🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Kurirska služba u ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 18 hronoloških zapisa, 17 dokumenata i 18 fotografija.

Događaji

22. 6. 1941 PK KPJ za Srbiju, na dan napada Nemačke na Sovjetski Savez, doneo odluku i preduzeo mere da se sklanjaju svi članovi Partije i simpatizeri koji su dotada živeli ilegalno ili poluilegalno, a kojima je pretila opasnost da budu pohvatani od Gestapoa. Istog dana u unutrašnjost upućeni kuriri sa porukom PK.

0. 7. 1941 U Šapcu, od članova SKOJ-a, formirano deset vojnih desetina (grupa) koje su sakupljale oružje i vršile vojnu obuku i kurirsku službu. Pored toga, radilo je nekoliko tečajeva prve pomoći, u kojima je bilo obuhvaćeno oko 60 omladinki i žena.

0. 11. 1941 Na zboru predstavnika seoskih odbora formiran -odbor partizanske opštine- Potočani (kod Prnjavora), sa seđištem u s. Skucanom Vakufu. Opština je imala NO fond, sud, relejnu kurirsku stanicu i druge ustanove.

0. 5. 1942 Na putu između s. Srednjeg i Sarajeva četnici uhvatili i živa na kolac nabili kurira PK KPJ i GŠ NOP i DV za Bosnu i Hercegovinu Mustafu Dovadžiju, narodnog heroja.

8. 6. 1942 GŠ NOP odreda za Sloveniju uputio prvu kurirsku patrolu za VŠ NOP i DV Jugoslavije. Patrola je oko mesec dana putovala do Prozora, gde se nalazio VŠ NOP i DV Jugoslavije.

6. 7. 1942 U Beogradu streljana kurirka PK KPJ za Srbiju Zagorka Malivuk, narodni heroj.

10. 7. 1942 US, Solakovu Kulu (kod Prozora) u VŠ NOP i DV Jugoslavije stigli prvi kuriri iz GŠ NOP odreda za Sloveniju.

9. 10. 1942 Na inicijativu OK KPJ za Kruševac, jedna trojka Rasinskog NOP odreda upala u Kruševačku bolnicu i iz Internog odeljenja oslobodila člana OK KPJ Steva Milanka i partizanskog kurira Isidora Milovanovića i prebacila ih u s. Čitluk, gde su ostali na oporavku.

24. 5. 1943 U rejonu Debra, preko kurira, uspostavljena veza između GŠ NOV i PO za Makedoniju i albanske partizanske čete (kasnije bataljona) -Hadži Lješ-, koja je pristala na saradnju s jedinicama NOVJ i zajedničku borbu protiv okupatora.

13. 6. 1943 U rejonu s. Tjentišta r. Sutjesku forsirala glavnina 3. udarne divizije NOVJ (3. proleterska (Sandžačka), 5. crnogorska udarna bez 1. bataljona, 2. bataljon 1, dalmatinske i Mostarski bataljon 10. hercegovačke NOU brigade, ukupno 1.500-1.800 boraca) sa oko 700 teških ranjenika Centralne bolnice VŠ NOV i POJ. Svi pokušaji ove divizije da u toku dana proširi mostobran ostali su bez uspeha zbog višestruke nadmoćnosti neprijatelja, uprkos obostrano vrlo visokim gubicima. Više nego prepolovljene, jedinice su se sledeća dva dana, po delovima i grupicama, probile prema Zelengori, Sandžaku i Borču, dok su nemačke jedinice poubijale najveći broj ranjenika, bolesnika i sanitetskog osoblja. Poginulo je i jedanaest narodnih heroja: legendarni komandant Sava Kovačević, njegov kurir Veselin Đurović Aga i obaveštajni oficir 3. udarne divizije NOVJ Dušan Bojović, zamenik komandanta 3. proleterske NOU brigade Momčilo Stanojević; politički komesari 2. i 3. bataljona Stevo Baljević i Nikola Lješković, referent saniteta brigade Marko Baletić, komandiri četa Veljko Aleksić i Bajo Prelević, svi iz 5. Crnogorske NOU brigade; komandir čete Mostarskog bataljona 10. hercegovačke NOU brigade Šefik Obad i pomoćnik političkog komesara čete u 1. proleterskoj NOU brigadi, teški ranjenik, Hamid Baširević.

12. 9. 1943 Štab 2. operativne zone NOV i PO Makedonije izdao naredbu o mobilizaciji potrebnog broja ljudstva, bicikla i konja na teritoriji Debarca radi organizovanja kurirske i obaveštajne službe na slobodnoj teritoriji.

