🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Pusta Reka u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 14 hronoloških zapisa, 3 dokumenata i 1 fotografija.

Događaji

17. 10. 1941 U s. Kosančiću (kod Leskovca) Babički NOP odred spalio opštinsku arhivu i zaplenio 5 vagona žita i 6 kamiona, pa deo žita podelio narodu a drugi deo kamionima prebacio u sela Puste reke, za potrebe NOP odreda.

4. 12. 1941 U sastavu Jablaničkog NOP odreda formirane tri čete (Jablanička, Pustorečka i Gornjojablanička).

5. 12. 1941 U s. Lapotincu (kod Leskovca) održan zbor na kome je prisustvovalo nekoliko hiljada ljudi iz Puste reke. Na zboru su govorili partijski rukovodioci Jablaničkog NOP odreda i članovi OK KPJ za leskovački okrug.

0. 11. 1942 OK KPJ za Leskovac formirao Sresko povereništvo KPJ za Jablanicu i Pustu reku.

0. 5. 1943 Glavnina bugarske 27. pešadijske divizije i 750 vojnika SDS preduzeli -čišćenje- pl. Vidojevice, pl. Pasjače, Puste Reke i Jablanice, gde je dejstvovao 2. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda. Da bi izbegao udar, bataljon se prebacio na pl. Kukavicu. Pošto je veći broj seljaka oterao u zatvor; neprijatelj se krajem. maja povukao u polazne garnizone.

20. 7. 1943 Na prostoriji s. Dobri Do - s. Retkocer - s. Tulare (kod Lebana) četnici Južnomoravskog, Jablaničkog, Kosovskog i Topličkog korpusa (ukupno oko 2.000 ljudi) završili koncentraciju s ciljem da napadnu jedinice 1. južnomoravskog NOP odreda na pl. Rađanu i ovladaju slobodnom teritorijom Jablanice, Puste reke i Toplice.

10. 9. 1943 U s. Brestovcu (kod Lebana), u prisustvu 80 delegata MNO odbora, osnovan SNO odbor za srez jablanički (teritorija Jablanice i Puste Reke).

11. 10. 1943 U s. Obraždi (kod Lebana), po naređenju GŠ NOV i PO za Srbiju, od boraca 1. južnomoravskog NOP odreda formirana 1. južnomoravska NO brigada, sastava: tri bataljona (2 udarna i 1 omladinski), ukupne jačine 576 boraca. Istovremeno je preformiran 1. južnomoravski NOP odred u četiri bataljona svaki od po 120-150 boraca. Svečanom formiranju brigade prisustvovalo je nekoliko hiljada ljudi i omladine iz Puste reke, Jablanice i Toplice.

5. 12. 1943 Kod s. Brezova i s. Puste Reke (blizu Kruševa) bugarski vojnici i policija napali Kičevski bataljon (2. bataljon) 1. makedonsko-kosovske NOU brigade. U petočasovnoj borbi je poginulo oko 10 policajaca. Bataljon se bez gubitaka povukao za s. Slatinu.

28. 1. 1944 Delovi bugarskog 1. okupacionog korpusa (jačine do jedne divizije) i odredi SDS iz Leskovca, Lebana, Kuršumlije i Prokuplja preduzeli koncentričan napad na 4. južnomoravsku NO brigadu, jedinice 1. južnomoravskog NOP odreda, Komandu leskovačkog vojnog područja i komande mesta na oslobođenoj teritoriji Puste reke, Jablanice i dela Toplice. U borbama kod s. Turjana, s. Savinca i s. Ivanja jedinice NOV i PO su bile prinuđene da se prebace na pl. Kukavicu, pa se neprijatelj, 2. februara, povukao u polazne garnizone.

26. 2. 1944 Posle tri dana marša na temperaturi od minus 25°, rasteravši neprijateljsko obezbeđenje na mostu kod s. Biljanice (blizu Leskovca), 2. i 5. južnomoravska NO brigada prešle J. Moravu i Veternicu i prebacile se na teritoriju Puste reke sa 150 promrzlih boraca (od kojih je 60 upućeno na lečenje u bolnicu u s. Vujanovu).

