🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Šavnik u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 44 hronoloških zapisa, 40 dokumenata i 1 fotografija.

Događaji

0. 7. 1941 U oslobođenom Šavniku formirana Komanda mesta i narodni sud sa zadatkom da sudi svima onima koji bi pokušali da se suprotstave NOP-u.

22. 7. 1941 Oko 600 ustanika iz Drobnjaka i Uskoka izvršilo snažan napad i zauzelo Šavnik u kome su se nalazila 52 italijanska vojnika i 11 bivših jugoslovenskih žandarma i finansa. U borbi je poginulo 7 italijanskih vojnika i 2 žandarma, a 8 ih je ranjeno. Zaplenjeno: 66 pušaka, 2 mitraljeza, 2 p. mitraljeza, nekoliko vagona brašna i drugih namirnica.

5. 8. 1941 Iz zasede na Krnovu polju u rejonu Meki dolovi (kod Šavnika) četa Jezerskog bataljona i manji delovi Drobnjačkog i Uskočkog bataljona napali italijansku kolonu divizije -Kačatori dele Alpi- (oko 100 kamiona i 15 tenkova), koja je od Nikšića nadirala prema Šavniku. Borba se produžila i sledećeg dana. Pretrpevši osetne gubitke, neprijatelj je spalio sela Kruševice i Mokro. Poginulo 6 boraca a 3 civila ranjena.

6. 8. 1941 Na Gracu (kod Nikšića) ustanici uspeli da čitav dan zadrže italijanske snage koje su nadirale od Nikšića u pravcu Šavnika.

6. 8. 1941 Delovi italijanske divizije -Kačatori dele Alpi- zauzeli Šavnik. Jak otpor su pružili ustanički bataljoni Drobnjački, Uskočki i -Bajo Pivljanin-.

0. 10. 1941 U s. Novakovićima (kod Žabljaka) završila rad II sreska partijska konferencija, kojoj su prisustvovali predstavnici PK KPJ za Crnu Goru, Boku i Sandžak i OK KPJ za Nikšić. Analiziran je dotadašnji rad; postavljeni su novi zadaci; izabran je nov SK KPJ za Šavnik.

0. 10. 1941 U Šavniku formirana partizanska bolnica, čiji je kapacitet bio oko 15 kreveta.

16. 10. 1941 Plašeći se opkoljavanja i uništenja jedinice okupatorskih garnizona u Žabljaku i Šavniku su se povukle u Nikšić. Sutradan delovi Durmitorskog NOP odreda ušli u Žabljak i Šavnik i obrazovali komande mesta.

0. 11. 1941 MK KPJ za Šavnik imenovao SNO za srez šavnički sa sedištem u Žabljaku.

1. 11. 1941 U Žabljaku, uz prisustvo delegata PK KPJ za Crnu Goru, Boku i Sandžak, Baja Sekulića, otpočelo trodnevno partijsko savetovanje. Odlučeno je: na teritoriji sreza izvršiti izbore seoskih, opštinskih i sreskih NO odbora; pristupiti likvidiranju narodnih neprijatelja; uspostaviti partizanske straže u Žabljaku, Šavniku i Breznama; formirati partizanske bataljone i durmitorsku brigadu -Vojvoda Momčilo- i izvršiti pripreme za pretstojeći napad na Pljevlja.

1. 12. 1941 Kod Krnova polja partizani Durmitorskog NOP odreda porušili kolski put Nikšić-Šavnik.

9. 12. 1941 GŠ NOP odreda za Crnu Goru i Boku naredio Štabu Nikšićkog NOP odreda da rušenjem puteva onemogući kretanje neprijateljskih kamiona u pravcu Šavnika i Nikšića; da drži zasede i straže od Nikšića ka Grahovu i ka Podgorici (sada: Titograd); da hitno prebaci sanitetsko ljudstvo i materija], kao i hranu, u bolnicu na Žabljaku.

14. 12. 1941 Održano partijsko savetovanje za područje MK KPJ Šavnik: razmatrana politička situacija posle neuspelog napada na Pljevlja.

13. 1. 1942 MK KPJ za Šavnik uputio narodu proglas s pozivom na još odlučniju borbu protiv svih neprijatelja NOP-a i na čvršću saradnju pozadine i fronta.