12. 12. 1943 Na r. Belom Drimu (blizu Orahovca), u borbi protiv balista, ranjen, uhvaćen i odmah, posle mučenja, streljan kurir Glavnog štaba NOV i PO za Kosovo i Metohiju Peko Tepavčević, član KPJ i narodni heroj.

6. 2. 1944 Na putu Šid-Ilok grupa kurira 2. sremskog NOP odreda napala autobus šidske opštine, te ubila 2 ustaše, 1 domobrana i 2 folksdojčera i zarobila 1 domobrana, uništila autobus i zaplenila 1 pušku, 2 pištolja i drugi materijal.

12. 5. 1944 Grupa pozadinskih radnika i kuriri 2. makedonske NOU brigade upali u s. Krnjevo i s. D. Bošavu (kod Kavadaraca) i zaplenili 7 pušaka, 2 konja, opštinsku arhivu, 48.000 leva i dr.

12. 5. 1944 U Prizrenu, opkoljen u jednoj kući od nemačkih vojnika i balista, poginuo kurir Mustafa Bakija, narodni heroj.

23. 7. 1944 U rejonu s. Ban. Karađorđeva (kod Zrenjanina) nemačka policija otkrila partizansku bazu i posle kraće borbe ubila kurira OK KPJ za Banat Obrena Januševića Artema, narodnog heroja, i još jednog borca, a trećeg borca, ranjenog, uhvatila i kasnije streljala.

15. 8. 1944 VŠ NOV i POJ naredio Štabu 2. udarnog korpusa NOVJ da: 1. proletersku udarnu diviziju NOVJ i 8. crnogorsku NOU brigadu hitno prebaci preko r. Lima, ka 37. udarnoj diviziji NOVJ, s tim da one manevrišu na prostoriji pl. Zlatar - pl. Golija; da snage 2. udarnog korpusa NOVJ manevrišu na prostoriji pl. Sinjajevina - pl. Durmitor - pl. Golija; da se 12. udarni korpus NOVJ, koji pristiže na Pivu, ne uvlači u nove borbe, zbog velikih gubitaka, ali da se s njim uspostavi radio-veza i kurirska veza, da se ranjenici 2. udarnog korpusa, 1. proleterske udarne divizije i 12. udarnog korpusa NOVJ. sa aerodroma kod s. Negobuđe (blizu Žabljaka) avionima evakuišu u bolnice NOVJ u Italiji.

16. 8. 1944 VŠ NOV i POJ obavestio Štab 12. udarnog korpusa NOVJ da je neprijatelj dešifrovao njegove depeše i zna njegove namere. Stoga mu je naredio da hitno uputi kurira u Štab 2. udarnog korpusa NOVJ radi prijema nove šifre i da do tada ne šalje nikakva poverljiva naređenja i izveštaje.

Dokumenti

Izvještaj kurira Psunjskog odreda drugom polovinom listopada 1911 god. sekretaru Okružnog komiteta KPH Nova Gradiška o napadu ustaša na logor i izvršenim akcijama

Izveštaj delegata Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije Svetozara Vukmanovića-Tempa od 12 februara 1942 god. Vrhovnom komandantu drugu Titu o situaciji u Sarajevu posle neuspele Druge neprijateljske ofanzive, o uspostavljanju kurirskih veza sa Zagrebom i o slabim mogućnostima za nabavku odeće, hrane, sanitetskog i drugog materijala

Uputstvo Glavnog štaba NOP odreda Hrvatske od 1 ožujka 1942 god. Štabu Grupe kordunaških NOP odreda za održavanje kurirske veze i popunjavanje štabova

Jedan od popisa priloženih uz obračun Povjerenstva CKKPH u Zagrebu od 4. V 1942. godine o broju upućenih ljudi u partizane, punktu preko kojeg su upućeni i troškovima te mjestu gdje su upućivani kuriri i troškovima puta

Popis poslan Povjerenstvu CK KPH u Zagrebu o broju ljudi upućenih u partizane, punktovima preko kojih su odaslani i troškovima te mjestu gdje su upućivani kuriri i troškovima njihovog puta u vremenu od kraja travnja do početka lipnja 1942. godine

Obavijest Anke Berus, člana Biroa CK KPH, Povjerenstvu CK KPH u Zagrebu da se Ivo Marinković i Grga Jankes nalaze blokirani na Kozari, te da su pronašli specijalne kurire za prenošenje materijala iz Zagreba za partizane

Pismo štaba Pete krajiške (kozarske) NOU brigade od 19 oktobra 1942 god. štabu Treće operativne zone Hrvatske o stanju na terenu Kozare i o potrebi uspostavljanja redovne kurirske veze i saradnje u akcijama

