🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Metković u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 24 hronoloških zapisa, 51 dokumenata i 1 fotografija.

Događaji

16. 4. 1941 Nemačko-italijanske jedinice izbile na liniju Metković - Mostar - Rogatica - Sjenica - Kos. Mitrovica. Koristeći se prekidom neprijateljstva, italijanski 17. korpus otpočeo nastupanje iz Skadra ka Dubrovniku. Jugoslovenske jedinice na ovom frontu blagovremeno su povučene ka Tuzima i Podgorici (sada: Titograd), gde su puštene kućama, tako da je veliki deo ljudstva odneo sa sobom oružje.

23. 6. 1941 U Metkoviću i okolnim selima ustaše pohvatale i odvele u zatvore više od 200 ljudi, među kojima gotovo sve komuniste metkovićkog sreza i veći broj simpatizera Partije.

25. 6. 1941 Kod Opuzena (blizu Metkovića) ustaše streljale deo pohapšenih Srba iz sreza Stolac, njih oko 280, među njima i dr Ivu Bosnića-Kovačića, Hrvata iz Metkovića, koji se suprotstavio vršenju zločina.

12. 10. 1941 Iz bolnice u Mostaru pobegao sekretar OK KPH za Dubrovnik Ivan Morđin Crni, narodni heroj. Bekstvo su organizovali MK KPJ za Mostar i SK KPH za Metković.

22. 4. 1942 Na području Metkovića, po naređenju Štaba 4, operativne zone NOP odreda Hrvatske, formirana 1. neretvanska četa.

6. 5. 1942 Kod s. Bočine (blizu Metkovića) Biokovska partizanska četa iz zasede napala italijansku kolonu. Neprijatelj je imao 3 mrtva, više od 10 ranjenih i 19 zarobljenih vojnika i oficira. Zaplenjeno je: 1 kamion, 21 puška, 50 bombi i drugi ratni materijal.

24. 6. 1942 Italijanske jedinice iz Metkovića, Omiša i Makarske, podržane avijacijom i mornaricom, otpočele osmodnevni napad na jedinice partizanskog bataljona -Jozo Jurčević- na Biokovu. Spretnim manevrima partizani su izbegli opkoljavanje i naneli neprijatelju gubitke od 300 mrtvih i ranjenih vojnika.

22. 7. 1942 Između s. Baćine i Graca (kod Metkovića) delovi partizanskog bataljona -Jozo Jurčević- napali dva italijanska kamiona i putnički auto. Auto i jedan kamion su zapaljeni a drugi kamion je oštećen. Poginulo je ili ranjeno 12 italijanskih vojnika. Zaplenjeno je 7 pušaka, 2 mitraljeza, 3 pištolja, oko 2000 metaka i drugi materijal.

30. 7. 1942 Na Biokovu jedinice partizanskog bataljona -Jozo Jurčević- odbile napad italijanskih snaga iz s. Graca, s. Baćine i s. Brista (kod Metkovića), nanevši im gubitke od 6 mrtvih i 60 ranjenih vojnika.

18. 2. 1943 Komandant italijanske 2. armije naredio komandantu 6. armijskog korpusa da u rejonu Mostara i boksitnih rudnika prikupi svoje i četničke snage i, za svaki slučaj, obrazuje jak mostobran u rejonu Metkovića, jer je smatrao da će Glavna operativna grupa VŠ NOV i POJ produžiti nadiranje ka morskoj obali.

24. 9. 1943 U s. Ravnom (na pruzi Hum-Gabela) 10. hercegovačka udarna brigada 3. udarne divizije NOVJ razbila posadu (174 žandarma i milicionera). U jednočasovnoj borbi u selu i na obezbeđenjima prema Dubrovniku i Metkoviću poginulo je oko 60 i zarobljeno 20 neprijateljskih vojnika. Zaplenjeno je 150 pušaka i dosta druge opreme. Već 26. septembra u Ravno su ponovo ušli delovi nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen-.

