🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Kumanovski partizanski odred

Za ovaj pojam je pronađeno 38 hronoloških zapisa, 10 dokumenata i 1 fotografija.

Događaji

12. 10. 1941 U neposrednoj blizini Kumanova formiran Kumanovski NOP odred. On je podeljen u dve grupe (čete): Kozjačku i -Karadag-. Grupe su noću 12. oktobra krenule u određene rejone dejstva: prva na pl. Kozjak a druga na Skopsku Crnu goru.

14. 10. 1941 Kod s. Belanovca (blizu Kumanova) bugarska policija razbila grupu (četu) -Karadag- Kumanovskog NOP odreda. U borbi su, između ostalih, poginuli narodni heroji: Borko Menkov, komandant, Pero Georgiev Čičo, politički komesar i Bajram Šaban, borac te grupe.

17. 10. 1941 U borbi kod s. Malotina (blizu Kumanova) bugarska policija razbila Kozjačku grupu (četu) Kumanovskog NOP odreda.

26. 6. 1943 Kumanovska partijska organizacija formirala dve partizanske grupe, koje su do kraja jula dejstvovale delom na vranjskom terenu, u sastavu 2. južnomoravskog NOP odreda, a delom u rejonu Kozjaka. (Ove grupe su poslužile kao jezgro za formiranje Kumanovskog NOP odreda.)

2. 8. 1943 Kod manastira Sv. Ilije (blizu Kumanova) formiran Kumanovski NOP odred od dotadašnje dve partizanske grupe iz kumanovskog kraja.

2. 8. 1943 Kod manastira Sv. Ilije (blizu Kumanova) 2. južnomoravski i Kumanovski NOP odred održali politički zbor, gde im se priključilo 10 omladinaca. Sutradan, posle tročasovne borbe protiv bugarskih policajaca iz Vranja, kojima su naneli gubitke od 3 mrtva, odredi su se povukli ka pl. Kočuri.

26. 8. 1943 Kod s. Berelića (blizu Vranja) Kumanovski NOP odred, izdvojen iz sastava 2, južnomoravskng NOP odreda radi samostalnih dejstava, izvršio smotru i uputio se ka pl. Kozjaku.

1. 9. 1943 U s. Mladom Nagoričanu (kod Kumanova) grupa boraca Kumanovskog NOP odreda napala obezbeđenje i zapalila opštinsku zgradu.

10. 9. 1943 U s. Čelopeku (kod Kumanova) grupa boraca Kumanovskog NOP odreda spalila opštinsku arhivu i održala politički zbor.

11. 9. 1943 U s. Dragomancu (kod Kumanova) Kumanovski NOP odred spalio opštinsku arhivu i održao politički zbor.

12. 9. 1943 U s. Arbanaškom (kod Kumanova) Kumanovski NOP odred spalio zgradu opštine i održao politički zbor.

18. 9. 1943 U s. Orašcu (kod Kumanova) grupa boraca Kumanovskog NOP odreda spalila zgradu opštine.

19. 9. 1943 U s. Pčinji (kod Kumanova) grupa boraca Kumanovskog NOP odreda spalila opštinsku arhivu, održala miting i seljacima podelila rekviriranu vunu.

21. 9. 1943 U s. Pelincu (kod Kumanova) Kumanovski NOP odred održao politički zbor sa seljacima i zapalio zgradu opštine.

0. 10. 1943 Kod s. Tabanovca 1. četa Kumanovskog NOP odreda izvršila diverziju na pruzi Kumanovo-Preševo i prekinula je na nekoliko mesta.

1. 10. 1943 U s. Rudarima (kod Kumanova) 1. četa Skopsko-kumanovskog NOP odreda spalila policijsku stanicu i opštinsku zgradu.

5. 10. 1943 U rejonu s. Stracina (kod Kumanova) Kumanovski NOP odred sačekao i razbio jednu poteru bugarskih vojnika i policajaca. Neprijatelj je imao 2 mrtva, 3 ranjena i 3 zarobljena (među kojima i 1 oficira).

7. 10. 1943 Kod s. Dragomanca (blizu Kumanova) Kumanovski NOP odred vodio borbu protiv četnika. Poginulo je 9 četnika a 5 četnika je prišlo tom odredu.

10. 10. 1943 Naredbom delegata Fovereništva GŠ NOV i PO za Makedoniju za 5. operativnu zonu Kumanovski NOP odred preimenovan u Skopsko-kumanovski i podeljen u dve čete. Odredu je za dejstvo određena teritorija: Skopska Crna gora, kumanovski, kratovski i krivopalanaćki srez.

25. 10. 1943 U s. Gradištu (kod Kumanova) grupa boraca 2. čete Skopsko-kumanovskog NOP odreda spalila opštinsku arhivu, zaplenila nešto oružja, novaca i druge spreme i podelila seljacima rekviriranu vunu. Bugarski policajci i Preševska kontračeta sutradan su za odmazdu streljali 5 ljudi i 2 žene iz toga sela.