Naređenje Vrhovnog štaba NOV i POJ od 7 decembra 1942 god. komandantu Vojne škole NOV i POJ o dužini trajanja oficirskih kurseva i o potrebi održavanja stalne kurirske veze

Naređenje zamenika načelnika Vrhovnog štaba NOV i POJ od 6 januara 1943 god. Glavnom štabu NOV i PO Slovenije za određivanje stalnih kurira za vezu sa Vrhovnim štabom

Pismo kurira Mate Rendulića Ivi Marinkoviću u kojemu mu zakazuje sastanak na kojemu je uhapšen Ivo Marinković

Pismo Okružnoga komiteta KPH Karlovac Okružnome komitetu KPH Pokuplje u vezi s naređenjem Centralnoga komiteta KP Hrvatske o redovnom slanju kurira za raznošenje pošte, te o dužnosti Okružnoga komiteta KPH Pokuplje da prima poštu za Zagreb, Bjelovar, Varaždin i druge okružne komitete

Naredba štaba Druge operativne zone od 12. septembra 1943. god. o mobilizaciji potrebnog broja ljudstva, bicikla i konja na teritoriji Debaraca radi organizovanja kurirske i obaveštajne službe

Pismo Okružnoga komiteta KPH Varaždin Povjerenstvu CK KPH u Zagrebu o tome da Stipe Ugarković, instruktor CK KP Hrvatske nije došao na područje okruga, te o funkcioniranju kurirske službe

Upozorenje člana Vrhovnog štaba NOV i POJ Edvarda Kardelja od 27. marta 1944. Glavnom štabu NOV i PO Slovenije da organizuje redovnu kurirsku vezu s Glavnim štabom NOV i PO Hrvatske i da preko toga štaba redovno upućuje izveštaje Vrhovnom štabu NOV i POJ

Naređenje Vrhovnog štaba NOV i POJ od 6. jula 1944. operativnim štabovima NOVJ da svu službenu poštu i ostale pisane materijale redovno dostavljaju Vrhovnom štabu specijalnim kuririma preko komandanta Baze NOVJ u Italiji Milentija Popovića i da pošalju spiskove za proizvođenje i unapređenje oficira

Uputstvo Vrhovnog štaba NOV i POJ od 13. jula 1944. Glavnom štabu NOV i PO Hrvatske o načinu održavanja kurirske veze sa Slavonijom

Naređenje načelnika Vrhovnog štaba NOV i POJ Arsa Jovanovića od 2. avgusta 1944. komandantu Baze NOV u Italiji Branku Poljancu da nove šifre dostavi preko kurira operativnim štabovima

Fotografije

Povezane odrednice

Crna Trava Omladina u ratu Narodni heroji Jugoslavije Obrazovanje u oslobodilačkom ratu Borbe u Hercegovini 1943. Mobilizacija u oslobodilačkom ratu Borbe u Hrvatskoj 1942. Komunistička partija Hrvatske Pokrajinski komitet KPJ za Srbiju Bolnice u oslobodilačkom ratu Bijelo Polje Četnici u drugom svetskom ratu Vrhovni štab NOVJ 5. proterska (crnogorska) udarna brigada 12. vojvođanski korpus NOVJ Bjelovar Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu Nova Gradiška Borbe na Kosovu i Metohiji Albanski partizani Borbe u Makedoniji 1943. Ustanak u Srbiji 1941. Aranđelovac Edvard Kardelj Zrenjanin Prnjavor Borbe u Bosni i Hercegovini 1944. Valjevo Bali Kombetar Šid Borbe u Hrvatskoj 1944. Folksdojčeri u drugom svetskom ratu Miloš Šiljegović Ilok Kavadarci Prizren Zagreb Prozor Šabac 2. udarni korpus NOVJ Bitka za Srbiju Deca u ratu Žabljak Karlovac Streljanja u oslobodilačkom ratu Ilegala u ratu Pohod proleterskih brigada u Zapadnu Bosnu Durmitorska operacija Sanitet u ratu Goriška divizija 3. proleterska (sandžačka) udarna brigada Sarajevo Ivan Šibl Gornji Vakuf Kozara u oslobodilačkom ratu Borbe u Srbiji 1944. Borbe u Srbiji 1942. Italija u drugom svetskom ratu Glavni štab Hrvatske 31. slovenska divizija NOVJ Glavni štab Kosova i Metohije Varaždin Politički komesari u NOR-u Vrnjačka Banja 11. krajiška udarna brigada 1. krajiška udarna brigada Glavni štab Slovenije Ranjenici u ratu Borbe u Sremu 1943. Borbe u Bosni i Hercegovini 1942. Zimske operacije u Jugoslaviji 1943/1944 Sarajevska operacija Ruma Avijacija u oslobodilačkom ratu Kruševac