🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Novi Sad u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 59 hronoloških zapisa, 37 dokumenata i 23 fotografija.

Događaji

0. 4. 1941 U Bač. Palanci, Bečeju, Novom Sadu, Bač. Petrovom Selu, Bač. Gradištu i Kuli formirani sreski komiteti SKOJ-a.

12. 4. 1941 Mađarske snage ušle u Novi Sad, gde su do 15. aprila ubile oko 720 građana, većinom Srba.

25. 4. 1941 Iz s. Šajkaškog Sv. Ivana (sada: s. Šajkaš, kod Titela) mađarske jedinice i žandarmerija prisilno iselile 121 osobu i preko Novog Sada sprovele ih za Srbiju.

0. 5. 1941 U Novom Sadu obnovljen OK KPJ za južnu Bačku.

10. 7. 1941 Bački partizani zapalili žito kod s. Kaća (u novosadskom srezu).

25. 7. 1941 Partizanske desetine i grupe iz Novog Sada i obližnijih sela Futoga, Kisača i Čuruga, zapalile žito, kudelju i kamare slame u rejonu tih mesta i presekle tt stubove između Novog Sada i s. Rumenke i između Novog Sada i s. Kovilja.

26. 7. 1941 Kod Čenejskih salaša (blizu Novog Sada), paleći žito, partizanska grupa iz Novog Sada sukobila se sa mađarskim žandarmima i vojnicima. Poginula su dva partizana a dva su zarobljena.

0. 8. 1941 U Petrovaradinu grupa fruškogorskih partizana, uz pomoć dveju mesnih desetina iz Novog Sada i domobrana simpatizera NOP-a, izvršila akciju na magacin oružja i zaplenila 1 p. mitraljez i oko 20 pušaka.

30. 8. 1941 Na ulici u Novom Sadu grupa skojevaca sa sekretarom PK SKOJ-a za Vojvodinu na čelu, ubila poznatog policijskog agenta Lasla Kolču Laciku [Po drugom izvoru to je bilo sredinom avgusta.].

0. 9. 1941 U Novom Sadu održan sastanak PK KPJ za Vojvodinu na kome je odlučeno da se veći deo partizana iz Banata i Bačke prebaci u Srem.

2. 9. 1941 U Bač. Petrovcu i s. Kisacu (kod Novog Sada) mesne partizanske grupe zapalile kudelju.

5. 10. 1941 Na ulici u Novom Sadu, u borbi protiv mađarskih agenata, poginuo član Sekretarijata PK KPJ za Vojvodinu Radivoje Cirpanov Ćira, narodni heroj.

15. 10. 1941 U Novom Sadu mađarske vlasti obesile 5 komunista i rodoljuba [Po drugom izvoru vešanje je izvršeno početkom oktobra.].

19. 10. 1941 U Vukovaru, po presudi ustaškog prekog suda, streljano 26 članova KPJ i SKOJ-a i pristalica i simpatizera NOP-a iz Novog Sada i Petrovaradina, od kojih je većina učestvovala u akciji za izvlačenje oružja iz Petrovaradinske tvrđave.

22. 10. 1941 U s. Futogu (kod Novog Sada), po presudi mađarskog prekog suda, zbog učešća u akcijama paljenja žita i kudelje, obešena 3 člana KPJ.

25. 11. 1941 U Novom Sadu, po presudi mađarskog prekog vojnog suda, obešeno 11 komunista i skojevaca.

19. 1. 1942 U Segedinu održan sastanak komandanta mađarske 5. (segedinske) armije sa potčinjenim starešinama radi proširenja odmazde (tzv. racije) nad Srbima i Jevrejima u Novom Sadu, Srbobranu i Starom Bečeju.

21. 1. 1942 U Novom Sadu mađarske trupe i žandarmerija otpočele trodnevno masovno hapšenje i ubijanje Srba i Jevreja (tzv. racija).

