🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Ljubinje u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 35 hronoloških zapisa, 29 dokumenata i 2 fotografija.

Događaji

2. 6. 1941 U okolini Ljubinja ustaše otpočele masovan pokolj. Za deset dana, u četiri sela, oni su uhvatili 143 seljaka i bacili ih u jamu u s. Kapavici.

23. 6. 1941 Na njivama Popovog polja (kod Ljubinja) ustaše pohvatale 164 čoveka i naveče ih bacile u jamu na Ržanom dolu (kod s. Koteza, na putu Ljubinje-Trebinje).

31. 7. 1941 Gerilske grupe iz zbegova Zupci, Bobani i Ilija pl. na više mesta porušile železničku prugu Gabela-Hum-Dubrovnik i put Ljubinje-Trebinje.

11. 8. 1941 Grupa od 50 ustaša iz Stoca pobila i opljačkala sve stanovnike s. Čavaša kod Ljubinja ukupno 116 ljudi, žena i dece.

31. 8. 1941 Čete narodne vojske Oblasnog štaba za Hercegovinu otpočele trodnevni napad na ustaško-domobranski garnizon u Ljubinju. Međutim, 1. septembra je neprijatelju pristiglo pojačanje iz Stoca i Dubrovnika, pa je napad i inače slabo organizovan, 2. septembra obustavljen.

19. 9. 1941 U s. Fatnici (kod Bileće), po direktivi Štaba NOP odreda BiH, formiran Štab Hercegovačke brigade NOP odreda. Time je prestao da postoji Oblasni štab za Hercegovinu. Mesto sreskih štabova za Bileću, Nevesinje, Gacko i Trebinje formirani su štabovi 1. bataljona (obuhvatao Nevesinje, Gacko, Stolac i deo bilećkog sreza) i 2. bataljon (obuhvatao Trebinje, Ljubinje i veći deo bilećkog sreza).

0. 2. 1942 Formiran inicijativni SNO odbor za Ljubinje, sa zadatkom da sprovede izbore za opštinske NO odbore i pripremi izbor SNO odbora.

10. 3. 1942 Na Zegulji (na putu Ljubinje-Stolac) Sitnički i Ljubinj ski bataljon Operativnog štaba NOP odreda za Hercegovinu uništili deo nemačke auto-kolone (4 motocikla, 1 putnički auto i 30 kamiona), sa pratnjom, koja je prevozila duvan iz Ljubinja. U borbi je uništeno 12 kamiona a duvan zaplenjen. Ubijeno je 27, ranjeno 12 i zarobljeno 45 nemačkih vojnika. Zaplenjeno: 3 mitraljeza, 11 p. mitraljeza i automata, oko 60 pušaka, 20 pištolja, 4 radio-stanice itd.

14. 3. 1942 Na ž. st. Ljubinje (na pruzi Požarevac-Rabrovo) delovi Požarevačkog NOP odreda uništili stanična postrojenja.

12. 4. 1942 U s. Gradcu (kod Ljubinja), na konferenciji 70 delegata opštinskih i seoskih NO odbora, izabran SNO odbor za Ljubinje.

28. 4. 1942 Otpočeo prodor četiri bataljona Južnohereegovaekog NOP odreda s linije Stolac-Ljubinje ka Neretvi. U borbama do 4. maja jedinice Južnohereegovaekog NOP odreda su savladale brojna ustaška i italijanska uporišta, izbile na r. Neretvu, prekinule železničku prugu Mostar-Dubrovnik u dužini od 30 km i oslobodile oko 80 sela i zaselaka. Protivnapadi delova italijanskih divizija -Marke- i -Mesina- ostali su bez uspeha. U borbama su poginuli komandant Stolačkog bataljona Savo Belović i puškomitraljezac 6. hercegovačkog udarnog bataljona Jefto Bošnjak, narodni heroji.