23. 10. 1943 Na poluostrvo Pelješac izvršili desant delovi nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- iz Ploča i Metkovića, uz jednovremen napad delova 7. SS i 118. pešadijske divizije iz Stona. Neprijatelj je iznenadio 13. dalmatinsku brigadu 26. divizije NOVJ, obrazovao mostobran i u trodnevnim borbama odbacio ovu brigadu u pravcu s. Trpnja. Od 26. do 28. oktobra prebačena je iz Podgore na Pelješac i 1. dalmatinska udarna brigada 9. divizije NOVJ. Jake borbe su trajale do 9. novembra, kada je, zbog pogoršane situacije na Biokovu, prebačena u Podgoru 1. dalmatinska udarna brigada, a 13. dalmatinska brigada se povukla na o. Korčulu. Nemačke jedinice su imale 350, a jedinice NOVJ oko 230 mrtvih, ranjenih i nestalih.

6. 11. 1943 Snage nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- iz Splita, Sinja i Imotskog izvršile napad na jedinice 8. korpusa NOVJ na području između Sinja, Splita i donjeg toka r. Neretve. Ubacujući u borbu i delove nemačke 118. lovačke divizije, neprijatelj je, posle desetodnevnih žestokih borbi, ovladao obalom između Splita i Metkovića, dok su se snage 8. korpusa NOVJ povukle delom ka Kninu, a delom brodovima na o. Brač i o. Hvar. Gubici neprijatelja: 527 mrtvih i ranjenih, a 8. korpusa: oko 450 mrtvih, ranjenih i nestalih.

6. 1. 1944 Neretvanski NOP odred napao ustašku posadu u s. Kominu (kod Metkovića): poginula 2 a zarobljeno 12 ustaša. Zatim je uništio uređaje na ž. st. Komin, a na Neretvi potopio putnički brod NDH -Sv. Nikola-.

18. 2. 1944 Delovi Neretvanskog NOP odreda zauzeli žand. st. Nova Sela (kod Metkovića). Poginuo 1 žandarm a zarobljeno 16 žandarma i 17 ustaša.

19. 3. 1944 Delovi nemačke 118. lovačke i 369. legionarske divizije i 6. ustaške brigade (jačine oko 2.500 vojnika) iz Metkovića, Vrgorca i Graca otpočeli napad protiv jedinica Grupe južnodalmatinskih NOP odreda na istočnom delu pl. Biokova, u cilju njihovog uništenja na tom području i interniranja stanovništva. Partizanske snage su izbegle udar nadmoćnog neprijatelja, zadržavši se na području između donjih tokova r. Cetine i iz Neretve. Nemačko-ustaške jedinice su do 23. marta popalile sela: Grčanik, Bačinu, Brist, Plinu i zaseoke uz Neretvu, od Brda do Komina, a stanovništvo oterale u logor.

6. 9. 1944 Na pruzi Ploče-Metković delovi 2. bataljona Neretvanskog NOP odreda uništili nemački voz (lokomotivu i 3 vagona).

27. 9. 1944 U s. Metkoviću (kod Šapca) tri bataljona 5. krajiške (kozarske) udarne brigade 11. udarne divizije NOVJ razbila grupu od oko 1000 četnika.

11. 10. 1944 VŠ NOV i POJ naredio Štabu 29. udarne divizije NOVJ: pošto će 26. divizija NOVJ noću 14. oktobra napasti Ston i dva bataljona iskrcati između s. Neuma i s. SmokovIjana za dejstvo iz pozadine, neka 29. udarna divizija uputi izvesne delove da sa ta dva bataljona 23. divizije ugroze Ston iz pozadine i spreče dolazak neprijateljskih pojačanja od Metkovića i Dubrovnika. Ujedno je tražio izveštaj kada će se izvesti napad na Dubrovnik.

