🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Gestapo

Za ovaj pojam je pronađeno 20 hronoloških zapisa, 12 dokumenata i 2 fotografija.

Događaji

18. 6. 1941 Šef Gestapoa Trećeg Rajha uputio direktivu svim podređenim ustanovama, pa i onim u Jugoslaviji, da budu spremne za masovna hapšenja u određenom trenutku. Time je on hteo razbiti organizacije komunističkih partija i sprečiti otpor u okupiranim zemljama pri napadu Nemačke na SSSR.

22. 6. 1941 PK KPJ za Srbiju, na dan napada Nemačke na Sovjetski Savez, doneo odluku i preduzeo mere da se sklanjaju svi članovi Partije i simpatizeri koji su dotada živeli ilegalno ili poluilegalno, a kojima je pretila opasnost da budu pohvatani od Gestapoa. Istog dana u unutrašnjost upućeni kuriri sa porukom PK.

27. 7. 1941 U Beogradu, na uglu Južnog bulevara i Đerdapske ulice prilikom pripremanja akcija za rušenje radio-stanice, uhapšen član Politbiroa CK KPJ Aleksandar Ranković Marko. U Gestapou zverski mučen i istog dana uveče prebačen u bolnicu u Vidinskoj ulici.

25. 8. 1941 Na putu Mladenovac-Aranđelovac (kod s. Orašca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda napali automobil i ubili 1 gestapovca a ranili 2 žandarma.

29. 8. 1941 U Beogradu nemačke vlasti obrazovale vladu generala Milana Nedića sa zadatkom da, pod nadzorom Upravnog štaba vojnog zapovednika Srbije i Gestapoa, organizuje oružane snage i sa nemačkim jedinicama uguše ustanak u Srbiji.

4. 9. 1941 U Vršcu, u sukobu sa gestapovcima, poginuo sekretar OK za južni Banat Slavko Munćan Saša, narodni heroj.

17. 9. 1941 Pohorska partizanska četa izvršila uspešan napad na žandarme i gestapovce u planinarskoj kući na Klopnom vrhu (na pl. Pohorju).

0. 11. 1941 U Sarajevu Gestapo uhapsio preko 1000 građana (među kojima i veliki broj aktivista NOP-a).

4. 12. 1941 Na Vodnikovoj cesti u Ljubljani organi VOS-a ubili agenta Gestapoa.

24. 12. 1941 U Pančevu, u borbi protiv gestapovaca, poginuo član Biroa PK KPJ za Vojvodinu i sekretar OK KPJ za južni Banat Stevan Jovanović Stevica, narodni heroj. [Po drugom podatku on je poginuo 25. decembra.]

0. 9. 1943 Na Skopskoj Crnoj gori od zavedenog šiptarskog življa, Gestapo formirao tri kontračete za borbu protiv partizana kumanovskog i preševskog kraja.

15. 9. 1943 Kod s. Trgovišta (blizu Krive Palanke) 2. bataljon 2. južnomoravskog NOP odreda vodio petočasovnu borbu protiv specijalnog policijskog odreda -Birman- koji je Gestapo formirao od zavedenog šiptarskog življa. Poginula su 2 borca, dok je neprijatelj imao 3 mrtva i 2 ranjena, pa je za odmazdu streljao oko 25 seljaka.

2. 2. 1944 Prvi oblasni komitet SKOJ-a dostavio izveštaj Pokrajinskom komitetu SKOJ-a za Makedoniju o merama koje nemački okupator sprovodi radi razbijanja jedinstva makedonske i šiptarske omladine: nemački okupator je najreakcionarniji deo šiptarske omladine uključio u žandarmerijsku službu ili uputio u gestapovske škole; on je sproveo prinudnu mobilizaciju u tetovskom, gostivarskom i debarskom srezu, gde je mobilisao oko 2000 ljudi za kvislinške formacije.

