🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Protivavionska odbrana u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 30 hronoloških zapisa, 15 dokumenata i 8 fotografija.

Događaji

0. 9. 1941 U Užicu (sada: Titovo Užice) otpočeo rad partizanske fabrike oružja i municije. Do kraja novembra za potrebe NOP odreda proizvedeno: 21.040 pušaka, 2,700.000 puščanih metaka, 90.000 metaka za pištolje, 18.000 ručnih bombi i 300 tromblona, a opravljeno: 200 mitraljeza, 300 p. mitraljeza, 4.500 pušaka, dva tenka, dva poljska i jedan protivavionski top i dr.

14. 1. 1943 VŠ NOV i POJ izdao uputstvo komandama vojnih područja: da na oslobođenoj teritoriji organizuju pasivnu i aktivnu protivavionsku i protivhemijsku odbranu radi zaštite stanovništva od neprijateljskih vazdušnih napada.

13. 10. 1943 Kod s. Verda (na pruzi Ljubljana-Postojna) jedinice 14. divizije NOVJ, posle teških borbi protiv nemačkih snaga, porušile veliki železnički most (poznat kao Štampetov most). Poginulo je oko 70 nemačkih vojnika, a uništeni su 3 protivavionska topa, reflektor i 6 kamiona.

18. 10. 1943 U severnom predgrađu SI. Broda Brodska NO brigada 12. divizije NOVJ napala domobransku protivavionsku bateriju od 130 vojnika, 4 protivavionska topa i 2 protivavionska mitraljeza. Zarobljeno je 37 vojnika, 6 podoficira i 2 oficira, a oruđe uništeno.

6. 11. 1943 Kod s. Bušinje Vasi (blizu Metlike) 1. bataljon 15. slovenačke (belokranjske) brigade 15. divizije NOVJ napao iz zasede nemačku motorizovanu kolonu. Poginulo je 14 i zarobljeno 4 vojnika. Uništena su 2 kamiona i zaplenjen protivavionski mitraljez.

18. 12. 1943 U s. Sopnici (kod Zagreba) Turopoljsko-posavski NOP odred i četa 2. diverzantskog bataljona GŽ NOV i PO za Hrvatsku napali i razoružali domobransku posadu i uništili dva skladišta (390 tona) avionskih bombi i protivavionskih granata. Zarobljeno je 60 domobrana, 1 podoficir i 2 oficira, a od eksplozije poginulo je 5 i ranjeno 41 nemački vojnik i domobran.

27. 12. 1943 U s. Prždevu i s. Klisuri (kod Negotina, na Vardaru) partizanski bataljon -Strašo Pindžur- istovremeno napao nemačke delove za vezu i za protivavionsko osmatranje. Posle kraće borbe u s. Prždevu je poginulo 8 nemačkih vojnika i zaplenjeno 17 pušaka i druge ratne opreme, dok napad u s. Klisuri nije uspeo zbog intervencije bugarskih jedinica iz Kavadaraca i s. Demir-Kapije.

0. 2. 1944 Po naređenju GŠ NOV i PO za Hrvatsku, objedinjavanjem više kurseva pri Štabu 6. korpusa NOVJ, formirana 2. oficirska škola NOV Hrvatske. Imala je pešadijski, artiljerijski, protivavionski, obaveštajni, intendantski i sanitetski kurs i kurs za vezu. Školovala je uglavnom oficire koji su pripadali jedinicama 6. i 10. korpusa NOVJ.

18. 5. 1944 Kod Niša 9. srpska NO brigada i Niški NOP odred prešli preko J. Morave i komunikacija i kod s. Camurlije naišli na logor nemačke protivavionske odbrane, kojom prilikom su nemački vojnici zarobili komandanta brigade Vasilija Đurovića, narodnog heroja.