15. 2. 1942 U selu Komarnici (blizu Šavnika), uz prisustvo 35 delegata iz svih opština, održana je sreska konferencija na kojoj je izabran novi sreski NO odbor. Istovremeno je, pri Sreskom NO odboru, izabrana i Komisija za nabavku žita i drugih namirnica.

5. 3. 1942 U s. Boanu (kod Šavnika), odlukom Štaba Durmitorskog NOP odreda, formirana Komanda mesta, čiji je zadatak bio da kontroliše kretanje sumnjivih lica na svojoj teritoriji, da se bori protiv pete kolcne i protiv špekulacije i da se brine o snabdevanju vojske.

10. 5. 1942 Zbog nadiranja italijanskih jedinica CK KPJ i VŠ NOP i DV Jugoslavije napustili Foču i uputili se prema s. Plužinama (kod Šavnika).

27. 5. 1942 Jake italijanske i četničke snage, prodirući od Nikšića, zauzele Šavnik, a četničke snage iz Kolašina ušle u Žabljak. Ta mesta su branile jedinice Durmitorskog, Komskog, Nikšićkog NOP odreda i delovi 1. proleterske NOU brigade.

7. 6. 1942 Na položajima Stara gora, V. Buručkovac, Lojanik jedinice iz sastava Durmitorskih trupa (1. bataljon 1. proleterske, 2. bataljon 2. proleterske NOU brigade, 1 komski, 3. nikšićki i 3. durmitorski udarni bataljon) posle jednodnevne borbe odbile napad oko 500 četnika koji su prethodne noći od Šavnika, dolinom r. Komarnice, prodrli u rejon pl. Studene u Pivi. U toj borbi je poginulo 15 četnika, dok su partizanske jedinice imale 3 mrtva i 6 ranjenih boraca.

12. 6. 1942 U s. Smriječnu (kod Šavnika), po odluci vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije Josipa Broza Tita, formirana 5. proleterska (crnogorska) NOU brigada, sastava: četiri bataljona od boraca iz Nikšićkog i Zetskog NOP odreda i delova jedinica s teritorije danilovgradskog i podgoričkog sreza.

18. 4. 1943 Vrhovni komandant NOV i POJ Josip Broz Tito naredio Štabu 3. udarne divizije NOVJ da, ofanzivno dejstvujući središnjim delom Crne Gore, izbije na prostoriju Šavnik-Boan i na oslobođenoj teritoriji vrši mobilizaciju i organizuje narodnu vlast.

18. 4. 1943 Partizani sreza šavničkog posle kraće borbe protiv četnika zauzeli Šavnik, Žabljak i Boan.

21. 4. 1943 U s. Bezujama i s. Bajovom Polju (kod Šavnika) delovi 3. udarne i 2. proleterske udarne divizije NOVJ odbili napad jednog bataljona italijanske divizije -Ferara- i četnika sa pravca Javorka i naneli im gubitke od 4 mrtva i 19 ranjenih.

23. 4. 1943 Mesni partizani, pomognuti stanovništvom, odbacili četnike ka Nikšiću i zauzeli s. Mokro, s. Kruševice i s. Miloševiče (kod Šavnika).

9. 5. 1943 Štab 3. udarne divizije NOVJ uputio 1. dalmatinsku udarnu brigadu (iz svoje rezerve) na položaje s. Dragovoljići - s. Oblatno - s. Zagrad radi zatvaranja pravaca Nikšić-Župa i Nikšić-Šavnik.

14. 5. 1943 GŠ NOV i PO za Crnu Goru i Boku izdao naredbu da se obrazuje Komanda durmitorskog područja (s komandama mesta u Žabljaku, Šavniku, s. Boanu, s. Njegovuđi, Pivskoj Župi i Pivskoj planini, kao i odsek za vojne vlasti pri GŠ NOV i PO za Crnu Goru i Boku.

19. 5. 1943 Iz Mojkovca 7. krajiška udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ otpočela pokret preko Sinjajevine i Šavnika ka s. Ravnom da pojača odbranu grupe bataljona 10. hercegovačke brigade 3. udarne divizije NOVJ na pravcu Gatačko polje - Pivska župa i sprečava prodor nemačke 118. lovačke i 7. SS divizije -Princ Eugen-.

