🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Uroševac u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 30 hronoloških zapisa, 5 dokumenata i 1 fotografija.

Događaji

0. 4. 1941 Nemački okupator podelio oblast Kosova i Metohije na tri dela: najveći deo priključio tzv. Velikoj Albaniji (pod okupacijom Italije); srezovi kosovsko-mitrovački. vučitrnski i podujevski [Pre rata se kosovsko-mitrovački srez zvao zvečanskim, a podujevski srez se zvao lapskim.] pripali Nedićevoj Srbiji (nedićevci su došli u Kos. Mitrovicu i Vučitrn tek. marta 1942. godine, a dotle je bila šiptarska kvislinška vlast; posle dolaska nedićevaca Šiptari su takođe imali učešća u kvislinškoj vlasti), a deo gnjilanskog i uroševačkog sreza i Kačanik okupirale bugarske okupacione vlasti.

0. 1. 1942 U Uroševcu, u prisustvu člana Oblasnog komiteta KPJ za Kosovo i Metohiju, održana prva sreska partijska konferencija, na kojoj je izabran novi MK KPJ za Uroševac. [Po drugom izvoru sreska partijska konferencija je održana početkom februara.]

4. 1. 1942 U Uroševcu formirana druga partijska ćelija.

20. 1. 1942 Bugarski 1. okupacioni korpus (6, 17. i 21. divizija) završio okupiranje teritorije Srbije ograničene sa severa linijom s. Rgotina - s. Zlot - s. Despotovac - s. Jasenovo - s. Mileševo, sa zapada linijom Kragujevac - Kraljevo (isključeno) - Kosovska Mitrovica, sa juga linijom s. Babin Most s. Velja Glava i sa istoka ranijom demarkacionom linijom između Srbije i Bugarske. [Prema Bečkom sporazumu između Nemačke i Italije od 20. aprila 1941. Bugarska je okupirala jugoistočni deo Srbije - vranjski i npirotski okrug (tadačnji caribrodski, nišavski, lužnički, bosiljgradski, masurički, poljanički, preševski i pčinjski srez i delobvew belopalanačkog i vlasotinačkog sreza), teritoriju severozapadno od Zaječara (između Timoka i državne granice) i manje područje Kosmeta (deo uroševačkog i gnjilanskog sreza).]

0. 3. 1942 U Uroševcu formiran ilegalni SNO odbor za srez nerodimski a u s. Dobrotinu (srez sitnički) ilegalni MNO odbor.

14. 4. 1942 U s. Grbolama (kod Uroševca) mesni partizanski vod i grupa omladinaca odbili napade saradnika okupatora i fašistički orijentisanih Šiptara. U odbijanju napada su učestvovale i mesne partizanske desetine iz obližnjih sela Softovića. Retkocera i Pojatišta, što je ojačalo poverenje stanovništva u snagu zajedničke borbe.

0. 5. 1942 U Uroševcu formiran ilegalni opštinski NO odbor, koji je vršio funkcije i gradskog NO odbora.

0. 7. 1942 U s. Grbolama (kod Uroševca) održano oblasno partijsko savetovanje za Kosovo i Metohiju, na kome je, pored ostalog, odlučeno da se formiraju i šiptarski odredi i da se naročita pažnja posveti stupanju šiptarske omladine u NOB [Po drugom izvoru savetovanje je održano u obližnjem s. Pojatištu.].

29. 9. 1942 Na putu između s. Ramnjana i s. Tankosića (kod Uroševca), formiran šiptarski NOP odred -Zejnel Ajdini-.

0. 10. 1942 U Sirinićkoj župi (kod Uroševca), od dva bataljona iz Uroševca i okoline i tri iz Sirinićke župe, formiran Šarplaninski pozadinski NOP odred.

0. 10. 1942 Na sastanku u s. Bibi (kod Uroševca) Oblasni komitet KPJ za Kosovo i Metohiju analizirao vojno-političku situaciju u svetu i u Jugoslaviji, formirao Privremeni GŠ NOP i DV za Kosovo i Metohiju i odlučio da se organizuju partizanski NOP odredi koji će odmah preći u akcije.

19. 11. 1942 Četiri bataljona 1. proleterske NOU brigade u oštroj noćnoj borbi uništili dvaput brojniju domobransko-nemačku posadu utvrđenog uporišta u s. Sitnici (pod Manjačom), zaplenivši haubičku bateriju i naoružanje dva domobranska bataljona. Samo je manji deo posade uspeo da se probije do okolnih garnizona, a ostatak je uglavnom zarobljen. U borbi su pored ostalih, poginuli zamenik komandanta 3. bataljona Miodrag Urošević Artem i komandir voda Milan Raspopović, a smrtno je ranjen (te posle nekoliko dana podlegao ranama) politički komesar 6. bataljona Ljubomir Živković Ilić, Ljupče Španac, narodni heroji.

0. 12. 1942 Na severnim padinama Šare, zbog neprekidnih potera bugarskih jedinica i zbog drugih velikih teškoća, rasformirao se Šarplaninski NOP odred. Neki njegovi borci su uspeli da se prebace na teren Uroševca.

8. 12. 1942 U blizini s. Štrbca (kod Uroševca) jedna bugarska poterna jedinica napala Šarplaninski NOP odred i u kraćoj borbi zarobila jednog partizana.