7. 2. 1942 U zatvoru -Armija- u Novom Sadu podlegao ranama i mučenju sekretar PK SKOJ-a za Vojvodinu i član CK SKOJ-a Đorđe Zličić Ciga, narodni heroj [Po drugom izvoru imenovani je podlegao mučenju 3. februara.].

0. 9. 1942 U Novom Sadu (Kisačka ul. br. 89) pripremljena baza za formiranje nove tehnike PK KPJ za Vojvodinu.

0. 10. 1942 Kod Žablja, u borbi protiv mađarske policije, teško ranjen i zarobljen član PK KPJ za Vojvodinu Stevan Divnin Baba, narodni heroj. On je na putu za Novi Sad umro od namerno izazvane komplikacije na rani. [Po drugom izvoru događaj se desio u novembru.]

0. 11. 1942 U Novom Sadu održan sastanak PK KPJ za Vojvodinu, na kome je formiran Pokrajinski (Glavni) NO odbor Vojvodine.

0. 11. 1942 U ilegalnoj štampariji u Novom Sadu (Kisačka ulica br. 89) odštampan prvi broj -Slobodne Vojvodine-, organ Pokrajinskog NO odbora za Vojvodinu.

19. 11. 1942 U Novom Sadu (Kisačka ulica br. 89) mađarska policija provalila i, posle oštre borbe zauzela bazu tehnike PK KPJ za Vojvodinu. U bazi su poginuli član PK KPJ za Vojvodinu Branko Bajić i član KPJ Ćira Šovljanski, a teško je ranjen i u nesvesnom stanju uhvaćen (pa docnije obešen) organizacioni sekretar PK KPJ za Vojvodinu Svetozar Toza Marković, narodni heroj.

4. 12. 1942 U Novom Sadu mađarski vojni sud osudio na vremenske kazne (do 15 godina robije) 67 skojevaca iz grada i najbliže okoline.

9. 2. 1943 U Novom Sadu mađarske okupacione vlasti obesile organizacionog sekretara PK KPJ za Vojvodinu Svetozara Markovića Tozu, narodnog heroja.

14. 3. 1943 U Novom Sadu formiran Mesni komitet KPJ za Novi Sad.

19. 9. 1943 Između s. Beške i s. Čortanovaca delovi 1. sremskog NOP odreda minirali prugu Novi Sad - Stara Pazova i uništili lokomotivu i nekoliko vagona oklopnog voza, kao i dizalicu.

20. 9. 1943 U s. Kovilju (kod Novog Sada) grupa boraca 3. bačko-baranjskog NOP odreda napala mađarsku patrolu i ubila jednog vojnika.

20. 2. 1944 Glavni štab NOV i PO za Vojvodinu naredio Štabu 1. sremskog NOP odreda da poruši prugu Novi Sad - Beograd i da ispita mogućnost za uništenje tunela kod s. Čortanovaca.

0. 3. 1944 U s. Kisaču (kod Novog Sada) formiran OK KPJ za Novi Sad.

0. 4. 1944 U Novom Sadu formiran mesni NO odbor, kao i mesni odbori USAOJ-a i AFŽ-a.

24. 6. 1944 U s. Gložanu (kod Novog Sada) delovi 3. bačko-baranjskog NOP odreda napali magacin oružja i municije; zaplenili 2 mitraljeza. 5 automata i 14 pušaka a magacin eksplozivom srušili.

31. 7. 1944 Kod s. Rumenke (blizu Novog Sada) delovi 3. bačkobaranjskog NOP odreda minirali prugu i uništili lokomotivu i nekoliko vagona s ratnim materijalom.

0. 8. 1944 Po odluci Štaba bačko-baranjske operativne zone formiran Novosadski NOP odred.

2. 9. 1944 Između s. Futoga i s. Petrovca (kod Bač. Palanke) grupa boraca Novosadskog NOP odreda minirala prugu i uništila lokomotivu i 5 vagona transportnog voza.

4. 9. 1944 Borci Novosadskog NOP odreda izvršili napad na ž. st. Rumenku (kod Novog Sada): naterali stražu u bekstvo, zaplenili nešto oružja i razorili stanične uređaje.