15. 10. 1944 VŠ NOV i POJ ponovo naredio Štabu 29. udarne divizije NOVJ da ruši komunikacije na primorju južno od Metkovića i da zauzme Dubrovnik, čime bi se poboljšala odbrana na primorskom pojasu i sprečilo povlačenje nemačkih snaga tim pravcem.

20. 10. 1944 Trinaesta hercegovačka udarna brigada 29. udarne divizije NOVJ posle dvodnevnih borbi protiv italijanske 49. fašističke legije -San Marko- i jedne čete ustaške milicije zauzela ž. st. Hrasno (na pruzi Hum-Gabela). Izvlačenje Legije prema Metkoviću, omogućile su dve nemačke alarmne čete, od kojih je jedna razbijena. U borbi je neprijatelj imao preko 100 mrtvih, a 13. brigada 7 poginulih i preko 20 ranjenih.

22. 10. 1944 Posle četvorodnevnih borbi na komunikaciji s. Slano - s. Oštrikovac, 1. proleterska (dalmatinska) udarna brigada i 11. dalmatinska udarna brigada 26. divizije NOVJ razbile kolonu jačine oko 4000 vojnika nemačke 369. legionarske divizije, koja se iz Dubrovnika probijala ka Metkoviću i Mostaru. Poginulo je oko 2000 a zarobljeno 1070 neprijateljskih vojnika. Zaplenjeno: 60 topova, 89 mitraljeza, 211 motornih vozila i mnogo drugog ratnog materijala.

20. 11. 1944 U Metkoviću, na prvoj konferenciji NOF-a za srez Metković, izabran Odbor NOF-a za taj srez.

27. 1. 1945 Delovi nemačke 369. legionarske divizije i ustaško-domobranske snage iz Širokog Brijega (sada: Lištica) i Mostara, posle trodnevne borbe, razbili 4. dalmatinsku udarnu brigadu 9. udarne divizije NOVJ i zauzeli Ljubuški, Čapljinu i Metković.

Dokumenti

Izvod iz dnevnika talijanske 2. armije o vijestima primljenim od strane Komande 6. armijskog korpusa 29. srpnja 1941. s područja Metković, Makarska, Split i Knin

Depeša Oružničke postaje Čapljina od 4. avgusta 1941. Vodnom oružničkom zapovjedništvu Metković o ubijanju Srba iz Trebinja od strane ustaša

Telegram Kotarske oblasti Metković od 1. septembra 1941. velikoj župi Hum o bekstvu pravoslavnog življa iz sela kotara Čapljina zbog zlodela ustaša

Izveštaj Zapovjedništva Oružničkog voda Metković od 9. oktobra 1941. Zapovjedništvu Jadranskog divizijskog područja o bekstvu pravoslavaca sa područja Čapljine od ustaških zločina sa podatkom o 800 ubijenih Srba u selu Prebilovci

Izvještaj Ivana Morđina. sekretara Kotarskog komiteta KPH Pelješac iz prosinca 1941. Pokrajinskom komitetu KPH za Dalmaciju o situaciji na području Pelješca i Metkovića

Izvještaj Oružničke postaje Vitina od 21. prosinca 1941. Kotarskoj oblasti Ljubuški o namjerama komunista s Makarskog i Metkovićkog kotara da izazovu nered u vrijeme božičnih praznika

Depeša Komande pristaništa Metković od 7. maja 1942. Komandi 2. armije o potapanju dva bagera na ušću Neretve

Izvod iz lista »Naš izvještaj«, organa PK KPH za Dalmaciju br. 141 od 22. svibnja 1942. o borbama partizana na Mosoru i kod Metkovića

Pismo Okružnog komiteta KPH Dubrovnik od 30. kolovoza 1942. Kotarskom komitetu KPH Metković o reorganizaciji Okružnog komiteta, upućivanju boraca u Južnodalmatinski bataljon dok na Pelješcu zadržati jedan vod

Izvještaj Kotarskog komiteta KPH Metković od 4. rujna 1942. Okružnom komitetu KPH Makarska o radu na stvaranju partijsko-političkih organizacija i organa narodne vlasti u kotaru Metković

