🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Pusta Reka u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 14 hronoloških zapisa, 3 dokumenata i 1 fotografija.

Događaji

17. 10. 1941 U s. Kosančiću (kod Leskovca) Babički NOP odred spalio opštinsku arhivu i zaplenio 5 vagona žita i 6 kamiona, pa deo žita podelio narodu a drugi deo kamionima prebacio u sela Puste reke, za potrebe NOP odreda.

4. 12. 1941 U sastavu Jablaničkog NOP odreda formirane tri čete (Jablanička, Pustorečka i Gornjojablanička).

5. 12. 1941 U s. Lapotincu (kod Leskovca) održan zbor na kome je prisustvovalo nekoliko hiljada ljudi iz Puste reke. Na zboru su govorili partijski rukovodioci Jablaničkog NOP odreda i članovi OK KPJ za leskovački okrug.

0. 11. 1942 OK KPJ za Leskovac formirao Sresko povereništvo KPJ za Jablanicu i Pustu reku.

0. 5. 1943 Glavnina bugarske 27. pešadijske divizije i 750 vojnika SDS preduzeli -čišćenje- pl. Vidojevice, pl. Pasjače, Puste Reke i Jablanice, gde je dejstvovao 2. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda. Da bi izbegao udar, bataljon se prebacio na pl. Kukavicu. Pošto je veći broj seljaka oterao u zatvor; neprijatelj se krajem. maja povukao u polazne garnizone.

20. 7. 1943 Na prostoriji s. Dobri Do - s. Retkocer - s. Tulare (kod Lebana) četnici Južnomoravskog, Jablaničkog, Kosovskog i Topličkog korpusa (ukupno oko 2.000 ljudi) završili koncentraciju s ciljem da napadnu jedinice 1. južnomoravskog NOP odreda na pl. Rađanu i ovladaju slobodnom teritorijom Jablanice, Puste reke i Toplice.

10. 9. 1943 U s. Brestovcu (kod Lebana), u prisustvu 80 delegata MNO odbora, osnovan SNO odbor za srez jablanički (teritorija Jablanice i Puste Reke).

11. 10. 1943 U s. Obraždi (kod Lebana), po naređenju GŠ NOV i PO za Srbiju, od boraca 1. južnomoravskog NOP odreda formirana 1. južnomoravska NO brigada, sastava: tri bataljona (2 udarna i 1 omladinski), ukupne jačine 576 boraca. Istovremeno je preformiran 1. južnomoravski NOP odred u četiri bataljona svaki od po 120-150 boraca. Svečanom formiranju brigade prisustvovalo je nekoliko hiljada ljudi i omladine iz Puste reke, Jablanice i Toplice.

5. 12. 1943 Kod s. Brezova i s. Puste Reke (blizu Kruševa) bugarski vojnici i policija napali Kičevski bataljon (2. bataljon) 1. makedonsko-kosovske NOU brigade. U petočasovnoj borbi je poginulo oko 10 policajaca. Bataljon se bez gubitaka povukao za s. Slatinu.

28. 1. 1944 Delovi bugarskog 1. okupacionog korpusa (jačine do jedne divizije) i odredi SDS iz Leskovca, Lebana, Kuršumlije i Prokuplja preduzeli koncentričan napad na 4. južnomoravsku NO brigadu, jedinice 1. južnomoravskog NOP odreda, Komandu leskovačkog vojnog područja i komande mesta na oslobođenoj teritoriji Puste reke, Jablanice i dela Toplice. U borbama kod s. Turjana, s. Savinca i s. Ivanja jedinice NOV i PO su bile prinuđene da se prebace na pl. Kukavicu, pa se neprijatelj, 2. februara, povukao u polazne garnizone.

26. 2. 1944 Posle tri dana marša na temperaturi od minus 25°, rasteravši neprijateljsko obezbeđenje na mostu kod s. Biljanice (blizu Leskovca), 2. i 5. južnomoravska NO brigada prešle J. Moravu i Veternicu i prebacile se na teritoriju Puste reke sa 150 promrzlih boraca (od kojih je 60 upućeno na lečenje u bolnicu u s. Vujanovu).