20. 5. 1943 VŠ NOV i POJ doneo odluku da se težište operacija iz doline r. Pive, Tare i Lima prenese na severozapad i da se 1. proleterska udarna divizija NOVJ prebaci prema Foči, na front Drinske operativne grupe; da 7. divizija NOVJ na levoj obali r. Čehotine onemogući prodor neprijatelja od s. Boljanića ka s. Gradcu; da 3. udarna divizija NOVJ zatvori pravce Gacko - Pivska župa i Nikšić-Šavnik; da 2. proleterska udarna divizija NOVJ brani srednji tok r. Tare i zatvori pravac Pljevlja - Lever-Tara. Ovim pregrupisavanjem snaga i orijentisanjem 5. udarne divizije NOVJ iz centralne Bosne ka Foči izražena je osnovna ideja VŠ o proboju u istočnu Bosnu.

22. 5. 1943 Na grebenu Žirovnice (kod Nikšića) 5. crnogorska udarna brigada 3. udarne divizije NOVJ razbila četničke snage. Neposredno potom 14. puk nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- i motorizovana pukovska grupa italijanske divizije -Ferara- otpočeli su jak napad pravcima Nikšić-Šavnik i Nikšić - Pivska župa. Brigada se pod borbom povukla na liiju Gradac - s. V. i M. Orah - s. Jasenovo Polje, gde je s 1. dalmatinskom udarnom brigadom iste divizije zadržala dalji prodor neprijatelja.

27. 5. 1943 Iz rejona Bukovik - s. Gvozd (kod Nikšića) Štab 3. udarne divizije NOVJ uputio 1. dalmatinsku NOU brigadu da posedne desnu obalu r. Komarnice, zatvori sve prelaze između s. Duži i Pivskog manastira i prihvati 5. crnogorsku NOU brigadu koja je zatvarala pravac Nikšić-Šavnik.

28. 5. 1943 Na Krnovskoj glavici, Ostrvici i Komanđirovom brdu (na pravcu Nikšić-Šavnik) 5. crnogorska udarna brigada 3. udarne divizije NOVJ vodila žestoke ođbrambene borbe protiv 14. puka nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- i delova italijanske divizije -Ferara-, a potom se, 30. maja, prebacila na desnu obalu r. Komarnice, gde se povezala sa 1. dalmatinskom udarnom brigadom i 3. proleterskom (sandžačkom) udarnom brigadom 1. proleterske udarne divizije NOVJ.

29. 5. 1943 Nemačka 7. SS divizija -Princ Eugen-, posle višednevnih teških borbi protiv 5. crnogorske udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ, zauzela Šavnik.

29. 5. 1943 Na pravcu Šavnik-Žabljak italijanska avijacija u više navrata bombardovala i mitraljirala položaje jedinica 3. udarne divizije NOVJ.

31. 5. 1943 Na r. Komarnici (kod Šavnika) 5. crnogorska udarna brigada 3. udarne divizije NOVJ izvršila više uspešnih noćnih napada i nanela osetne gubitke 13. puku nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen-.

1. 6. 1943 U rejonu s. Brljevo - Štirna - s. Budnja (Župa pivska) tri brigade 2. proleterske udarne i 3. udarne divizije NOVJ (4. proleterska, 7. krajiška i 10. hercegovačka NOU brigada) noćnim napadom razbile delove nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen-, prešle r. Vrbnicu i izbile u s. Miloševiće (kod Šavnika). U borbi je poginuo borac bombaš Vojin Poleksić, narodni heroj.

2. 6. 1943 Otpočelo prebacivanje nemačke 118. lovačke divizije s donjeg toka r. Tare na r. Sutjesku i glavnine nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- (koju je na položaju Šavnik-s. Bare smenila italijanska divizija -Ferara-) preko Gacka u susret 118. lovačkoj diviziji, u cilju stezanja obruča i uništenja Glavne operativne grupe VŠ NOV i POJ.

23. 9. 1943 Posle kraće borbe protiv četnika Durmitorske brigade 1. bataljon Durmitorskog NOP odreda zauzeo Šavnik.

10. 10. 1943 U s. Virku (kod Žabljaka), u prisustvu oko 80 delegata seoskih NO odbora, održana sreska konferencija na kojoj je izabran Sreski narodnooslobodilački odbor za Šavnik (sa sedištem u Žabljaku).