1. 11. 1943 U s. Zegnjanu (kod Kumanova) delovi Skopsko-kumanovskog NOP odreda spalili opštinsku arhivu, održali politički zbor i formirali seoski NO odbor.

6. 11. 1943 U s. Orahu (kod Kumanova) delovi Skopsko-kumanovskog NOP odreda spalili opštinu i zaplenili 9 pušaka. Dva dana kasnije bugarska policija je za odmazdu streljala 15 meštana.

6. 11. 1943 U s. Kuklici (kod Kumanova) delovi Skopsko-kumanovskog NOP odreda uništili magacin železničkog materijala za projektovanu prugu Kumanovo-Ćustendil i zaplenili 6 konja, 9 pušaka, oko 200 kg. eksploziva i drugu opremu.

10. 11. 1943 U s. Tabanovcu (kod Kumanova) Skopsko-kumanovski NOP odred spalio opštinu i zaplenio 25 pušaka i drugu opremu, a potom porušio prugu u blizini sela i zapalio 4 vagona nemačkog teretnog voza.

10. 11. 1943 Na pl. Kozjak (kod Kumanova) stiglo iz zapadne Makedonije 19 boraca (pretežno iz skopskog i štipskog kraja) Šarplaninskog NOP odreda i ušlo u sastav Skopsko-kumanovskog NOP odreda.

25. 11. 1943 Skopsko-kumanovski NOP odred uputio proglas narodu kumanovskog i krivopalanačkog sreza, u kome je razotkrio protivnarodni rad četnika Draže Mihailovića i pozvao zavedene da napuste čelnike i stupe u NOV i PO Makedonije.

1. 12. 1943 U okolini Kumanova, po naređenju Štaba 5. operativne zone NOV i PO Makedonije, od dotadašnjeg Skopsko-kumanovskog NOP odreda formiran 1. kumanovski partizanski bataljon -Jordan Nikolov-, jačine 116 boraca.

0. 3. 1944 U rejonu Kumanova, od jednog dela ljudstva 3. makedonske NOU brigade i novodošlih boraca, ponovo formiran Kumanovski NOP odred, sa zadatkom da dejstvuje na komunikaciji Skoplje-Kumanovo-Vranje i po manjim neprijateljskim uporištima.

12. 3. 1944 Kumanovski NOP odred posekao 24 tt stuba između r. Pčinje, Stracina i Kumanova. Odredu su se tom prilikom priključili omladinci iz s. Vojnika, koji su bili regrutovani za bugarsku vojsku.

12. 4. 1944 U rejonu ž. stanice Tabanovce (kod Kumanova) delovi Kumanovskog NOP odreda miniranjem uništili lokomotivu i 5 vagona bugarskog transportnog voza koji se iz Grdelice kretao za Skoplje.

21. 4. 1944 Kod s. Čelopeka (blizu Kumanova) Kumanovski NOP odred vodio borbu protiv bugarske vojske i policije kumanovskog garnizona. Dobivši pojačanja, neprijatelj je okružio ovaj NOP odred, ali je on uspeo da se, pod borbom, izvuče preko nabujale r. Pčinje.

24. 4. 1944 Pripremajući napad na Kratovo, 3. makedonska NOU brigada i Kosovski i Kumanovski NOP odred porušili drumske mostove kod Stracina, Krive Palanke i Čifte-Hana.

30. 4. 1944 Bugarske snage (14, 17. i 29. pešadijska divizija, delovi 7. rilske divizije. 1. i 2. konjički, 1. armijski, 41. i 45. pešadijski puk, žandarmerijski bataljon, policijske snage vranjske i sofijske oblasti i iz rejona Kumanova) preduzele napadnu operaciju poznatu pod imenom -proiećna ofanziva- protiv jedinica NOVJ na desnoj obali r. J. Morave (5. i 6. južnomoravsku NO brigadu, 3. makedonsku NO brigadu, Kosovski NOP odred, bugarsku 1. sofijsku partizansku brigadu, Crnotravski i Kumanovski NOP odred, bugarski Trnski partizanski odred i jedinice komandi područja i komandi mesta) s ciljem da ih koncentričnim napadima u rejonima Vranje - Kumanovo - Kriva Palanka - Pirot - Babušnica - Vladičin Han okruže i unište. U borbama vođenim do 20. juna neprijatelj nije uspeo da uništi jedinice NOVJ, pa se povukao u polazne garnizone.

19. 5. 1944 Od 3. makedonske NOU brigade (bez jednog bataljona) i po jednog bataljona iz 6. južnomoravske i Kosovske NO brigade formirana Udarna grupa. Ona je, sa svojim Operativnim štabom, preduzela pokret za istočnu Makedoniju u jeku neprijateljske prolećne ofanzive, kako bi se izvuka iz okruženja. Na pl. Kozjaku su sa Kumanovskim NOP odredom ostali bolesni, ranjeni i iznemogli borci.

