🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Prizren u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 30 hronoloških zapisa, 13 dokumenata i 6 fotografija.

Događaji

12. 4. 1941 Nemačka 5. oklopna divizija ovladala Vučitrnom i Prizrenom i u toku dana uspostavila vezu sa italijanskim jedinicama kod Kukesa.

28. 11. 1941 U Prizrenu održane demonstracije na liniji borbe protiv Italijana.

0. 12. 1941 U Prizrenu, u prisustvu člana Oblasnog komiteta KPJ za Kosovo i Metohiju, održano nekoliko mesnih partijskih sastanaka i jedno šire sresko partijsko savetovanje. Pošto je analiziran rad partijske organizacije, postavljeni su novi zadaci i formirani su novi SK i MK KPJ za Prizren.

1. 5. 1942 Mesne partizanske diverzantske grupe i desetine oko Peći, Đakovice, Prizrena, Orahovca i Prištine prekinule tt veze i rasturile letke.

22. 6. 1942 U Peći, Đakovici i Prizrenu mesne partizanske diverzantske grupe prekinule tt veze i rasturile letke.

28. 11. 1942 U Prizrenu, po odluci MK KPJ, održana uspešna masovna demonstracija Šiptara i Srba u znak protesta protiv terora italijanske okupatorske policije nad stanovništvom. Italijanske vlasti su odmah preduzele hapšenje, naročito onih koji su se isticali ili uzvikivali parole.

0. 12. 1942 U Prizrenu, od Srba i Šiptara, formiran prvi ilegalni SNO odbor.

5. 12. 1942 U bolnici u Prizrenu podlegao ranama i teškom zlostavljanju italijanskih okupatorskih vlasti, član biroa oblasnog komiteta KPJ za Kosovo i Metohiju, Emin Duraku, narodni heroj.

3. 1. 1943 Kod s. Crnoljeva (na putu Uroševac-Prizren) šiptarski NOP odred -Zejnel Ajdini- napao italijansku auto-kolonu. Poginulo je oko 20 italijanskih vojnika; oštećeni su putnički automobil i nekoliko kamiona. Odred je imao 1 poginulog.

18. 2. 1943 U Prizrenu MK KPJ organizovao masovne demonstracije protiv terora okupatora i čestih hapšenja rodoljuba. Pri rasturanju demonstranata italijanska policija je ubila i ranila nekoliko lica.

0. 3. 1943 Po odluci MK KPJ za Prizren, članovi KPJ i ilegalci prekinuli sve tt veze prema Đakovici, Uroševcu i s. Vlašnji (kod Prizrena) i posekli 16 tt stubova da bi zaprečili puteve između ovih mesta.

0. 4. 1943 U Prizrenu, u prisustvu delegata CK KPJ i VŠ Svetozara Vukmanovića Tempa, GŠ NOV i PO i Oblasni komitet KPJ za Kosovo i Metohiju održali sastanak na kome su razmotrili opšte stanje, mere za dalje širenje NOB-a i oblike saradnje sa NOP-om Albanije.

20. 4. 1943 Kod s. Landovice (blizu Prizrena) italijanske vlasti streljale Ramiza Sadiku Baca i Boru Vukmirovića, članove Oblasnog komiteta KPJ za Kosovo i Metohiju i narodne heroje.

7. 7. 1943 U blizini s. Sevca (kod Prizrena) Šarplaninski NOP odred iznenada napao italijansku karaulu i posle kraće borbe uništio posadu.

12. 9. 1943 Đakovicu zauzela nemačka motorizovana kolona koja je prodrla iz Prizrena. XJ oštrim borbama partizanska četa -Bajram Curi;< i seljaci iz Malesije su imali oko 20 poginulih.