0. 5. 1944 U Sušak stigao američki poručnik Luv Tartis. On se preko nekoga fra Bernanda iz reda Male braće povezao s ministrom unutrašnjih poslova NDH Mladenom Lorkovićem i ministrom domobranstva Antom Vokićem. Tartis je pokušao da rad onih koji su pripremali državni udar u NDH koordinira s radom američke obaveštajne službe. Međutim, 12. maja 1944. otkrio ga je i uhapsio Gestapo, te je interniran u logor kod Graca.

21. 5. 1944 Prvi bataljon 2. sremskog NOP odreda napao posadu s. Tovarnika (kod Šida) jačine oko 90 žandarma, milicionera i gestapovaca i naneo joj gubitke od 7 mrtvih. Zaplenjene su 4 puške sa 230 metaka i druga oprema. Gubici partizana: 1 mrtav i 2 ranjena borca. Iste noći 2. bataljon je porušio prugu između s. Adaševaca i s. Morovića u dužini od oko 500 metara.

19. 7. 1944 Delovi Gorenjskog NOP odreda 9. korpusa NOVJ miniranjem srušili hotel -Park- na Bledu u kome su se nalazili štab nemačkog policijskog bataljona i uprava Gestapoa.

29. 7. 1944 U ilegalnoj štampariji CK KPJ u Beogradu, boreći se protiv gestapovaca i agenata Specijalne policije, da ne bi živi pali neprijatelju u ruke, izvršili samoubistvo Branko Đonović i Slobodan Jović, narodni heroji.

14. 9. 1944 Na Bledu otpočela konferencija predstavnika Gestapoa i vojske. Rasmotrena je vojno-politička situacija u Gorenjskoj i predloženo da se preduzmu najoštrije mere za ugušivanje NOP-a u toj oblasti. Pored ostalog, doneta je odluka da se policijski čas produži na vreme od 19 do 7 časova i da se u to vreme na svako lice puca bez upozorenja.

22. 9. 1944 Prvi bataljon 10. vojvođanske NOU brigade odbacio delove nemačkog 5. SS policijskog puka (sa 3 tenka) koji su od Šapca, preko s. Klenka, pokušali da povrate izgubljeno s. Grabovce (u južnom Sremu). U borbi je onesposobljen 1 tenk. Intervenciju, u istom cilju, iz Rume, preko s. Platičeva (delovi 4. policijske čete s nešto žandarma i gestapovaca, ukupno oko 300 ljudi), dočekale su jedinice 3. bataljona 6. vojvođanske NOU brigade kod s. Novih Vitojevaca i odbacile neprijatelja ka Rumi, nanevši mu gubitke od 28 poginulih i 10 ranjenih vojnika. Bataljon je imao 1 mrtvog i 7 ranjenih. Zaplenio je: 1 mitraljez, 2 p. mitraljeza, 5 automata, 17 pušaka, 1 tromblon, oko 1000 metaka i dosta druge opreme.

10. 1. 1945 U Kranju, u hotelu -Evropa-, gde se nalazio centar Gestapoa, pomoćnik načelnika obaveštajnog centra Kokrškog NOP odreda 4. operativne zone NOV i PO Slovenije podmetnuo paklenu mašinu. Od eksplozije je poginulo 12 gestapovaca, policajaca i oficira (među njima 5 viših oficira), teško ranjeno njih 17 (od kojih je 15 umrlo u bolnici) i više njih lakše povređeno.

Dokumenti

Direktiva šefa Policije bezbednosti i službe bezbednosti Trećeg Rajha od 18. juna 1941. područnim organima Gestapoa za suzbijanje komunističkog pokreta u okupiranim oblastima 

Izveštaj Slovenskog poročevalca od 16 avgusta 1941 god. o diverzantskim akcijama i likvidacijama okupatorskih agenata i gestapovaca u Gorenjskoj u prvoj polovini meseca avgusta

Objava nemačkog šefa civilne uprave u Koruškoj i Kranjskoj od 24 avgusta 1941 god. o streljanju pet talaca povodom napada na gestapovskog agenta Cirila Praprotnika