16. 4. 1944 Na oslobođenoj teritoriji Puste reke i Jablanice, u 50 sela, otpočeli trodnevni slobodni izbori na kojima su izabraai sreski, opštinski i seoski NO odbori. Pravo učešća imali su svi građani oba pola sa navršenih 18 godina. Glasalo je 5.177 muškaraca i 4.912 žena. Glasanje je vršeno javno - dizanjem ruku.

10. 7. 1944 U južnoj Srbiji neprijatelj (četiri nemačka policijska bataljona, bugarska 27. i 29. pešadijska divizija, delovi SDK i RZK, oko 5000 pripadnika šiptarske milicije, 4 grupa četničkih jurišnih korpusa, četnička Rasinsko-toplička grupa i četnički 2. kosovski korpus) otpočeo topličko-jablaničku operaciju protiv 21. udarne 24. i 25. divizije NOVJ, s ciljem da ih nabaci na planine Petrovac, Radan i Majdan, ili da ih potisne na liniju Orlova čuka - Kitka - Lisica - Golak - Prepolac (između Vranja i Podujeva) koju su posele jake balističke snage, i tu okruži i uništi. Jedinice NOVJ (21. udarna 24. i 25. divizija, NOP odredi i jedinice komandi vojnih područja) vodeći ođbrambene borbe (do 4. avgusta) povukle su se do linije Kitka - s. Velja Glava - Orlova čuka, odakle su prešle u protivnapad i za kratko vreme proterale neprijatelja sa slobodne teritorije Jablanice, Puste reke i Toplice. U tim borbama su obostrani gubici bili veliki.

5. 11. 1944 Po naređenju GŠ NOV i PO za Srbiju rasformirani NOP odredi: Rasinski, Požarevački, Ozrenski, Toplički, Vranjski, Babički, Jablanički, Jastrebački, Ibarski, SvrIjiški, Knjaževački, Leskovački, Bosiljgradski, Pčinjski, Masurički, Pustorečki, Krivopalanački, Dobrički i Oruglički a njihovo ljudstvo ušlo u sastav brigada Narodne odbrane.

Fotografije

Povezane odrednice

Babički partizanski odred Bali Kombetar Bugarska u drugom svetskom ratu Rasinski korpus JVuO Bolnice u oslobodilačkom ratu 1. južnomoravski partizanski odred Borbe u Srbiji 1943. 7. srpska brigada (5. južnomoravska) 4. proleterska (crnogorska) udarna brigada Ustanak u Srbiji 1941. 2. proleterska divizija NOVJ Borbe u Srbiji 1944. Borbe u Makedoniji 1943. Toplički korpus JVuO Lebane 1. vojvođanska udarna brigada Vranjski partizanski odred Kuršumlija Borbe u Srbiji 1942. Jastrebački partizanski odred Toplica u oslobodilačkom ratu 2. kosovski korpus JVuO Ni zrno žita okupatoru! Narodno oslobodilački odbori 6. srpska brigada (4. južnomoravska) Kriva Palanka 24. srpska divizija NOVJ Topličko-jablanička operacija Omladina u ratu Srpski dobrovoljački odredi (ljotićevci) Podujevo Srpska državna straža (nedićevci) Požarevac Četnici u drugom svetskom ratu Prokuplje 1. južnomoravska brigada 25. srpska divizija NOVJ Vranje Kruševo 3. srpska udarna brigada Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu Žene u ratu Bitka za Srbiju 1. bugarski okupacioni korpus Borbe na Kosovu i Metohiji Leskovac Saradnja četnika sa okupatorom 4. grupa jurišnih korpusa JVuO Kičevo Rasinski partizanski odred Jablanički partizanski odred 1. makedonsko-kosovska udarna brigada Glavni štab Srbije