27. 9. 1944 Između s. Budisave i s. Šajkaša (kod Novog Sada) diverzantska grupa Novosadskog NOP odreda miniranjem pruge oštetila lokomotivu i nekoliko vagona.

28. 9. 1944 U s. Kulpinu (kod Novog Sada) grupa boraca Novosadskog NOP odreda napala policijsku patrolu, nanela joj gubitke i zaplenila oružje, a potom u mesnoj pošti uništila tt uređaje.

28. 9. 1944 Na ž. st. Despot Sv. Ivan (sada: Despotovo, kod Novog Sada) 1. četa Bačkopalanačkog NOP odreda i delovi Novosadskog NOP odreda uništili stanične uređaje i zapalili staničnu zgradu, a u okolini posekli 39 tt stubova.

2. 10. 1944 Kod s. Paraga (na pruzi Novi Sad - Sombor) delovi Bačkopalanačkog NOP odreda miniranjem pruge uništili lokomotivu i 4 vagona.

3. 10. 1944 Između s. šajkaša i s. Budisave (na pruzi Novi Sad - Titel) delovi Novosadskog NOP odreda miniranjem pruge uništili 1 lokomotivu i 4 vagona a drugu lokomotivu oštetili.

16. 10. 1944 Delovi Bačkopalanačkog NOP odreda oslobodili s. Pivnicu (kod Odžaka) i s. Despot Sv. Ivan (sada: Despotovo, kod Novog Sada) i zaplenili 4. p. mitraljeza, 30 pušaka i 1 motocikl.

23. 10. 1944 Novosadski NOP odred oslobodio Novi Sad u kome su se branile slabije mađarske snage.

31. 10. 1944 U Novom Sadu, po odluci VŠ NOV i POJ, od 7, 8. i 12. vojvođanske NOU brigade formirana 51 (vojvođanska) udarna divizija NOVJ [Po nekim podacima ona je formirana 1. novembra.].

11. 11. 1944 Na sremskom frontu jedinice 11. udarne divizije NOVJ smenile 16. udarnu diviziju NOVJ, dok su delove 36. udarne divizije NOVJ smenile jedinice 6. proleterske divizije NOVJ -Nikola Tesla-. Time je otpočelo prebacivanje 12. udarnog korpusa NOVJ (16. i 36. udarne divizije) sa sremskog fronta u Novi Sad, gde je u njegov sastav ušla i 51. udarna divizija NOVJ. Korpus je stavljen pod komandu GŠ NOV i PO za Vojvodinu.

21. 11. 1944 U Novom Sadu, po naređenju VŠ NOV i POJ, formirana Mornarička baza čiji je glavni zadatak bio da za potrebe sremskog i slavonskog fronta obezbedi saobraćaj preko r. Dunava i r. Tise.

25. 11. 1944 U Novom Sadu, po naređenju VŠ NOV i POJ, formiran Štab grupe vazduhoplovnih divizija, čiji je zadatak da organizuje vazduhoplovne operativne i pozadinske jedinice.

0. 12. 1944 U Novom Sadu, po naređenju VŠ NOV i POJ, formirana 7. divizija KNOJ-a.

1. 12. 1944 U Novom Sadu, na velikom zboru građana, izabran Gradski odbor JNOF-a za Novi Sad.

10. 12. 1944 U Novom Sadu otpočela I pokrajinska konferencija JNOF-a Vojvodine. Trajala je tri dana. Izabrano je najviše političko telo Vojvodine: Izvršni odbor JNOF-a, sa predstavnicima Srema, Bačke, Banata i Baranje.

16. 12. 1944 U Novom Sadu formirana Artiljerijska brigada 36. udarne divizije NOVJ.

27. 12. 1944 U Novom Sadu, u prisustvu preko 900 delegata iz Srema, Bačke, Banata i Baranje, otvoren I kongres Antifašističke omladine Vojvodine. Kongres je trajao do 31. decembra. Na njemu je doneta rezolucija u kojoj se kaže: upućivati sposobne mladiće u NOVJ, ulagati napore u obnovu zemlje, jačati bratstvo i jedinstvo naroda Jugoslavije.

