaj Štaba odreda Dimitar Vlahov mesnom štabu – Prilep od 8. septembra 1942. god. o ulasku odreda u s. Zabrčani i Dupjačani

Naredba veleškog sreskog policiskog načelnika od 14. septembra 1942. god. o ograničenju kretanja stanovništva

Uputstvo sekretara CK KPJ druga Tita od 22 septembra 1942 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Makedoniju

Uputstvo sekretara Centralnog komiteta KPJ druga Tita od 22. septembra 1942. Pokrajinskom komitetu KPJ za Makedoniju

Izvod iz pisma CK KPJ od 22. septembra 1942. god. Pokrajinskom komntetu KPJ za Makedoniju o stvaranju narodnooslobodilačkih odbora i pojačavanju partizanskih akcija

Direktivno pismo PK KPJ za Makedoniju od 25. septembra 1942. god. za rad partiskih organizacija u partizanskim jedinicama

Okružnica PK KPJ za Makedoniju od 25. septembra 1942. godine

Saopštenje partizanskog odreda Pitu Guli od 30. septembra 1942. god. narodu Kruševskog sreza o streljanju dva špijuna

Pohvala Glavnog štaba narodnooslobodilačkih partizanskih odreda Makedonije od oktobra 1942. god. Prvoj i Drugoj četi odreda Dimitar Vlahov

Članak u Oktobrisu br. 4–5 od oktobra 1942. god. o narodnooslobodilačkom fondu

Proglas Glavnog štaba narodnooslobodilačkih partizanskih odreda Makedonije upućen bugarskoj okupatorskoj vojsci oktobra 1942. godine

Pismo Dobrivoja Radosavljevića od 4. oktobra 1942. Centralnom komitetu KPJ o situaciji u Makedoniji

Saopštenje Glavnog štaba narodnooslobodilačkih partizanskih odreda Makedonije o borbama od 2. avgusta do 7. oktobra 1942. godine

Članak u Oktobrisu br. 4–5 od oktobra 1942. god. povodom napada partizana na rudnik Lojane 21. oktobra 1942. godine

Direktiva Glavnog štaba NOP odreda Makedonije od 27. oktobra 1942. god. o zadacima i taktici ratovanja partizanskih odreda

Pismo narodnog heroja Mirče Aceva od 6. novembra 1942. god. o najvažnijim zadacima partizanskih odreda Makedonije

Pismo Kira Krstevskog od 22. novembra 1942. god. upućeno članu Glavnog štaba NOP odreda. Makedonije o prebacivanju čete Jane Sandanski na morijovski teren

Naredba kruševskog sreskog policiskog načelnika od 22. novembra 1942. god. stanovništvu Kruševa o predavanju oružja i sakrivenih partizana pod pretnjom javnog streljanja

Obaveštenje Svetozara Vukmanovića-Tempa od 25 novembra 1942 god. Aleksandru Rankoviću o izvršenim pripremama za odlazak u Makedoniju

Pismo narodnog heroja Mirčeta Aceva od 25. novembra 1942. god. o neuspehu bugarskih vlasti da slome otpor makedonskog naroda

Direktiva Glavnog štaba NOP odreda Makedonije od 29. novembra 1942. god. partizanskom odredu Pitu Guli o načinu dejstva odreda preko zime

Pismo Kirila Krstevskog od 29. novembra 1942. god. sekretaru partiske organizacije Prilepa u vezi s povezivanjem partizanske čete J. Sandanski sa četom odreda Đorđe Petrov

Izveštaj pretsednika Raštanske opštine od 30. novembra 1942. god. o napadu partizana na selo Rlevci, Srez veleški

Naredba veleškog sreskog upravitelja od 30. novembra 1942. god. o gonjenju partizana u rejonu sela Rlevci

Članak u Narodnom glasu br. 1–2. od decembra 1942. god. o herojskoj smrti Steva Naumova (Stif), Borka Levata i Pera Popo

Izveštaj Svetozara Vukmanovića-Tempa od 18 decembra 1942 god. Vrhovnom štabu NOV i POJ o poteškoćama na koje je naišao pri odlasku za Makedoniju

Članak u Narodnom glasu br. 4. od decembra 1942. god. o borbi kod prilepskog manastira 20. decembra 1942. godine

Pismo Mesnog komiteta Prilep rukovodstvu odreda Pitu Guli od 31. decembra 1942. god. u kome se traži izveštaj o stanju odreda i mogućnostima za opstanak na kruševskom terenu

Pismo Ministarstva spoljnih poslova Ministarstvu unutrašnjnh poslova Bugarske od 12. decembra 1942. god o povezanosti Narodnooslobodilačkog pokreta Makedonije i Kosova i Metohije

Izveštaj D. Dimitrova, pretstavnika bugarske vlade u Bitolju, od 17 decembra 1942 god. pretsedniku bugarske vlade i Ministarstvu spoljnih poslova o teroru koji se sprovodi nad Makedoncima pod italijanskom okupacijom

Pzveštaj D. Dimitrova, pretstavnika bugarske vlade u Bitolju, od 24. decembra 1942. god. pretsedniku bugarske vlade i Ministarstvu spoljnih poslova o razgovornma vođenim između bugarskog i italijanskog vojnog komandanta na području Bitolj–Debar

Fotografije

Povezane odrednice

Berovo Svetozar Vukmanović Tempo Prilepski partizanski odred Skoplje Štampa u ratu Politički komesari u NOR-u Centralni komitet KPJ Štip Kičevo Mavrovski partizanski odred Ivo Lola Ribar Kruševo Italija u drugom svetskom ratu Šarplaninski partizanski odred Vrhovni štab NOVJ Gevgelija Albanija u drugom svetskom ratu Streljanja u oslobodilačkom ratu 5. bugarska armija Pljačka u ratu Veleški partizanski odred Dobrivoje Radosavljević Josip Broz Tito Diverzije u oslobodilačkom ratu Glavni štab Hrvatske Partizanke Bugarska u drugom svetskom ratu Mobilizacija u oslobodilačkom ratu Resen Borbe u Makedoniji 1943. Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu Bane Andreev Tetovo Ni zrno žita okupatoru! Narodni heroji Jugoslavije Bratstvo i jedinstvo u ratu Zemun Veles Kultura i umetnost u oslobodilačkom ratu Bitoljski partizanski odred "Pelister" Kumanovo Borbe za Istočnu Bosnu 1942. Omladina u ratu Borbe na Kosovu i Metohiji Prilep Strumica SKOJ Kruševski partizanski odred "Pitu Guli" Obrazovanje u oslobodilačkom ratu Bitola Četnici u drugom svetskom ratu Aleksandar Ranković Partizanska taktika Jedinstveni narodnooslobodilački front (JNOF) Skopski partizanski odred Pokrajinski komitet KPJ za Srbiju Kavadarci Kominterna Bugarska radnička partija (komunista) Avijacija u oslobodilačkom ratu Narodno oslobodilački odbori Ilegala u ratu Gostivar Priprema ustanka u Makedoniji 1941. Edvard Kardelj Zločini u Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu Bugarski zločini u Jugoslaviji Radoviš Žene u ratu Partizanski odred "Damjan Gruev" Glavni štab Makedonije Pokrajinski komitet KPJ za Makedoniju Zagreb