5. 5. 1942 U s. Hrasnu (kod Stoca), od samostalne udarne čete za dejstvo u Crnoj Gori i izabranih boraca Stolačkog, Ljubinjskog, Sitničkog i Bilećkog bataljona Južnohercegovačkog NOP odreda, formiran 6. hercegovački udarni bataljon.

11. 6. 1942 Četnički Ljubinjski odred izvršio pokolj preostalog muslimanskog stanovništva u Ljubinju (oko 30 ljudi, žena i dece).

1. 4. 1943 Na pl. Trusini Udarna grupa bataljona (2. i 5. bataljon) 10. hercegovačke udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ prodrla u južnu Hercegovinu kroz položaje delova četničkog Trebinjskog korpusa. U desetodnevnim borbama ona je, sa Južnohercegovačkim NOP odredom, zauzela Ljubinje, napala Stolac, razbila više grupa četničkog Trebinjskog korpusa i prokrstarila niz sela u Dabru i Popovom polju. U borbi protiv četnika na Oblom brdu (pl. Sniježnica) poginuo je komandant Sitničkog bataljona Južnohercegovačkog NOP odreda Pasto Vreča, narodni heroj.

3. 4. 1943 Udarna grupa bataljona (2. i 5. bataljon) 10. hercegovačke NOU brigade i Južnohercegovački NOP odred razbili četničku posadu i zauzeli Ljubinje.

2. 8. 1943 Kod s. Ivice (blizu Ljubinja) 10. hercegovačka NOU brigada razbila delove Ljubinjske brigade četničkog Trebinjskog korpusa i zauzela Ljubinje.

9. 8. 1943 U Ljubinju 10. hercegovačka NOU brigada odbila napad oko 400-500 četnika Trebinjskog korpusa i nanela im gubitke od 15 mrtvih i ranjenih. Brigada je imala 5 mrtvih i 7 ranjenih.

12. 9. 1943 Drugi bataljon 14. puka domobranske 6. pešadijske divizije prešao na stranu NOVJ i porušio uređaje na ž. št. Hutovo (na pruzi Hum-Gabela), ali je na putu razbijen cd delova jedne brigade i četničke Ljubinjske brigade, tako da se do 10. hercegovačke udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ. koja se toga dana nalazila u rejonu Gacka, probilo manje od 100 domobrana.

8. 10. 1943 Pukovska borbena grupa -Šmithuber- nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- obilaznim napadom preko Nevesinja zauzela Bileću, Deseta hercegovačka udarna brigada 3. udarne divizije NOVJ povukla se na pl. Sitnicu (kod Ljubinja).

11. 10. 1943 Na pl. Sitnici (kod Ljubinja) delovi nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- i četnička Bilećka brigada, koncentričnim napadom u 8 kolona, okružili glavninu (8 bataljona) 10. hercegovačke udarne brigade 3. divizije NOVJ. Zadržavajući ostale kolone slabijim snagama 10. brigada je razbila neprijateljsku kolonu sa pravca Bileće i preko puta Bileća-Gacko probila se iz okruženja. Poginulo je 66, zarobljeno 22 i ranjeno preko 100 neprijateljskih vojnika, dok je partizanska brigada imala 2 mrtva i 16 ranjenih. Zaplenjeni su 3 minobacača, 8 p. mitraljeza i 63 puške.

24. 10. 1943 Ljubinje zauzeli delovi 10. hercegovačke udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ potisnuvši u Stolac manje delove nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- i četničku Ljubinjsku brigadu.

0. 11. 1943 Šarplaninski NOP odred, u pokretu sa Šar-planine ka Ljumi (kod Kuksa u Albaniji) i Debru, vodio oštre borbe između s. Jažinca (kod Kačanika), s. G. Sela, s. G. Ljubinja i s. Manastirice (kod Prizrena) protiv poternih balističkih, bugarskih i nemačkih jedinica. Najzad, posle borbi s nadmoćnim neprijateljskim snagama na padinama Kobilice (kod Prizrena), on se, iscrpen i oslabljen, povukao u Sirinićku župu, gde je jedan deo (oko 25 boraca) ostao, a manje grupe su pošle u rejon Uroševca.