25. 5. 1944 Prvi otpor desantnim jedinicama u Drvaru pružili su: Prateći bataljon VŠ, vod protivavionskih mitraljeza, tenkovski vod, pojedine grupe vojnopozadinskih ustanova, članovi okružnog, sreskog i opštinskog komiteta KPJ i SKOJ-a za Drvar i pripadnici organa narodne vlasti.

24. 6. 1944 GŠ NOV i PO za Srbiju naredio potčinjenim jedinicama da ukazuju pomoć savezničkim avijatičarima koji bi se prisilno spustili na teritoriju Srbije (-žive avijatičare predati najbližim savezničkim oficirima, a ranjene uputiti u najbližu bolnicu-). Isto tako je naredio da se prikupljaju podaci o neprijateljskim aerodromima, broju i vrsti aviona i protivavionskim oruđima (po mogućstvu priložiti i skicu aerodroma sa objektima).

7. 7. 1944 Kod s. Trubarevca i s. Vrbovca (blizu Sokobanje) jedinice 23. udarne divizije NOVJ razbile četnički Timočki, Krajinski i Homoljski korpus (oko 6.000 četnika). Gubici neprijatelja: 63 poginula, veći broj ranjenih i 84 zarobljena. Plen: mitraljez, p. mitraljez, protivavionski mitraljez, 2 automata i 75 pušaka. Divizija je imala 8 mrtvih i 5 ranjenih boraca.

8. 7. 1944 Na Proseku (kod Trsta) delovi Južnoprimorskog NOP odreda 9. korpusa NOVJ zarobili celokupnu posadu (36 italijanskih vojnika) protivavionske baterije i oštetili topove.

24. 7. 1944 Na pl. Bukoviku i pl. Beljevini jedinice 23, udarne divizije NOVJ (7. i 14. srpska NO brigada) napale na oko 6.000 četnika (četnički Ivankovački, Varvarinski, Resavski, Timočki, Krajinski, Deligradski i Mlavski korpus). U oštrim borbama, vođenim ceo dan, jedinice NOVJ su uspele da do 18 časova ovladaju dominantnim visovima i pokolebaju levo krilo neprijateljske odbrane. U toku borbe četnicima je stiglo pojačanje (Knjaževački, Čegarski i Niški korpus), ali je 23. divizija, snažnim jurišem, zauzela četničke glavne i rezervne položaje, odbacivši četnike ka pl. Rožnju. Gubici neprijatelja: 450 mrtvih i 50 zarobljenih. Gubici jedinica 23 divizije NOVJ: 43 mrtva i 63 ranjena borca. Zaplenjeno: 5 minobacača, 6 mitraljeza, 4 protivavionska mitraljeza, 20 p. mitraljeza, 300 pušaka i veća količina hrane i drugog materijala.

1. 9. 1944 Prvi bataljon 9. krajiške udarne brigade 10. udarne divizije NOVJ zauzeo ž. st. Raštelicu, Ivan-sedlo i s. Tarčin koje je branio 1. bataljon domobranskog 9. pešadijskog puka. Gubici neprijatelja: 16 mrtvih i 13 ranjenih; 12 domobrana se predalo. Zaplenjeno: 2 topa, 1 minobacač, 2 mitraljeza, 2 p. mitraljeza, 25.000 metaka, 80 mina za bacač, 90 granata za top, 1 vagon cigareta i 1 vagon životnih namirnica. Uništen je 1 vagon protivavionske municije.

14. 9. 1944 Sto anglo-američkih aviona bombardovalo ž. st. Alipašin Most: poginulo oko 300 lica, uglavnom civila, i uništene 2 protivavionske baterije.

16. 9. 1944 U Holandiji saveznici otpočeli vazdušnodesantnu akciju u cilju obilaska Sigfridove linije i prodiranja u ravnicu Vestfalije obilazeći Rur sa severa. Saveznički vazdušnodesantni konvoj, jačine oko 1550 transportnih aviona i 480 jedrilica, u pratnji oko 1250 lovaca, krenuo je sa aerodroma u V. Britaniji. Neposredno pred početak desanta 1140 teških bombardera je mipalo protivavionske položaje, dok je oko 200 aviona podržavalo napad britanske 2. armije u području severno od Rajne. Od 16. do 26. septembra spušteno je na položaje oko 35.000 ljudi i velika količina materijala, vozila i oružja.