1. 1. 1945 U Novom Sadu, u prisustvu 650 delegata, otpočela Prva pokrajinska konferencija AFŽ-a Vojvodine. U toku četvorodnevnog rada izabran je Pokrajinski odbor AFŽ-a i postavljeni su zadaci za budući rad.

5. 1. 1945 U Novom Sadu, po naređenju Štaba vazduhoplovstva NOVJ, formirani štabovi 11. vazduhoplovne (lovačke) divizije i 42. vazduhoplovne (jurišne) divizije. U sastav 11. divizije ušla su tri puka lovaca -Jak- (111, 112. i 113. puk), a u sastav 42. divizije tri puka -II-2- (421, 422. i 423. puk).

3. 2. 1945 U Novom Sadu po naređenju VŠ NOV i POJ formirana Vazduhoplovna podoficirska škola NOVJ.

11. 4. 1945 U Novom Sadu, na velikom narodnom mitingu, objavljena izjava Glavnog NO odbora za Vojvodinu o pristupanju Vojvodine federalnoj Srbiji.

13. 4. 1945 U Novom Sadu, u sastavu Prve baze rečne flotile, formirana Dunavska flotila, sa zadatkom: da sadejstvuje s kopnenim snagama JA i Sovjetskom dunavskom flotilom u borbama na sremskom frontu.

4. 5. 1945 U Novom Sadu održana Prva okružna konferencija JNOF. Izabran je Okružni odbor za novosadski okrug.

Dokumenti

Novi Sad, 1. jun 1941. Novosadsko predstavništvo za politiku poseda Ministarstva poljoprivrede naređuje da se izvrši popis molilaca za dodelu zemlje

Novi Sad, 26. jun 1941. Uputstva komande žanđarmerijske grupe Južne armije policijskim stanicama o odlučnom sprečavanju komunističke propagande i izgradnji doušničke mreže

Novi Sad, 7. jul 1941. Naređenje komande vojno-upravne grupe Južne armije vojnim komandama o popisu nekretnina dodeljenih u jugoslovenskoj agrarnoj reformi i prikupljanju letine sa njih

Novi Sad, 27. avgust 1941. Zahtev komandanta 2. konjičke brigade upućen načelniku Generalštaba da se Jevreji pozovu u prinudne radne brigade

Segedin, 9. oktobar 1941. Komanda 5. korpusa iz Segedina predlaže prekomandu 2. konjičke brigade u Novi Sad

Novi Sad, 22. decembar 1941. Dopis odeljenja novosadske žandarmerije sreskom načelniku u Zabiju o tome da će oni koji pomažu partizane biti internirani i da će im imanja biti oduzeta

Novi Sad. 18. januar 1942. Govor velikog župana Novog Sada Fernbah Petera, održanog predstavnicima srpskog mesnog stanovništva za vreme vođenja pregovora

Budimpešta, 5. januar 1942. Naređenje načelnika Generalštaba za premeštaj Komande 15. pešadijske brigade u Novi Sad a 1. bataljona 20. pešadijskog puka u Žabalj

Budimpešta, 23. januar 1942. Izvod iz informacije o situaciji koju je dao načelnik Generalštaba o izvršenim racijama, a koji se odnosi na raciju sprovedenu u Novom Sadu

Novi Sad, 24. januar 1942. Dopis novosadskog policijskog kapetana, komandanta novosadskog vojnog garnizona, i njegovo mišljenje o sprovedenoj raciji u Novom Sadu

Budimpešta, 4. februar 1942. Predstavka zamenika budimpeštanskog glavnog policijskog kapetana Ministarstvu unutrašnjih poslova o dobijenim informacijama u vezi sa krvoprolićem u Starom Bečeju, Žablju i Novom Sadu