16. 4. 1944 Na oslobođenoj teritoriji Puste reke i Jablanice, u 50 sela, otpočeli trodnevni slobodni izbori na kojima su izabraai sreski, opštinski i seoski NO odbori. Pravo učešća imali su svi građani oba pola sa navršenih 18 godina. Glasalo je 5.177 muškaraca i 4.912 žena. Glasanje je vršeno javno - dizanjem ruku.

10. 7. 1944 U južnoj Srbiji neprijatelj (četiri nemačka policijska bataljona, bugarska 27. i 29. pešadijska divizija, delovi SDK i RZK, oko 5000 pripadnika šiptarske milicije, 4 grupa četničkih jurišnih korpusa, četnička Rasinsko-toplička grupa i četnički 2. kosovski korpus) otpočeo topličko-jablaničku operaciju protiv 21. udarne 24. i 25. divizije NOVJ, s ciljem da ih nabaci na planine Petrovac, Radan i Majdan, ili da ih potisne na liniju Orlova čuka - Kitka - Lisica - Golak - Prepolac (između Vranja i Podujeva) koju su posele jake balističke snage, i tu okruži i uništi. Jedinice NOVJ (21. udarna 24. i 25. divizija, NOP odredi i jedinice komandi vojnih područja) vodeći ođbrambene borbe (do 4. avgusta) povukle su se do linije Kitka - s. Velja Glava - Orlova čuka, odakle su prešle u protivnapad i za kratko vreme proterale neprijatelja sa slobodne teritorije Jablanice, Puste reke i Toplice. U tim borbama su obostrani gubici bili veliki.

5. 11. 1944 Po naređenju GŠ NOV i PO za Srbiju rasformirani NOP odredi: Rasinski, Požarevački, Ozrenski, Toplički, Vranjski, Babički, Jablanički, Jastrebački, Ibarski, SvrIjiški, Knjaževački, Leskovački, Bosiljgradski, Pčinjski, Masurički, Pustorečki, Krivopalanački, Dobrički i Oruglički a njihovo ljudstvo ušlo u sastav brigada Narodne odbrane.

Fotografije

Povezane odrednice

Kičevo 4. proleterska (crnogorska) udarna brigada Topličko-jablanička operacija 1. vojvođanska udarna brigada Toplica u oslobodilačkom ratu 25. srpska divizija NOVJ Bali Kombetar Rasinski partizanski odred 6. srpska brigada (4. južnomoravska) 1. južnomoravska brigada 24. srpska divizija NOVJ Požarevac 3. srpska udarna brigada Ni zrno žita okupatoru! Toplički korpus JVuO Borbe u Makedoniji 1943. 2. kosovski korpus JVuO Vranje 4. grupa jurišnih korpusa JVuO Kuršumlija Kruševo Babički partizanski odred 2. proleterska divizija NOVJ Leskovac Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu Žene u ratu Borbe u Srbiji 1944. Jastrebački partizanski odred Borbe u Srbiji 1942. Prokuplje Borbe na Kosovu i Metohiji Srpska državna straža (nedićevci) Kriva Palanka Narodno oslobodilački odbori Lebane Omladina u ratu 7. srpska brigada (5. južnomoravska) Borbe u Srbiji 1943. Podujevo 1. južnomoravski partizanski odred Bitka za Srbiju Glavni štab Srbije Četnici u drugom svetskom ratu 1. bugarski okupacioni korpus Bugarska u drugom svetskom ratu Saradnja četnika sa okupatorom Rasinski korpus JVuO Jablanički partizanski odred Ustanak u Srbiji 1941. 1. makedonsko-kosovska udarna brigada Bolnice u oslobodilačkom ratu Vranjski partizanski odred Srpski dobrovoljački odredi (ljotićevci)