12. 10. 1944 Pod pritiskom jedinica 46. divizije NOVJ i bugarskih pešadijskih i artiljerijskih jedinica, nemački vojnici i balisti napustili s. Belo Polje i probili se preko Vladičinog Hana ka pl. Kukavici. U toku 13. i 14. oktobra gonjenom neprijatelju su naneti gubici od 350 mrtvih i 280 zarobljenih. Oslobođeno je i 1200 Italijana koji su radili u fabrici za preradu molibdena. Zaplenjeno je: 30 protivavionskih topova. 12 protivavionskih mitraljeza, 5 mitraljeza, 5 protivtenkovskih pušaka, 5 minobacača, 51 puška, 100.000 metaka, 4.000 granata, 2 vagona hrane i veća količina drugog ratnog materijala i opreme.

15. 10. 1944 Posle dvanaest časova oštre borbe protiv nemačkih jedinica 5. krajiška (kozarska) udarna brigada i jedan bataljon 12. krajiške udarne brigade 11. udarne divizije NOVJ oslobodili s. Žarkovo (kod Beograda). Neprijatelj je imao 30 mrtvih, 40 ranjenih i 55 zarobljenih. Zaplenjeno je: 6 protivtenkovskih topova, 2 protivavionska mitraljeza, 2 vagona artiljerijske municije, 60 pušaka i dosta drugog materijala. Peta brigada je imala 24 poginula i 32 ranjena borca.

21. 10. 1944 Na odseku s. Skela - s. Kupinovo i kod Umke jedinice 16. i 36. udarne divizije 12. udarnog korpusa NOVJ, sa 117. i 374. protivavionskim pukom, 144. i 563. bacačkim pukom i 221. haubičkim pukom Crvene armije, forsirale r. Savu i počele operacije u Sremu.

3. 12. 1944 Na Kobiljoj glavi (na putu Sarajevo-Kiseljak) dva bataljona 7. krajiške udarne brigade 10. udarne divizije NOVJ napali nemačku motorizovanu kolonu jačine 50 vozila i 250 vojnika. Poginulo je 70 vojnika a uništena su 33 kamiona. Zaplenjeno je: protivavionski top, mitraljez, 0 pušaka, 3 pištolja i druga ratna oprema. Brigada je imala 2 poginula, 12 ranjenih i 1 nestalog borca.

18. 12. 1944 Jedinice nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen-, jačine preko 3000 vojnika, nakon jednodnevne oštre borbe odbacile delove 28. udarne divizije i 2. krajišku udarnu brigadu 17. udarne divizije Južne operativne grupe NOVJ, probile se od s. Branjeva u Janji: i noću produžile probijanje ka Bijeljini. Gubici neprijatelja: 134 poginula vojnika. Zaplenjena su 3 protivavionska topa i 1 protivavionski mitraljez a uništena su 2 tenka i 7 kamiona. Gubici jedinica NOVJ: 21 poginuo i 33 ranjena borca.

21. 1. 1945 Vrhovni komandant NOV i POJ maršal Jugoslavije Josip Broz Tito izdao naređenje o mobilizaciji izvesnog broja obveznika od 18 do 45 godina, kao i o izboru dobrovoljaca, rođenih 1928. i 1929. god., za službu u protivavionskim jedinicama NOVJ.

25. 1. 1945 Kod s. Klokota (na putu Kiseljak-Busovača) delovi 10. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali nemačku motorizovanu kolonu. Uništeno je 5 kamiona a oštećeno 6 kamiona i protivavionski top.