Budimpešta, 4. februar 1942. Izvodi iz memoranduma poslanika Bajči-Žilinski Endre regentu Horti Miklošu u vezi sa krvoprolićem u Novom Sadu

Izveštaj nemačkog obaveštajca od 7 marta 1942 god. Ministarstvu spoljnih poslova u Berlinu o pokoljima koje su Mađari izvršili u Čurugu i Novom Sadu

Novi Sad 4. jul 1942. Izveštaj komandanta 15. lake divizije kao određenog rukovodioca za otklanjanje sabotaža na teritoriji južne Bačke – za sprečavanje sabotažnih dela

Novi Sad, 21. jul 1942. Zahtev komandanta 15. lake divizije civilnoj upravnoj vlasti da kontroliše promet hemijskih sredstava pogodnih za izazivanje požara

Novi Sad, 3. septembar 1942. Izveštaj komandanta 15. lake divizije o završetku akcije protiv partizana u Fruškoj gori

Novi Sad, 12. februar / 9. februar 1943. Izveštaj novosadske policijske kapetanije Odeljenju javne bezbednosti Ministarstva unutrašnjih poslova o pogubljenju Svetozara Markovića

Budimpešta, 16. mart 1943. Izvod iz zapisnika sa sednice Ministarskog saveta koji se odnosi na tačku dnevnog reda koja raspravlja o kažnjavanju žandarma koji su učestvovali u novosadskom krvoproliću

Brzojav ministru inostranih poslova Trećeg Reicha ... kojim se predlažu tri varijante za odvijanje putničkog saobraćaja iz Njemačke za Beograd: Budimpešta-Arad-Temišvar-Beograd, Budimpešta - Szeged - Veliki Bečkerek - Beograd i Budimpešta - Novi Sad - Beograd, jer su na dosadašnjoj glavnoj pruzi između Beograda i Osijeka, preko koje se odvijao saobraćaj za Njemačku, učestali sudari i diverzije

Novi Sad, 26. jun 1943. Izveštaj novosadske policijske kapetanije glavnom provincijskom policijskom kapetanu o rasturanju letaka od strane Pokrajinskog komiteta KPJ za Vojvodinu i o preduzetim merama u vezi sa ovim

Novi Sad, 19. avgust 1943. Izveštaj novosadske policijske kapetanije glavnom provincijskom policijskom kapetanu o sednici Upravnog odbora organizacije »Matica srpska«

Sombor, 25–27. septembar 1943. Naređenje velikog župana Bač-bodroške županije i gradova Sombor i Novi Sad o hitnom ubiranju letine i o pojačanom osiguranju skladišta i fabrika

Budimpešta, novembar 1943. Pregled presuda izrečenih komunistima od strane suda načelnika Generalštaba u Novom Sadu u drugoj polovini oktobra 1943. godine

Novi Sad, 2. oktobar 1943. Predlog Komande 5. segedinskog korpusa o proglašenju bačkih pogona za pripremu kudelje za vojne pogone

Novi Sad, 11. oktobar 1943. Mere Komande 5. segedinskog korpusa o pojačanom osiguranju dunavskog graničnog sektora

Novi Sad, 12. oktobar 1943. Instrukcija Komande 5. segedinskog korpusa o formiranju žandarmerijskih i policijskih istražnih grupa i regulisanju žandarmerijske službe bezbednosti

Novi Sad, 21. oktobar 1943. Izveštaj komandanta 5. segedinskog korpusa o izvršenoj raciji u opštinama Silbaš i Parage

Novi Sad, 15. novembar 1943. Izvod iz izveštaja o situaciji Komande 5. segedinskog korpusa i poginulim partizanima Feješ Klari, Popović Živku i Vidović Milošu Ratku u vatrenom okršaju u Staroj Palanci

Novi Sad, 24. novembar 1943. Izveštaj Komande 5. segedinskog korpusa načelniku Generalštaba o formiranju novih fabričkih straža na teritoriji Bačke