20. 8. 1944 Na položajima Krstac - Kapetanovo jezero (blizu Šavnika) 3. bataljon 7. crnogorske udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ vodio jaku borbu protiv nemačkih vojnika i četnika. Neprijatelj je imao oko 15 mrtvih, a bataljon - 1 mrtvog i 4 ranjena borca.

21. 8. 1944 Nadirući sa pravca Kolašina, jače nemačke snage zauzele Šavnik.

21. 8. 1944 Na Pivskoj planini 6. proleterska divizija NOVJ -Nikola Tesla- vodila uporne borbe protiv delova nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- koja je preko Pive nadirala ka Šavniku. Pošto je 22. avgusta sa improvizovanog aerodroma u s. Breznama, svoje ranjene i iznemogle borce, kao i borce 12. udarnog korpusa NOVJ evakuisala u bolnice NOVJ u Italiji, 6. divizija je nastavila pokret za Sandžak.

22. 8. 1944 VŠ NOV i POJ naredio Štabu 2. udarnog korpusa NOVJ da, u saglasnosti sa Štabom 12. udarnog korpusa NOVJ, organizuje odbranu aerodroma u s. Breznama (kod Šavnika), odakle će se u toku toga i sledećeg dana avionima evakuisati ranjenici u bolnice NOVJ u Italiji.

22. 8. 1944 Sa improvizovanog aerodroma u s. Breznama (kod Šavnika) 36 savezničkih transportnih aviona, uz zaštitu 50 lovaca, u nekoliko navrata evakuisali u bolnice NOVJ u Italiji 1059 ranjenika 2. i 12. udarnog korpusa i 6. proleterske divizije NOVJ -Nikola Tesla-, 16 savezničkih avijatičara i 3 člana engleske vojne misije.

31. 8. 1944 Jedinice 2. udarnog korpusa NOVJ oslobodile Šavnik, u kome se nalazila manja grupa četnika.

Dokumenti

Pregled gubitaka pešadijske divizije „Kačatori dele Alpi 5. avgusta 1941. u akciji protiv crnogorskih ustanika u zoni Šavnika

Pismo okružnog komiteta KPJ za Nikšić od 19. decembra 1941. rejonskom komitetu u Pivi i Mjesnom komitetu Šavnik o oživljavanju rada partijske organizacije na tom terenu

Pismo Okružnog komiteta KPJ za Nikšić od 31. januara 1942. Mjesnom komitetu KPJ Šavnik o političkoj situaciji na terenu i upućivanju delegata na Ostrošku skupštinu

Pismo Okružnog komiteta KPJ za Nikšić od 27. februara 1942. Mjesnom komitetu Šavnik o opasnosti od četničkog uticaja u Vasojevićima i drugim krajevima Crne Gore

Izvještaj Mjesnog komiteta KPJ za Šavnik od 4. marta 1942. Okružnom komitetu za Nikšić o vojno-političkoj situaciji na području komiteta

Pismo Okružnog komiteta KPJ za Nikšić od 12. marta 1942. Mjesnom komitetu Šavnik u vezi sa vojno-političkom situacijom na području okruga

Naređenje Glavnog štaba NOP odreda za Crnu Goru i Boku od 6. aprila 1942. Štabu Nikšićkog NOP odreda da uputi jedan bataljon pravcem Krnovo - Šavnik da spriječe prodor Italijana i četnika

Naređenje Glavnog štaba NOP i DO za Crnu Goru i Boku od 17 maja 1942 god. štabu Zetskog NOP i DO za zaustavljanje prodora Italijana i četnika prema Šavniku i Rovcima

Izvještaj Glavnog štaba NOP i DO za Crnu Goru i Boku od 17 maja 1942 god. Moši Pijadu o cilju italijansko-četničkog nadiranja prema Barama Bojovića i Šavniku i rasporedu udarnog bataljona na tom sektoru

Pismo Glavnog štaba NOP i DO za Crnu Goru n Boku od 17 maja 1942 god. Savi Kovačeviću o situaciji na sektoru Nikšnć - Šavnik

Izvještaj Komande područja Durmitorskog NOP odreda od 17 maja 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o ugrožavanju puta Šavnik - Nikšić i o situaciji oko Kolašina