0. 11. 1943 Šarplaninski NOP odred, u pokretu sa Šar-planine ka Ljumi (kod Kuksa u Albaniji) i Debru, vodio oštre borbe između s. Jažinca (kod Kačanika), s. G. Sela, s. G. Ljubinja i s. Manastirice (kod Prizrena) protiv poternih balističkih, bugarskih i nemačkih jedinica. Najzad, posle borbi s nadmoćnim neprijateljskim snagama na padinama Kobilice (kod Prizrena), on se, iscrpen i oslabljen, povukao u Sirinićku župu, gde je jedan deo (oko 25 boraca) ostao, a manje grupe su pošle u rejon Uroševca.

0. 4. 1944 U dolini r. Valbone (u Albaniji) formirane tri samostalne partizanske čete NOV i POJ: jedna je imala da dejstvuje na putu Prizren-Kukes, druga u rejonu Bitiča (blizu Tropoje, u Albaniji) i treća oko s. Junika (kod Đakovice) i oko Tropoje.

0. 5. 1944 Od tri samostalne partizanske čete NOV i POJ u albanskoj Malesiji formiran bataljon. On je, nešto kasnije, dejstvovao u rejonu Gusinja, Plava, Đakovice i Prizrena.

12. 5. 1944 U Prizrenu, opkoljen u jednoj kući od nemačkih vojnika i balista, poginuo kurir Mustafa Bakija, narodni heroj.

0. 6. 1944 Na putu između Peći i Prizrena Partizanski bataljon Kosova razbio dve nemačke kolone.

10. 7. 1944 Između Svanjskog mosta (kod Đakovice) i Prizrena 1. četa Partizanskog bataljona Kosova napala nemačku kolonu, te uništila 8 kamiona, ubila 12 i zarobila 8 neprijateljskih vojnika.

0. 8. 1944 U Prizrenu nemačke vlasti obesile 10 rodoljuba.

5. 8. 1944 Između Đakovice i Prizrena Partizanski bataljon Kosova napao nemačku kolonu od 10 kamiona. Uništeno je svih 10 kamiona a poginulo je 18 nemačkih vojnika.

19. 8. 1944 U rejonu Prizrena delovi Partizanskog bataljona Kosova napali nemačku kolonu. Poginulo i ranjeno 13 nemačkih vojnika a uništeno 5 kamiona.

2. 9. 1944 Na putu Prizren-Kukes (u Albaniji) Partizanski bataljon Kosova napao nemačku kolonu - oko 100 kamiona i troja oklopna kola. Poginulo je oko 80 nemačkih vojnika, zapaljeno je 70 kamiona i zaplenjeno je: 10 p. mitraljeza, 2 automata i 30 pušaka, sa dosta municije i druge ratne opreme.

16. 9. 1944 Na putu Prizren-Kukes (u Albaniji) Partizanski bataljon Kosova, uz sadejstvo dve albanske partizanske čete, napao nemačku kolonu. Poginulo je 45 nemačkih vojnika i uništeno je 30 kamiona. Bataljon je imao 2 poginula i 3 ranjena borca.

25. 9. 1944 Prva kosovsko-metohijska NOU brigada otpočela prelaz Sar-planine, u pravcu jugoslovensko-albanske granice. Ovog i sledećeg dana ona je razbila poterne jedinice iz sastava nemačke 21. SS divizije -Skenderbeg- i odbacila ih u pravcu s. Dragaša (kod Prizrena).

18. 11. 1944 Jedinice 4. kosovsko-metohijske NOU brigade i albanske 5. brigade odbacile delove nemačke Borbene grupe -Skenderbeg- i baliste i oslobodile Prizren.

18. 11. 1944 U Prizrenu formiran GNO odbor.

25. 12. 1944 Prema naredbi Operativnog štaba NOV i PO za Kosovo i Metohiju od 20. decembra, formirane komande pećkog, prizrenskog. uroševačkog, prištinskog i kosovsko-mitrovačkog vojnog područja.