Pismo sekretara Oblasnog komiteta KPJ za Hercegovinu od 5 novembra 1942 god. Kotarskom komitetu KPH Metković o potrebi koordinacije akcija Metkovićkog bataljona i bataljona Sloboda i uspostavljanja stalne međusobne veze

Izvještaj Kotarskog komiteta KPH Metković od 13. siječnja 1943. Okružnom komitetu KPH Makarska o stanju u Kotaru

Izvještaj Kotarske oblasti u Metkoviću od 16. siječnja 1943. ustaškoj Nadzornoj služi o strijeljanju članova partizanskih porodica iz sela Slivno-Ravno od strane Talijana

Izvještaj Kotarske oblasti u Metkoviću od 17. siječnja 1943, ustaškoj Nadzornoj službi o zločinima Talijana i ustaške milicije u selima Desne i Gornji Komin

Izvještaj Kotarskog komiteta KPH Metković od početka ožujka 1943. Okružnom komitetu KPH Makarska o vojno-političkoj situaciji u Kotaru

Pismo Štaba Četvrte operativne zone od 15 rujna 1943 god. Štabu Prve proleterske divizije NOV i PO Jugoslavije o razoružanju talijanskih jedinica u Splitu, Solinu, Kaštelama, Trogiru, duž pruge Split - Metković i o prodoru Nijemaca u Dalmaciju

Izvod iz opće vojne relacije Trećeg zbornog područja za mjesec studeni 1943. godine o događajima na području Metkovića, Imotskog i Dubrovnika

Izvještaj Kotarskog komiteta KPH za Metković od 10. studenog 1943. Okružnom komitetu KPH za Makarsku o političkoj situaciji u kotaru i organizacionom stanju partijske organizacije

Izvod iz dnevnih izvještaja Petog SS-brdskog armijskog korpusa od 14. studenog 1943. o završenom čišćenju Pelješca, napadu savezničkih aviona na Metković i početku napada prema Makarskoj

Naređenje Vrhovnog štaba NOV i POJ od 16. novembra 1943. Štabu 2. korpusa NOVJ da dostavi podatke o jačini neprijateljskih garnizona na primorskom pojasu od Metkovića do Ulcinja i na sektoru Nikšić - Podgorica - Ulcinj - Herceg-Novi

Pismo Štaba Osmog korpusa NOV Jugoslavije od 18 studenog 1943 god. Štabu Desete hercegovačke NOU. brigade o borbama u Dalmaciji i o značaju zajedničkih dejstava na pravcu Mostar - Metković

Pismo Štaba Osmog korpusa NOVJ od 18. studenog 1943. Štabu Desete hercegovačke brigade o borbama u Dalmaciji i o značaju zajedničkih dejstava na pravcu Mostar-Metković

Izvod iz izvještaja Komande Petog SS-brdskog armijskog korpusa od 18. studenog 1943. o pokretima jedinica SS-divizije Prinz Eugen i 118. lovačke divizije u rajone Vrgorca, Stona, Čapljine i Metkovića

Izvod iz dnevnog izvještaja Ministarstva vanjskih poslova od 22. studenog 1943. o zločinima njemačkih vojnika kod Metkovića i Dubrovnika

Izvještaj Krilnog oružničkog zapovjedništva Mostar od 5. siječnja 1944. o transportu zarobljenih partizana na Korčuli iz Metkovića za Mostar

Izvještaj Zapovjedništva Seste oružničke pukovnije od 19. veljače 1944. o stanju u Metkoviću nakon bombardiranja od strane savezničkih aviona

Izvod iz izvještaja Zapovjedništva Šeste oružničke pukovnije od 25. veljače 1944. o napadu partizana na oružničku posadu Nova Sela kod Metkovića

Izvještaj Kotarske oblasti u Metkoviću od 10. ožujka 1944. o uništenju njemačkog kamiona prilikom nailaska na minu kod Rogotina