Naređenje Glavnog štaba NOP odreda za Crnu Goru i Boku od 17. maja 1942. Štabu 1. bataljona Nikšićkog NOP odreda da zadrži položaj Brezova glava i da zatvori pravac ka Šavniku

Izvještaj Glavnog štaba NOP i DO za Crnu Goru i Boku od 19 maja 1942 god. Milovanu Đilasu o italijansko-četničkoj ofanzivi u pravcu Šavnika i Rovaca i preduzetim mjerama za odbranu

Naređenje Glavnog štaba NOP i DO za Crnu Goru i Boku od 27 maja 1942 god. štabu Durmitorskog NOP i DO za izvršenje prepada na italijansko-četnički logor na Mokrom i rušenje puta koji vodi za Šavnik

Izvještaj štaba Durmitorskog NOP i DO od 27 maja 1942 god. Glavnom štabu NOP i DO za Crnu Goru i Boku o borbama protiv Italijana i četnika na sektoru Šavnika

Naređenje Glavnog štaba NOP i DO za Crnu Goru i Boku od 28 maja 1942 god. štabu Durmitorskog NOP i DO za odlučnu odbranu pravca Šavnik - Pivska Planina

Izvještaj Štaba durmitorskih trupa od 28 maja 1942 god. Glavnom štabu NOP i DO za Crnu Goru i Boku o borbama protiv četnika i Italijana na sektoru Šavnik - Žabljak

Izvještaj Štaba durmitorskih trupa od 28 maja 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o borbama oko Žabljaka i Šavnika

Naređenje Glavnog štaba NOP i DO za Crnu Goru i Boku od 29 maja 1942 god. štabu Nikšićkog NOP i DO za aktivno dejstvo na komunikaciju Nikšić - Šavnik i zatvaranje pravca Lipova Ravan - Javorak - Piva

Izvještaj štaba Durmitorskog NOP i DO od 29 maja 1942 god. Glavnom štabu NOP i DO za Crnu Goru i Boku o stanju odreda i koncentraciji Italijana i četnika kod Šavnika

Pismo kapetana Pavla Đurišića od 15. jula 1942. majoru Zahariju Ostojiću o situaciji u vezi Žabljaka i Šavnika i pripremama za napad na partizanske snage u rejonu Zelengore

Izveštaj zamenika načelnika Vrhovnog štaba NOV i POJ od aprila 1943 Vrhovnom štabu o razbijanju četnika na prostoru Žabljak - Šavnik

Izvještaj štaba Druge proleterske divizije od 21 aprila 1943 god. Vrhovnom štabu NOV i PO Jugoslavije o upućivanju Četvrte proleterske brigade prema Šavniku

Depeša komandanta 2. proleterske divizije NOVJ od 24. aprila 1943. Vrhovnom štabu NOV i POJ o osloboćenju Šavnika, Žabljaka i Boana

Izvještaj Štaba Pete crnogorske NOU brigade od maja 1943 god. zamjeniku načelnika Vrhovnog štaba NOV i PO Jugoslavije o borbama protiv neprijatelja oko Šavnika i rasporedu brigade

Izveštaj pomoćnika delegata Štaba Draže Mihailovića za Crnu Goru od 2. maja 1943. Draži Mihailoviću o borbama četnika protiv jedinica NOVJ kod Šavnika, Javorja i Šahovića —

Izvještaj Štaba Druge proleterske divizije od 7 maja 1943 god. Vrhovnom štabu NOV i PO Jugoslavije o situaciji na području Žabljaka i Šavnika

Izvještaj narodnog heroja Save Kovačevića od 28 maja 1943 god. Vrhovnom štabu NOV Jugoslavije o boju na Krnovu i situaciji oko Šavnika

Dnevni izvještaj Komande Šestog armijskog korpusa za 30 maj 1943 god. Komandi Druge armije o bojevima njemačkih i italijanskih jedinica na sektoru Pljevalja, Šavnika i Nikšića

Dnevni izvještaj Komande Šestog armijskog korpusa za 31 maj 1943 god. Komandi Druge armije o rasporedu i bojevima njemačkih i italijanskih jedinica na sektoru Pljevalja, Šavnika, Nikšića i Kolašina

Zapovest 1. brdske divizije od 31. maja 1943. potčinjenim jedinicama za proboj kroz planinu Sinjajevinu i stvaranje mostobrana kod Šavnika