15. 11. 1943 U s. G. Dolinama (kod Ljubinja) četnička Ljubinjska i Bilećka brigada iznenada napali i okružili 5. bataljon 10. hercegovačke NOU brigade Bataljon je, pružajući snažan otpor nadmoćnom neprijatelju, uspeo da se probije na pl. Sitnicu, ali je u borbi izginulo i ranjeno oko 40 boraca i rukovodilaca, među kojima i komandant bataljona Ante Kelava Zoro, narodni heroj. Protivnapadom ubrzo prikupljene 3. udarne grupe bataljona 10. hercegovačke NOU brigade čelnici su odbačeni prema Bileći.

22. 12. 1943 Ljubinje zauzela 3. hercegovačka udarna brigada 29. udarne divizije NOVJ raspršivši glavninu četničke Ljubinjske brigade (oko 150 četnika).

1. 2. 1944 Iz zasede na Zegulji (na putu Stolac-Ljubinje) delovi 10. hercegovačke udarne brigade 29. udarne divizije NOVJ uništili 6 kamiona sa obezbeđenjem jačine voda iz sastava 1. bataljona 14. puka nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen-. Istovremeno su sprečili intervenciju ojačane čete istog bataljona iz Ljubinja. Neprijateljski gubici: 32 mrtva i 9 zarobljenih vojnika, a gubici delova 10. brigade: 2 mrtva i 3 ranjena borca.

5. 2. 1944 Iz Ljubinja, Stoca, Bileće i Trebinja dve nemačke pukovske borbene grupe, jedna iz 7. SS divizije -Princ Eugen- a druga iz 181. pešadijske divizije, ojačane delovima četničkog Trebinjskog korpusa i 14. puka domobranske 6. pešadijske divizije (oko 4.000 vojnika), počele koncentričan napad s ciljem da 10. hercegovačku udarnu brigadu i Južnohercegovački NOP odred 29. udarne divizije NOVJ unište u okruženju (operacija -Falkenjagd-), Do 16. februara neprijatelj je prokrstario okruženi deo slobodne teritorije, spalio 5 sela i uništio 2 mosta na r. Trebišnjici. Brigada i odred 29. divizije NOVJ izbegli su odlučujuće sudare s jačim neprijateljem, ali su mu u dvadesetak manjih akcija i diverzija naneli znatne gubitke, sprečivši pljačku i masovnije represalije. Drugi delovi 29. divizije razbili su jedan nemački bataljon kod s. G. i D, Meke Grude. Neprijatelj je imao blizu 200 mrtvih i preko 100 ranjenih (skoro isključivo nemačkih vojnika). Gubici jedinica 29, udarne divizije NOVJ: oko 20 mrtvih i preko 30 ranjenih boraca.

24. 2. 1944 Iz rejona Bileće 10. i 12. hercegovačka udarna brigada 29. udarne divizije NOVJ počele prodor prema Trebinju. U četvorodnevnim borbama, u sadejstvu sa delovima Južnohercegovačkog NOP odreda i Primorske operativne grupe 2. udarnog korpusa NOVJ, one su u uporištima Mosko, Jasen, Viluse, Lastva i Zupci razbile delove četničke Trebinjske, Ljubinjske i Banjsko-vučedolske brigade. Zarobljeno je oko 50 a poginulo preko 40 četnika. Zaplenjeno je: 1 top, 3 minobacača, 2 mitraljeza, preko 100 pušaka i veća količina municije. Uništena su 2 voza i 3 mosta na r. Trebišnjici. Jedna četnička četa prešla je na stranu jedinica NOVJ.