Izvještaj Zapovjedništva Glavnog stožera domobranstva od 14 marta 1944 god. o borbama protiv jedinica NOV i PO Hrvatske na području Zagreba, Daruvara, Gline, Kostajnice, Sinja i Metkovića

Izvještaj kotarske oblasti u Metkoviću od 22. ožujka 1944. o akciji čišćenja kotara Metković od strane njemačke vojske i paljenja sela

Izvještaj Kotarske oblasti u Metkoviću od 27. ožujka 1944. o akciji čišćenja i zločina njemačke vojske u kotaru Metković

Dopis njemačkog opunomoćenog generala u NDH od 30. ožujka 1944. Komandi Druge oklopne armije o žalbi ustaškog ministra Bulata u povodu zločina njemačke vojske kod Metkovića

Izvještaj Kotarske oblasti u Metkoviću od 31. ožujka 1944. o napadu partizana na ustašku posadu u Kominu

Izvještaj Zapovjedništva Glavnog stožera domobranstva od 18. maja 1944. o napadu jedinica NOV i POJ na Ludbreg i Metković i o borbama u Hrvatskom Zagorju, na Papuku, Krbavskom Polju i kod Zadra

Izvještaj Zapovjedništva Glavnog stožera domobranstva od 2. juna 1944. o borbama protiv jedinica NOV i POJ kod Varaždina, Ivanić-Grada, Kutine, Otočca, Sinja i Metkovića

Izvještaj Zapovjedništva Glavnog stožera domobranstva od 15. juna 1944. o napadu jedinica NOV i POJ na Veliki Grdevac i o borbama kod Benkovca i Metkovića

Izvještaj Zapovjedništva Glavnog stožera domobranstva od 29. juna 1944. o borbama protiv jedinica NOVJ u Moslavini, kod Našica, Đakova, Karlovca, Sinja i Metkovića

Izvještaj Zapovjedništva Glavnog stožera domobranstva od 1. jula 1944. o napadu jedinica NOV i POJ na Bosiljevo i o borbama kod Krapine, Ludbrega, Koprivnice, Ivanić-Grada, Đakova, Karlovca, Delnica i Metkovića

Zapovijest Štaba 26. divizije NOVJ od 13. oktobra 1944. podređenim jedinicama da zauzmu Ston, presijeku komunikaciju Dubrovnik - Metković i sadejstvuju 29. diviziji u napadu na Dubrovnik

Zapovijest Štaba 11. dalmatinske brigade od 15. oktobra 1944. .podređenim jedinicama da napadnu Ston i Stonsku prevlaku i izbiju na komunikaciju Dubrovnik - Metković

Izveštaj Komande 1. lovačke eskadrile NOVJ od 16. oktobra 1944. o napadu na delove nemačke 369. legionarske divizije u Stonu i o izviđanju komunikacije Dubrovnik-Metković

Izveštaj Komande 1. lovačke eskadrile NOVJ od 21. oktobra 1944. o napadu na delove nemačke 369. legionarske divizije u Opuzenu i na komunikaciji Ošlje-Metković, bombardovanju fabrike duvana u Imotskom i pratnji aviona 2. eskadrile NOVJ pri izviđanju jadranskog obalskog područja

Izveštaj Komande 2. lovačke eskadrile NOVJ od 21. oktobra 1944. o izviđanju obalskog područja severno od Žirja i o napadu na delove razbijene nemačke 369. legionarske divizije na komunikaciji Ošlje-Metković

Izvještaj Štaba 11. dalmatinske brigade od 24. oktobra 1944. Štabu 26. divizije NOVJ o napadu na Ston, Stonsku prevlaku i borbama na komunikaciji Dubrovnik - Metković

Izvještaj Operativnog odjela Ministarstva oružanih snaga NDH od 26. oktobra 1944. o borbama na području Travnika i Metkovića