Izveštaj Štaba Zasavskog bataljona Kamniško-savinjskog odreda od 3 aprila 1943 god. zameniku komandanta Četvrte operativne zone-Stajerske o napadu na gestapovsku školu u Ponovičama

Izvještaj Povjerenstva CK KPH u Zagrebu Centralnome komitetu KP Hrvatske o rezultatima rada na organiziranju dopisničke službe, o dolasku njemačkih aviona i gestapovaca u Zagreb, o djelovanju HSS, koji organizira odrede Zaštite, te o održavanju partijskoga savjetovanja u Moslavini

Izvještaj Štaba Istočne grupe NOP odreda od 11 listopada 1943 god. Štabu Drugog korpusa NOV Hrvatske o napadu na gestapovce na cesti Drenje - Mandičevac

Naređenje Štaba Dvanaeste divizije NOV i PO Hrvatske od 12 studenog 1943 god. podređenim jedinicama za napad na ustaše i gestapovce u Virovitici

Izvještaj Štaba Zagrebačkog NOP odreda od 16 studenog 1943 god. Štabu Druge operativne zone o izvršenim diverzijama i napadu na gestapovce na cesti Sesvete - Sveti Ivan Zelina

Izvještaj Štaba Zagrebačkoga NOP odreda Štabu Druge operativne zone NOV i PO Hrvatske o diverzijama i napadu na gestapovce na cesti Sesvete-Zelina

Pismo od 13. aprila 1944. sekretaru Oblasnog komiteta KPJ za Metohiju o tome da je Gestapo ucenio Fadila Hodžu i Gani Kruezija

Izveštaj višeg vođe SS i policije XVIII vojne oblasti od 19. aprila 1944. o borbi patrole Gestapoa sa partizanima kod Desnjaka

Pismo Draže Mihailovića od 1. decembra 1944. komandantu Komande Sarajeva o ubacivanju četničkih i gestapovskih diverzantsko-terorističkih grupa u Srbiju

Fotografije

Povezane odrednice

Tetovo Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Četnici u drugom svetskom ratu Fadil Hodža 2. južnomoravski partizanski odred Preševo Borbe u Slavoniji 1943. Mobilizacija u oslobodilačkom ratu Nemački zločini u Jugoslaviji Kurirska služba u ratu Kokrški partizanski odred Borbe u Sremu 1943. Bolnice u oslobodilačkom ratu Ilegala u ratu Vermaht u Jugoslaviji Avijacija u oslobodilačkom ratu Borbe u Sloveniji 1945. Srpska državna straža (nedićevci) Sarajevo Zagrebački partizanski odred SKOJ Pančevo Kamnik Slovenski poročevalec Kranj Borbe u Hrvatskoj 1944. Sveti Ivan Zelina Kumanovo Ruma Zagreb SSSR i Jugoslavija Narodni heroji Jugoslavije Vršac Borbe u Hrvatskoj 1943. Centralni komitet KPJ Bratstvo i jedinstvo u ratu Borbe u Sloveniji 1943. Šabac Gorenjski partizanski odred Aleksandar Ranković Ustanak u Srbiji 1941. Aranđelovac Bled 12. slavonska divizija NOVJ Obrazovanje u oslobodilačkom ratu Komunistička partija Makedonije Beograd 6. vojvođanska udarna brigada Štampa u ratu Virovitica Maribor Bitka za Srbiju Kriva Palanka Milan Nedić Ustanak u Bosni i Hercegovini 1941. Ustanak u Sloveniji 1941. Dragoljub Draža Mihailović 1. šumadijski partizanski odred Zločini u Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu Sušak Ustanak u NDH Napad NOVJ na Viroviticu novembra 1943. Diverzije u oslobodilačkom ratu Borbe u Makedoniji 1943. Borbe u Srbiji 1944. Šid Mladenovac Omladina u ratu Borbe u Makedoniji 1944. Borbe u Sloveniji 1944. 9. slovenski korpus NOVJ Borbe na Kosovu i Metohiji Nemački zločini u Sloveniji 1941. Streljanja u oslobodilačkom ratu 10. vojvođanska udarna brigada