Novi Sad, 27. novembar 1943. Izveštaj detektiva o pogibiji partizana Feješ Klare, Popović Živka i Vidović Miloša u Staroj Palanci, kao i o drugim partizanskim akcijama

Novi Sad, 17. januar 1944 / 7. januar / Izveštaj detektiva o proteklom vatrenom okršaju u Begeču 7. januara i izvršenim hapšenjima

Naređenje Glavnog štaba NOV i PO Vojvodine od 20 februara 1944 god. Štabu Prvog sremskog NOP odreda za rušenje pruge Novi Sad - Veograd, tunela kod Čortanovaca i mostova između Petrovaradina i Zemuna

Novi Sad, 31. mart 1944. Izveštaj detektiva o partizanskim akcijama u Kisaču, Starom Bečeju i Bačkoj Palanci i o izvršenim hapšenjima u vezi sa ovim

Novi Sad, 26. april 1944. Rukovodioci grada Novog Sada obaveštavaju putem oglasa da jevrejski stanovnici ne smeju napuštati svoje stanove

Budimpešta, 9. septembar 1944. Obaveštenje ministra unutrašnjih poslova da zbog pojačane akcije partizana upućuje u Novi Sad žandarmerijsku četu iz Debrecina

Obaveštenje komandanta Jugoistoka od 17. septembra 1944. nemačkom opunomoćenom generalu u Mađarskoj o nesaglasnosti komandanta Jugoistoka za dizanje u vazduh mostova kod Novog Sada, Osijeka i Titela

Naređenje Glavnog štaba NOV i PO Vojvodine od 11 decembra 1944 god. artiljeriskom odeljenju Glavnog štaba za marš pravcem: Novi Sad - Sombor - Pečuj

Fotografije

loading

Istorijske fotografije se učitavaju...

Povezane odrednice

Borbe u Srbiji 1945. 8. vojvođanska udarna brigada Sombor 16. vojvođanska divizija NOVJ Obrazovanje u oslobodilačkom ratu Mikloš Horti Mađarska u drugom svetskom ratu Bratstvo i jedinstvo u ratu AFŽ Srbobran Beograd Osijek 7. vojvođanska udarna brigada Avijacija u oslobodilačkom ratu Borbe u Srbiji 1943. Borbe u Hrvatskoj 1944. Mornarica NOVJ Štampa u ratu SKOJ Borbe u Sremu 1945. Partizanska avijacija USAOJ Futog Glavni štab Vojvodine Vukovar SSSR i Jugoslavija Borbe u Srbiji 1944. Aćim Grulović Ustanak u Srbiji 1941. Holokaust u Jugoslaviji 12. vojvođanski korpus NOVJ Aprilski rat 12. vojvođanska udarna brigada Hrvatsko domobranstvo Sremski front 1. sremski partizanski odred 36. vojvođanska divizija NOVJ Zemun Ruma Ni zrno žita okupatoru! Narodni heroji Jugoslavije Omladina u ratu Joachim von Ribbentrop Deca u ratu Bački Petrovac Diverzije u oslobodilačkom ratu Završne operacije u Jugoslaviji Ustanak u Sremu 1941. Korpus narodne odbrane Jugoslavije (KNOJ) 11. krajiška divizija NOVJ Bečej Streljanja u oslobodilačkom ratu Borbe u Sremu 1943. 42. makedonska divizija NOVJ 51. makedonska divizija NOVJ Jedinstveni narodnooslobodilački front (JNOF) 7. banijska divizija NOVJ 6. lička proleterska divizija NOVJ Borbe u Srbiji 1942. Narodno oslobodilački odbori Svetozar Toza Marković Vermaht u Jugoslaviji Komandant Jugoistoka Ilegala u ratu Kać Fruškogorski partizanski odred Zločini u Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu Ustanak u Hrvatskoj 1941. Ustanak u Slavoniji 1941. Bitka za Srbiju Petrovaradin Folksdojčeri u drugom svetskom ratu Stara Pazova Mađarski zločini u Jugoslaviji Operacija Fruška gora