20. 6. 1944 Na komunikaciji Kumanovo - Kriva Palanka diverzantska grupa Kumanovskog NOP odreda uništila jedan bugarski kamion. Poginulo je 6 i ranjeno oko 10 bugarskih vojnika.

5. 7. 1944 Kod s. Tabanovca (blizu Kumanova) diverzantska grupa Kumanovskog NOP odreda minirala prugu i oštetila lokomotivu i nekoliko vagona. Saobraćaj je bio prekinut 24 časa.

24. 7. 1944 U rejonu s. Mlado Nagoričano - s. Klečevce 3. makedonska NOU brigada (bez 1. bataljona) i Kumanovski NOP odred napali bugarske posade i naneli im gubitke od 20 mrtvih, 10 ranjenih i 5 zarobljenih vojnika. Iste večeri porušili su dva mosta na r. Pčinji i r. Petrošnici. Zaplenili su 2 minobacača, 3 mitraljeza i drugu ratnu opremu a zapalili 2 kamiona. Imali su 3 mrtva i 8 ranjenih boraca.

12. 8. 1944 U rejonu s. G. Konjara (kod Kumanova) 3. makedonska NOU brigada i Kumanovski NOP odred porušili dva mosta i spalili ž. st. Tabanovce. Te objekte su branili jedan bugarski konjički eskadron i kontračetnici. Neprijatelj je imao 4 mrtva i 9 ranjenih; uništena su mu 4 mitraljeza a jedan je zaplenjen. Brigada je imala 6 mrtvih, 13 ranjenih i 13 nestalih boraca.

Dokumenti

Pismo Kuzmana Josifovskog od 6. oktobra 1943. god. Centralnom komitetu KIM o stanju na teritoriji Makedonije pod bugarskom okupacijom i održavanju veza sa Srbijom, Kosmetom i Kumanovskim partizanskim odredom

Izveštaj skopskog oblasnog policiskog načelnika Asena Bogdanova od 9. oktobra 1943. god. o napadu Prve čete Skopsko-kumanovskog partizanskog odreda na delove Pedeset trećeg pešadiskog puka kod s. Stracina

Naredba delegata Povereništva Glavnog štaba NOV i PO Make-donije za Petu operativnu zonu od 10. oktobra 1943. god. o osamostaljenju i nazivu Kumanovskog partizanskog odreda

Naredba delegata Povereništva Gdavnog štaba NOV i PO Make-donije za Petu operativnu zonu od 10. oktobra 1943. god. o postavljanju komandnog kadra u četama Skopsko-kumanovskog partizanskog odreda

Naredba delegata Povereništva Glavnog štaba NOV i PO Makedonije za Petu operativnu zonu od 10. oktobra 1943. god. o nazivu Prve i Druge čete Skopsko-kumanovskog odreda

Naredba delegata Povereništva Glavnog štaba NOV i PO Makedonije za Petu operativnu zonu od 27. oktobra 1943. god. o postavljanju kadra u Skopsko-kumanovskom partizanskom odredu

Pismo člana Vrhovnog štaba NOV i POJ Svetozara Vukmanovića-Tempa sd 30 oktobra 1943 god. Okružnom komitetu KPJ za Vranje o stvaranju zajedničkog operativnog štaba za Drugi južnomoravski, Kumanovski i Kosmetski NOP odred

Izveštaj delegata štaba Pete operativne zone Ljubča Arsova od 14. novembra 1943. god. Kuzmanu Josifovskom o stanju u Skopsko-kumanovskom partizanskom odredu

Proglas Skopsko-kumanovskog partizanskog odreda od 25. novembra 1943. god. narodu Kumanovskog i Krivopalanačkog sreza

Izveštaj štaba Kumanovskog partizanskog odreda od 11. jula 1944. god. Glavnom štabu NOV i PO Makedonije o izvršenim akcijama

Fotografije

Povezane odrednice

Ljupčo Arsov 2. južnomoravski partizanski odred Asen Bogdanov Svetozar Vukmanović Tempo Kriva Palanka Narodni heroji Jugoslavije Četnici u drugom svetskom ratu Borbe na Kosovu i Metohiji Bugarska u drugom svetskom ratu Borbe u Srbiji 1943. Pirot Kumanovo Preševo Borbe u Makedoniji 1943. Diverzije u oslobodilačkom ratu Priprema ustanka u Makedoniji 1941. Omladina u ratu Bugarski zločini u Jugoslaviji Crnotravski partizanski odred Kratovo 8. srpska brigada (6. južnomoravska) Žene u ratu Vranje Vrhovni štab NOVJ Narodno oslobodilački odbori 3. makedonska udarna brigada Kosovski partizanski odred Dragoljub Draža Mihailović Borbe u Makedoniji 1944. Politički komesari u NOR-u Glavni štab Makedonije Šarplaninski partizanski odred 1. kosovska brigada Crna Trava Kuzman Josifovski