Dokumenti

Izveštaj instruktora Oblasnog komiteta KPJ za Kosovo i Metohiju pri MK Prizren od 25. marta 1942. o stanju i radu partijske organizacije u Prizrenu

Izveštaj Više komande oružanih snaga Albanije od 17. marta 1943. Vrhovnoj komandi o napadu na auto-kolonu na putu Skadar - Prizren kod s. Sen Mrije

Izveštaj Komande 9. armije od 16. juna 1943. Vrhovnoj komandi o napadu partizana na odeljenje finansijske straže na k. 1522 iznad Gornjeg Sela kod Prizrena

Izveštaj Komande 9. armije od 23. juna 1943. Vrhovnoj komandi o hapšenju 14 komunista u blizini s. Drajčića kod Prizrena

Izvod iz izveštaja Komande 9. armije od 8. jula 1943. Vrhovnoj komandi o napadu partizana na karaulu granične straže iznad s. Sredske kod Prizrena i o vojno-političkoj situaciji u Crnoj Gori i Sandžaku

Ciljevi pete kolone i prizrenski kongres - članak Fadila Hodže u listu Sloboda od oktobra 1943. godine

Pismo sekretara partijske organizacije u Prizrenu od 21. oktobra 1943. Okružnom komitetu KPJ za Metohiju o mogućnosti mobilizacije ljudi i nabavke oružja za partizane i o izvršenim nabavkama materijala za tehniku

Pismo komandanta Glavnog štaba NOV i PO Kosmeta od novembra 1943. sekretaru partijske organizacije Prizrena da obezbedi prihvat Šarplaninskog NOP odreda

Pismo sekretara Mesnog komiteta KPJ za Prizren od 1. decembra 1943. Okružnom komitetu za Metohiju o uspostavljanju veze sa Ljumskom partizanskom četom

Pismo sekretara Oblasnog komiteta KPJ za Metohiju od 3. decembra 1943. sekretaru Mesnog komiteta za Prizren o situaciji u Malesiji i o upućivanju kompromitovanih drugova u partizanske jedinice

Pismo sekretara Sreskog komiteta KPJ za Prizren od 15. decembra 1943. sekretaru Oblasnog komiteta za Metohiju

Izveštaj sekretara Sreskog komiteta KPJ za Prizren od 21. decembra 1943. sekretaru Okružnog komiteta za Metohiju o vojno-političkoj situaciji na terenu

Pismo ministra Rajha i šefa kancelarije Trećeg Rajha Lamersa od 29. aprila 1944. rajhsfireru SS Hajnrihu Himleru u vezi pisma Centralnog komiteta Druge albanske lige iz Prizrena od 29. marta 1944. vođi Trećeg Rajha Adolfu Hitleru o spremnosti za safadnju s nacističkom Nemačkom

Fotografije

Povezane odrednice

Italija u drugom svetskom ratu Fadil Hodža 1. kosovsko-metohijska brigada Svetozar Vukmanović Tempo Boro Vukmirović Šarplaninski partizanski odred Bali Kombetar Peć Borbe u Srbiji 1942. Diverzije u oslobodilačkom ratu Priština Nemački zločini u Jugoslaviji Bitka za Srbiju Bugarska u drugom svetskom ratu Kurirska služba u ratu Narodni heroji Jugoslavije Italijanski zločini u Jugoslaviji Albanski partizani AFŽ Ilegala u ratu Uroševac Viša komanda oružanih snaga Albanije 4. kosovsko-metohijska udarna brigada Žene u ratu Bratstvo i jedinstvo u ratu Aprilski rat Borbe na Kosovu i Metohiji Ismet Šaćiri Zločini u Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu Mobilizacija u oslobodilačkom ratu Ljubinje 21. SS divizija Skenderbeg Đakovica Partizanski odred Zejnel Ajdini Borbe u Crnoj Gori 1943. Centralni komitet KPJ Partizanski odred Emin Duraku Heinrich Himmler Vermaht u Jugoslaviji Albanija u drugom svetskom ratu Adolf Hitler Štampa u ratu Oblasni komitet KPJ za Kosovo i Metohiju Bolnice u oslobodilačkom ratu Ramiz Sadiku Narodno oslobodilački odbori