Izvještaj Štaba 1. dalmatinske proleterske brigade od 26. oktobra 1944. Štabu 26. divizije NOVJ o napadu na Slivno Ravno, Neum, Duži i Ošlje i o razbijanju neprijateljske kolone na komunikaciji Dubrovnik - Metković

Izvještaj Zapovjedništva Glavnog stožera domobranstva od 27. oktobra 1944. o napadu jedinica NOVJ na ustaše kod Đurđevca, na Obrovac, Imotski i o borbama na Bilo-gori, u Donjoj Kupčini, na području Metkovića i o povlačenju Nijemaca iz Dalmacije

Izvještaj Zapovjedništva Glavnog stožera domobranstva od 28. oktobra 1944. o povlačenju sopstvenih snaga sa područja Metkovića, iz Splita, Sinja i o borbama s jedinicama NOVJ na Bilo-gori, kod Duvna, Posušja i Obrovca

Direktiva Štaba Petog pomorskog obalskog sektora od 31. oktobra 1944. Mornaričkoj stanici Metković za rad stanice

Naređenje Štaba Mornarice NOV Jugoslavije od 25. novembra 1944. Štabu Petog pomorskog obalskog sektora o formiranju Mornaričke stanice Metković i Mornaričke stanice Boka i o prelasku lučkog zastupništva Cavtat lučkoj kapetaniji Dubrovnik

Naređenje Vrhovnog komandanta NOV i POJ od 30. januara 1945. Štabu 8. korpusa za razbijanje neprijatelja na prostoru Gabele, Čapljine i Metkovića i ponovno zauzimanje izgubljenih mesta

Fotografije

Povezane odrednice

SAD i Jugoslavija Italija u drugom svetskom ratu 29. hercegovačka divizija NOVJ 9. dalmatinska divizija NOVJ Split Borbe u Bosni i Hercegovini 1943. Zarobljenici u ratu Hrvatska Kostajnica Travnik Italijanski zločini u Jugoslaviji Borbe u Hercegovini 1945. Ustanak u Dalmaciji 1941. Ustanak u NDH Operacija Landsturm Partizanska avijacija Sjenica 10. hercegovačka udarna brigada Komunistička partija Hrvatske Pelješac 369. legionarska divizija (vražja) Ludbreg 6. italijanski armijski korpus Borbe u Dalmaciji 1944. Ustaški zločini 1941. Kozara u oslobodilačkom ratu Ulcinj Jedinstveni narodnooslobodilački front (JNOF) Trogir 8. dalmatinski korpus NOVJ Ivanić-Grad Solin Avijacija u oslobodilačkom ratu 26. dalmatinska divizija NOVJ Ustanak u Hercegovini 1941. Savezničko bombardovanje Vermahta u Jugoslaviji Borbe u Hercegovini 1944. 1. lovačka eskadrila NOVJ 1. dalmatinska proleterska udarna brigada Borbe u Dalmaciji 1943. 7. SS divizija Prinz Eugen Borbe u Bosni i Hercegovini 1942. Vrgorac Ustanak u Bosni i Hercegovini 1941. 11. dalmatinska udarna brigada (biokovska) Borbe u Hrvatskoj 1942. Čapljina Knin Zločini u Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu Mostar Karlovac Ustanak u Hrvatskoj 1941. Genocid u NDH Podgorica Bolnice u oslobodilačkom ratu Borbe na Jadranu 1944. Operacija Jesenji pljusak Dubrovnik 2. udarni korpus NOVJ Varaždin Imotski 2. italijanska armija Borbe u Hrvatskoj 1944. Korčula Četnici u drugom svetskom ratu Borbe u Hercegovini 1942. Borbe u Hercegovini 1943. 118. lovačka divizija Sinj Borbe u Hrvatskoj 1943. Borbe u Dalmaciji 1942. Makarska Diverzije u oslobodilačkom ratu Borbe u Bosni i Hercegovini 1944. Trebinje Hrvatsko domobranstvo