12. 3. 1944 Delovi nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- (1. bataljon, kaznena i oklopna četa 14, puka i divizion artiljerije), počeli četvorodnevnu akciju (-Fajerštos) u cilju odbacivanja Južnohercegovačkog NOP odreda s komunikacije Trebinje-Ljubinje-Stolac. Neprijatelj je zauzeo Ljubinje, izvršio represalije po selima i spalio četiri sela (Žarkovo, Tulje, Drijenjane i Veličane), ali je, 16. marta odbačen u Stolac.

28. 3. 1944 Otpočele trodnevne borbe na Zegulji (na putu Stolac-Ljubinje) u kojima su 11. hercegovačka udarna brigada i Južnohercegovački NOP odred 29. udarne divizije NOVJ sprečili delove nemačke 369. legionarske divizije (do dva bataljona pešadije, divizion artiljerije i tenkovska četa), sa delovima četničke Ljubinjske i Stolačke brigade da se iz Stoca probiju za Trebinje i naneli im gubitke od 65 mrtvih.

5. 4. 1944 U višečasovnoj borbi na Zegulji (na putu Stolac-Ljubinje) 11. hercegovačka udarna brigada i manji delovi Južnohercegovačkog NOP odreda 29. udarne divizije NOVJ slomili napad dva nemačka bataljona (po jedan bataljon iz nemačke 118. lovačke i 369. legionarske divizije), 100 četnika i 6 tenkova, te ih, uz gubitke od oko 50 mrtvih vojnika i 2 oštećena tenka, povratili u Stolac.

6. 8. 1944 Iz Stoca ojačani 370. puk nemačke 369. legionarske divizije počeo napad prema Ljubinju u cilju proboja u Bileću i Trebinje i ovlađivanja komunikacijom Stolac-Trebinje. U dvodnevnim borbama on se jednom kolonom, prihvaćenom od Leteće bridage četničkog Trebinjskog korpusa, preko pl. Sitnice probio u Bileću, ali su 13. hercegovačka udarna brigada i Južnohercegovački NOP odred 29. udarne divizije NOVJ, bočnim protivnapadima, prisilili njegovu glavninu da se povuče u Stolac. Neprijatelj je imao oko 30 mrtvih i 50 nestalih, a jedinice 29. divizije - 3 mrtva, 6 ranjenih i 1 zarobljenog.

17. 8. 1944 Stolačka, Ljubinjska, Neretljanska i Leteća brigada četničkog Trebinjskog korpusa (700-800 vojnika) napala na Južnohercegovački NOP odred u s. Hrasnu (kod Stoca). Protivnapadom u s. Bjelojevićima, delovi ovog odreda su razbili Neretljansku brigadu i uništili njen štab, što je prisililo četnike da sutradan obustave napad. Odred je imao 2 mrtva i 5 ranjenih, a četnici - 10 mrtvih i nešto veći broj ranjenih.

16. 9. 1944 Na Žegulji (kod Ljubinja) četnička Grupa jurišnih korpusa, posle osmočasovne borbe, probila položaje 14. hercegovačke omladinske udarne brigade 29. udarne divizije NOVJ i ušla u Trebinje.

7. 12. 1944 U Ljubinju, od Hercegovačkog bataljona narodne odbarne i izabranih boraca rasformiranih NOP odreda (Zapadnohercegovačkog, Trebinjskog, Bilećkog, Stolačkog, Ljubinjskog) formirana 3 (herecegovačka) brigada 3 (bosansko-hercegovačke) divizije Korpusa narodne odbrane.

0. 2. 1945 U s. Strujićima održana sreska izborna konferencija NOF-a na kojoj je izabran Sreski odbor NOF-a za Ljubinje.