0. 2. 1945 Po naređenju VŠ NOV i POJ formirane 1, 2. i 3. protivavionska brigada NOVJ.

3. 2. 1945 Posle trodnevnih borbi ojačana 12. hercegovačka udarna brigada 29. udarne divizije NOVJ, uz podršku 1. tenkovske brigade NOVJ, oslobodila Čapljinu. Delovi ustaške 9. brigade i jedna četa iz nemačke 369. legionarske divizije, koji su branili mesto, povukli su se prema Mostaru, pretrpevši osetne gubitke. Brigada je imala 15 mrtvih i 25 ranjenih. Zaplenjeno: 2 minobacača, 3 mitraljeza, protivavionski mitraljez i 8 p. mitralieza

17. 2. 1945 U s. Maglajanima, s. Laktašima, s. G., D. i Srednjoj Topoli (kod Banje Luke) jedinice 39. divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napale ustaško-domobranske posade i posle oštre borbe zauzele s. Laktaše i s. Srednju Topolu. Poginuo je veliki broj i zarobljeno 55 neprijateljskih vojnika, dok su jedinice 39. divizije NOVJ imale 12 mrtvih i 16 ranjenih. Zaplenjeno: 4 protivavionska topa, 1 p. mitraljez. 25 pušaka i dosta drugog materijala.

8. 3. 1945 Kod Tule (u SSSR-u) formirana 2. tenkovska brigada JA sastava: tri tenkovska bataljona (ukupno 65 tenkova tipa T-34), Prateća, Tehnička, Protivavionska četa i Sanitetski vod.

5. 4. 1945 U s. Štorama (kod Celja) posada nemačke protivavionske baterije, jačine 65 ljudi mađarske i austrijske narodnosti, onesposobila oruđa i sa celokupnim ličnim naoružanjem i opremom prešla na stranu jedinica JA.

10. 4. 1945 Posada nemačke protivavionske baterije iz s. Ljubečna (kod Poljčana), koju su sačinjavala 64 vojnika mađarske nacionalnosti, predala se, s celokupnim naoružanjem, jedinicama 4. operativne zone Slovenije, izrazivši želju da se bori protiv nemačkog okupatora.

Dokumenti

Naredba Štaba Treće grupe slovenačkih partizanskih odreda od 12 juna 1942 god. o protivavionskoj zaštiti, upotrebljavanju italijanskih bombi i materijalnom poslovanju u jedinicama

Dopis Operativnog štaba NOP i DV za Bosansku Krajinu od 17 jula 1942 god. štabu Petog krajiškog odreda o naoružanju i upućivanju za Bosanski Petrovac dviju četa odreda i o potrebi organizovanja protivavionske odbrane u pozadini

Naredba Štaba Osme divizije, NOV i PO Hrvatske od 7 srpnja 1943 god. o pohvali jedinica i formiranju protivavionskih mitraljeskih vodova

Izvještaj Komande talijanskog Petog armijskog korpusa od 27 kolovoza 1943 god. o spuštanju protivavionskih topova od strane engleskih aviona jedinicama NOV i PO Hrvatske na sektoru Žute Lokve

Naredba Štaba Brodske NO brigade podređenim jedinicama za napad na protivavionsku bateriju u predgrađu Slavonskog Broda

Izvještaj Župske redarstvene oblasti u Brodu n/Savi Glavnom ravnateljstvu za javni red i sigurnost u Zagrebu... o napadu jedinica NOV na protivavionsku bateriju u predgrađu Slav. Broda

Izvještaj Štaba Istočne grupe NOPO Štabu VI korpusa NOV i POJ o napadu Brodske NO brigade na protivavionsku bateriju u predgrađu Slavonskog Broda

Izvještaj Vojnoinformativnog odsjeka Štaba VI korpusa NOV i POJ o akcijama na glavne komunikacije Zagreb—Beograd i o uništenju protivavionske baterije u Slavonskom Brodu