Zapovest Borbene grupe Ludviger od 1. juna 1943. potčinjenim jedinicama za sužavanje obruča u rejonu Bitine — Žabljak — Šavnik

Izvještaj Treće udarne divizije od 2 juna 1943 god. Vrhovnom štabu NOV i PO Jugoslavije o napuštanju Šavnika i bojevima na Javorku

Dnevni izvještaj Komande Šestog armijskog korpusa za 2 juni 1943 god. o bojevima protiv snaga NOVJ na sektoru Šavnika

Dnevni izvještaj Komande Šestog armijskog korpusa za 4 juni 1943 god. Komandi Druge armije o pripremi protivnapada u pravcu Mratinja i premještanju Prve divizije u Šavnik

Izvještaj Štaba italijanske brigade Aosta od 13 oktobra 1943 god. Štabu Treće udarne divizije NOV Jugoslavije o izvršenju zadataka na rušenju komunikacnje Nikšić - Šavnik

Naređenje štaba Treće udarne divizije NOVJ od 24 oktobra 1943 god. potčinjenim jedinicama za posjedanje novih položaja u cilju sprečavanja neprijateljskog prodora prema Šavniku i Pljevljima

Naređenje Štaba Primorske operativne grupe od 14 avgusta 1944 god. za nov raspored radi zatvaranja pravca Nikšić - Šavnik i Nikšić - Viluse - Grahovo - Trebinje

Naređenje Štaba Pete crnogorske proleterske brigade od 18 avgusta 1944 god. za zatvaranje pravca od Lipova i Štitarice preko Sinjajevine u pravcu Šavnika

Naređenje Štaba Sedme crnogorske NOU brigade od 20 avgusta 1944 god. za posijedanje položaja na sektoru Krnovo - Šavnik

Fotografije

Povezane odrednice

Pljevlja Narodni neprijatelji u oslobodilačkom ratu Četnici u drugom svetskom ratu 3. udarna divizija NOVJ Operacija Schwarz 6. lička proleterska divizija NOVJ Kolašin Žabljak Glavna operativna grupa NOVJ 3. proleterska (sandžačka) udarna brigada Vrhovni štab NOVJ 7. SS divizija Prinz Eugen Narodno oslobodilački odbori 12. vojvođanski korpus NOVJ Nikšić Nikšićki partizanski odred Glavni štab Crne Gore Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu 7. crnogorska omladinska brigada Budo Tomović Josip Broz Tito Vilus 2. proleterska divizija NOVJ Narodni heroji Jugoslavije 5. proterska (crnogorska) udarna brigada Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Bitka na Sutjesci Zasede u oslobodilačkom ratu 1. dalmatinska proleterska udarna brigada Avijacija u oslobodilačkom ratu Britanija i Jugoslavija Mojkovac Saradnja četnika sa okupatorom Borbe u Crnoj Gori 1943. Vrbnica 2. proleterska udarna brigada 4. proleterska (crnogorska) udarna brigada Durmitorski partizanski odred Foča 23. pešadijska divizija Ferrara Borbe u Crnoj Gori 1944. 7. krajiška udarna brigada Diverzije u oslobodilačkom ratu Trebinje Sanitet u ratu 22. pešadijska divizija Cacciatori delle Alpi 5. krajiška udarna divizija NOVJ Mobilizacija u oslobodilačkom ratu 6. italijanski armijski korpus 1. proleterska divizija NOVJ 1. brdska divizija Vermahta Bolnice u oslobodilačkom ratu Moša Pijade Dragoljub Draža Mihailović Spašavanje savezničkih avijatičara Ranjenici u ratu 1. proleterska udarna brigada Borbe u Bosni i Hercegovini 1943. 10. hercegovačka udarna brigada 7. banijska divizija NOVJ Savezničko bombardovanje Vermahta u Jugoslaviji Borbe u Bosni i Hercegovini 1942. 118. lovačka divizija Operacija Foča Milovan Đilas Italija u drugom svetskom ratu Borbe u Hercegovini 1943. 2. udarni korpus NOVJ Ustanak u Crnoj Gori 1941. Pljevaljska bitka Zetski partizanski odred Podgorica Gacko Borbe u Crnoj Gori 1942. Arso Jovanović Sava Kovačević