Dokumenti

Izveštaj zapovjednika Oružničke postaje Ljubinje od 18. avgusta 1941. o pokolju pravoslavnog življa u selu Cavaš od strane ustaša

Izveštaj Kotarske oblasti Ljubinje od 19. avgusta 1941. Državnom tužiteljstvu Trebinje 0 postupku sa imovinom 145 lica pravoslavne vere, koja su odvedena u logor Gospić

Izvještaj ustaško-domobranskog generala Lukića od 3 septembra 1941 god. o napadu ustanika na LJubinje

Izveštaj Ispostave Abvera Zagreb od 26. marta 1942. Upravi Abvera Vrhovne komande Vermahta o napadu na nemačku transportnu kolonu između Stoca i Ljubinja

Naređenje štaba Ljubinjskog bataljona Južnohercegovačkog NOP odreda od 28 aprila 1942 god. da se izvrše pripreme za proslavu Prvog maja

Izveštaj karabinjerske grupe u Gorici od 24 novembra 1942 god. o razoružanju italijanske patrole kod Ljubinja (Tolmin)

Izvještaj italijanskog obavještajnog oficira iz Mostara od 4 aprila 1943 god. o napadu jedinica NOV na Ljubinje

Obaveštenje Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine od 27. aprila 1943. komandantu Ljubinjske brigade o borbama italijanskih i četničkih jedinica protiv NOVJ kod Gacka i Nevesinja

Obavještenje Generalštaba italijanske kraljevske vojske od 27 jula 1943 god. o privremenom povlačenju jedinica njemačke vojske iz Bileće, Ljubinja i Gacka

Dnevni izvještaj Kotarske oblasti u Stocu od 21 septembra 1943 god. o situaciji u Stocu i na prostoru Ljubinja

Zapovijest Štaba Dvadeset devete NOU divizije od 24 januara 1944 potčinjenim jedinicama za raspored i dejstvo na području Gacka, Bileće, Ljubinja i Lastve

Naređenje Štaba Dvadeset devete NOU divizije od 24 januara 1944 štabovima Južnohercegovačkog i Sjevernohercegovačkog NOP odreda za razbijanje četnika oko Ljubinja i Stoca i za kontrolisanje terena ka Brataču i Zovom Dolu

Izvještaj Komande Prvog bataljona Četrnaestog SS brdskog lovačkog puka od 25 januara 1944 o dolasku na prostoriju Ljubinje - Dubočica i Vođeni

Izvještaj Komande Prvog bataljona Četrnaestog SS brdskog lovačkog puka od 27 januara 1944 o situaciji na prostoriji jugoistočno od Ljubinja

Izvještaj Štaba Desete hercegovačke brigade od 31 januara 1944 Štabu Dvadeset devete NOU divizije o odluci da prebaci jedinice na prostoriju Vlahovića radi dejstva na drumu Stolac - Ljubinje

Izvještaj Štaba Desete hercegovačke brigade od 1. februara 1944. Štabu Dvadeset devete NOU divizije o akciji na komunikaciji Stolac — Ljubinje

Izvještaj Štaba Desete hercegovačke brigade Štabu Dvadeset devete NOU divizije o situaciji na prostoru Ljubinje — Zvijerina — Davidovići od 13. do 16. februara 1944. godine

Izvještaj Štaba Jedanaeste hercegovačke brigade od 31. marta 1944. Štabu Dvadeset devete NOU divizije o borbama na prostoru Stolac - Ljubinje

Izvještaj Štaba 29. divizije od 7. aprila 1944. Štabu 2. korpusa NOVJ o borbama na sektorima Stolac - Ljubinje, Zubci - Lastva - Grahovo i Bileća - Trebinje

Naređenje Štaba 29. NOU divizije od 12. aprila 1944. Štabu 11. hercegovačke brigade za dejstvo na komunikacijama Stolac - Dabar i Stolac - Ljubinje

Izvještaj Štaba 11. hercegovačke brigade od 30. aprila 1944. Štabu 29. NOU divizije o dejstvu brigade na prostoru Stolac - Ljubinje

Zapovijest Štaba 29. NOU divizije od 10. m a j a 1944. potčinjenim jedinicama za zatvaranje pravca od Gacka i Bileće ka Plani i za čišćenje od četnika prostora Bileća - Dabarsko polje - Ljubinje i Trusina - Udrežnje - Zovi Do