Zapovijest Štaba Brodske NO brigade od 18 listopada 1943 god. podređenim jedinicama za napad na neprijateljsku protivavionsku bateriju u predgrađu Slavonskog Broda

Izvještaj Štaba Istočne grupe NOP odreda od 20 listopada 1943 god. Štabu Šestog korpusa NOV Jugoslavije o napadu Brodske NO brigade na protivavionsku bateriju u predgrađu Slavonskog Broda

Izveštaj načelnika Vrhovnog štaba NOV i POJ Arsa Jovanovića od 16. aprila 1944. vrhovnom komandantu NOV i POJ maršalu Jugoslavije Josipu Brozu Titu da je sovjetski avion bacio pet protivavionsikih mitraljeza, ali su tri pri padu dosta oštećena

Naređenje Glavnog štaba NOV i PO Vojvodine od 23 maja 1944 god. vojvođanskim jedinicama za uništavanje mina na obali Dunava i za dostavljanje izveštaja o neprijateljskoj protivavionskoj odbrani

Uputstvo Štaba 2. armije NOVJ od 11. januara 1945. o taktičkoj upotrebi protivavionskih mitraljeza i o formaciji Protivavionske mitraljeske čete

Izveštaj Artiljerijskog odeljenja Vrhovnog štaba NOV i POJ od 12. januara 1945. o protivavionskoj odbrani Beograda

Naređenje Vrhovnog komandanta NOV i POJ od 21. januara 1945. glavnim štabovima Srbije i Makedonije, Vojnoj upravi Vojvodine, Sremske oblasti, Komandi grada Beoggrada i Vojnoj oblasti 8. korpusa za mobilizaciju ljudstva i formiranje protivavionskih jedinica

Fotografije

Povezane odrednice

Donji Lapac Niš Borbe u Hercegovini 1945. Mobilizacija u oslobodilačkom ratu Timočki korpus JVuO Borbe u Sremu 1943. Borbe na Jadranu 1944. Kavadarci Borbe u Hrvatskoj 1942. Borbe u Hrvatskoj 1944. Slavonski Brod Obrazovanje u oslobodilačkom ratu Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Beograd Borbe u Slavoniji 1944. Celje Užice Drvar Borbe u Bosni i Hercegovini 1944. Laktaši Kupinovo Vrhovni štab NOVJ Sanitet u ratu Bjelovar Glavni štab Vojvodine Bugarska u drugom svetskom ratu Borbe u Sloveniji 1943. Borbe u Bosni i Hercegovini 1945. Bosanski Petrovac Trst Umka Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu Homoljski korpus JVuO Diverzije u oslobodilačkom ratu Nikšić Mađarska u drugom svetskom ratu Avijacija u oslobodilačkom ratu Negotino Bijeljina 2. tenkovska brigada NOVJ Borbe u Sremu 1945. Borbe u Slavoniji 1943. Vukovar 28. slavonska divizija NOVJ Kiseljak Glavni štab Makedonije Ivan Gošnjak 5. udarni korpus NOVJ (2. bosanski) Krajinski korpus JVuO Prateći bataljon Vrhovnog štaba Metlika Bitka za Srbiju Italija u drugom svetskom ratu Mostar Savezničko bombardovanje Vermahta u Jugoslaviji Čapljina Luftwaffe u Jugoslaviji Bolnice u oslobodilačkom ratu Britanija i Jugoslavija Intendantura u ratu 2. udarni korpus NOVJ Završne operacije u Jugoslaviji Zasede u oslobodilačkom ratu Narodni heroji Jugoslavije Vis 1. tenkovska brigada NOVJ Borbe u Srbiji 1944. SSSR i Jugoslavija Borbe u Srbiji 1945. Kozara u oslobodilačkom ratu Glavni štab Srbije Četnici u drugom svetskom ratu Borbe u Sloveniji 1945. Borbe u Hrvatskoj 1943. Josip Broz Tito