Izvještaj Štaba 10. hercegovačke brigade od 16. maja 1944. Štabu 29. divizije o dejstvu Brigade na prostoru Bileća - Dabarsko polje - Ljubinje i Trusina - Odžak

Zapovijest Štaba 29. NOU divizije od 16. jula 1944. štabovima potčinjenih jedinica za raspored i dejstvo na prostoru Bileća - Gacko i Nevesinje - Stolac - Ljubinje

Zapovijest Štaba 29. NOU divizije od 18. jula 1944. štabovima potčinjenih jedinica za dejstvo na prostoru Bileća - Gacko i Nevesinje - Ljubinje - Davidovići

Naređenje Štaba 29. NOU divizije od 18. avgusta 1944. Štabu Južnohercegovačkog NOP odreda da spriječi prolaz neprijateljskih jedinica ka Ljubinju i Hrasnu

Relacija Štaba 13. hercegovačke brigade od 3. septembra 1944. dostavljena Štabu 29. NOU divizije o dejstvima u avgustu na sektorima Nevesinja, Stoca i Ljubinja

Izvještaj Komande Drugog vojnog područja od 2. novembra 1944. Komandi vojne oblasti 29. NOU divizije o aktivnosti na teritoriji trebinjskog, ljubinjskog i stolačkog sreza

Izvještaj Komande Drugog vojnog područja od 2. novembra 1944. Komandi vojne oblasti 29. NOU divizije o aktivnosti na teritoriji trebinjskog, ljubinjskog i stolačkog sreza

Fotografije

Povezane odrednice

Šarplaninski partizanski odred Prizren 3. udarna divizija NOVJ 2. udarni korpus NOVJ 369. legionarska divizija (vražja) Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Pljačka u ratu Borbe na Kosovu i Metohiji Ustanak u Bosni i Hercegovini 1941. Borbe u Srbiji 1942. Borbe u Hrvatskoj 1944. Korpus narodne odbrane Jugoslavije (KNOJ) 10. hercegovačka udarna brigada Saradnja četnika sa okupatorom Jakov Jovović Italija u drugom svetskom ratu Diverzije u oslobodilačkom ratu Vrhovna komanda Vermahta Bilećka četnička brigada Požarevac Zasede u oslobodilačkom ratu 181. pešadijska divizija Albanski partizani Borbe u Hercegovini 1943. Borbe u Bosni i Hercegovini 1942. Stolac Mostar Borbe u Bosni i Hercegovini 1945. Sniježničko-trusinska operacija Borbe u Sloveniji 1942. Borbe u Hercegovini 1942. Hercegovački partizanski odred Žene u ratu 7. SS divizija Prinz Eugen 29. hercegovačka divizija NOVJ Uroševac Trebinje Prvi maj u oslobodilačkom ratu Nemački zločini u Jugoslaviji Ustanak u Hercegovini 1941. Narodni heroji Jugoslavije Bileća Omladina u ratu Borbe u Hercegovini 1944. Nevesinje Dubrovnik Genocid u NDH Borbe u Bosni i Hercegovini 1944. Borbe u Bosni i Hercegovini 1943. Ustaški zločini 1941. Bugarska u drugom svetskom ratu Četnici u drugom svetskom ratu Hrvatsko domobranstvo 18. pešadijska divizija Messina Gacko Vilus Zagreb Abwehr 32. pešadijska divizija Marche Ustanak u NDH Gospić 13. hercegovačka udarna brigada Narodno oslobodilački odbori 12. hercegovačka udarna brigada Zločini u Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu Južnohercegovački partizanski odred 11. hercegovačka udarna brigada Požarevački partizanski odred Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu Operacija Stolac Jedinstveni narodnooslobodilački front (JNOF) 6. pješačka divizija (NDH) Trebinjski korpus JVuO 16. vojvođanska divizija NOVJ Nova Gorica