9. 12. 1942 Zbog pojave i pokreta Šarplaninskog NOP odreda, bugarske jedinice i milicija otpočele blokiranje sela u Sirinićkoj župi (kod Uroševca), strahovito terorišući, pljačkajući i ubijajući stanovništvo.

3. 1. 1943 Kod s. Crnoljeva (na putu Uroševac-Prizren) šiptarski NOP odred -Zejnel Ajdini- napao italijansku auto-kolonu. Poginulo je oko 20 italijanskih vojnika; oštećeni su putnički automobil i nekoliko kamiona. Odred je imao 1 poginulog.

6. 1. 1943 Kod s. Grbola (blizu Uroševca) formiran Karadački (Skopskocrnogorski) NOP odred, koji se već 7/8. januara prebacio preko s. Tankosića i s. Vitine na padine Skopske Crne gore, gde je po selima otpočeo održavati otvorene konferencije i mitinge.

29. 1. 1943 U rejonu s. Binča (kod Gnjilana) Karadački (Skopskocrnogorski) NOP odred odbio iznenadan napad bugarskih jedinica i seoske milicije, pretrpevši gubitke od 1 poginulog i 2 ranjena, a potom se, podeljen u dve grupe, probio ka s. Grbolama (kod Uroševca).

30. 1. 1943 U s. Grbolama (kod Uroševca) jake italijanske jedinice i seoska milicija napale članove Oblasnog komiteta KPJ za Kosovo i Metohiju i pristigli deo Karadačkog (Skopskocrnogorskog) NOP odreda, ali su se ovi uveče, posle neravne borbe, izvukli bez gubitaka i preko s. Grackog (kod Lipljana) prebacili na pl. Goleš.

0. 3. 1943 Po odluci MK KPJ za Prizren, članovi KPJ i ilegalci prekinuli sve tt veze prema Đakovici, Uroševcu i s. Vlašnji (kod Prizrena) i posekli 16 tt stubova da bi zaprečili puteve između ovih mesta.

12. 9. 1943 U Uroševcu, u borbi protiv policije koja ga je opkolila u jednoj kući, poginuo instruktor Oblasnog komiteta KPJ za Kosovo i Metohiju Trajko Grković, narodni heroj.

0. 11. 1943 Šarplaninski NOP odred, u pokretu sa Šar-planine ka Ljumi (kod Kuksa u Albaniji) i Debru, vodio oštre borbe između s. Jažinca (kod Kačanika), s. G. Sela, s. G. Ljubinja i s. Manastirice (kod Prizrena) protiv poternih balističkih, bugarskih i nemačkih jedinica. Najzad, posle borbi s nadmoćnim neprijateljskim snagama na padinama Kobilice (kod Prizrena), on se, iscrpen i oslabljen, povukao u Sirinićku župu, gde je jedan deo (oko 25 boraca) ostao, a manje grupe su pošle u rejon Uroševca.

6. 11. 1943 Na severnim padinama Šar-planine ponovo formiran Šarplaninski NOP odred od novopridošlog ljudstva, desetine boraca Šarplaninskog NOP odreda koja je tu ostala po odlasku glavnine ka Debru i oko 40 crvenoarmejaca koji su pobegli iz nemačkog logora u Uroševcu.

13. 10. 1944 GŠ NOV i PO za Makedoniju tražio od Operativnog štaba za Kosovo i Metohiju da deo snaga uputi na Skopsku Crnu goru radi dejstva na komunikaciji Skoplje-Uroševac, pošto je 16. makedonska NO brigada dejstvovala na putu i ž. pruzi Skoplje-Kačanik.

0. 11. 1944 U Uroševcu formiran SNO odbor za srez nerodimski.

17. 11. 1944 Jedinice 2. kosovsko-metohijske NO brigade oslobodile Uroševac.

0. 12. 1944 U Uroševcu formiran Gradski NO odbor, čiji su odbornici izabrani na skupovima građana.

3. 12. 1944 Jedinice 27. srpske brigade 46. divizije NOVJ i 2. kosovsko-metohijske NO brigade, uz sadejstvo jedne baterije topova, posie oštrih borbi uspele da iz Uroševca proteraju oko 2000 balista koji su, prethodnog dana, upali u grad sa pravca Kačanika i Gnjilana. Balisti su odbačeni ka pl. Žegovcu, uz gubitke od oko 200 poginulih.

21. 12. 1944 GŠ NOV i PO za Makedoniju, u vezi sa traženjem Operativnog štaba NOV i PO za Kosovo i Metohiju, naredio 41. diviziji NOVJ da u zajednici sa kosovsko-metohijskim jedinicama čisti područje Kačanika, Uroševca i Gnjilana od balista.

25. 12. 1944 Prema naredbi Operativnog štaba NOV i PO za Kosovo i Metohiju od 20. decembra, formirane komande pećkog, prizrenskog. uroševačkog, prištinskog i kosovsko-mitrovačkog vojnog područja.

Fotografije

Povezane odrednice

Kragujevac Španski borci u oslobodilačkom ratu Aprilski rat 4. šiptarska brigada Albanija u drugom svetskom ratu Albanski partizani Narodno oslobodilački odbori Partizanski odred Zejnel Ajdini Priština 2. kosovsko-metohijska brigada 27. srpska brigada (2. pirotska) 46. srpska divizija NOVJ 41. makedonska divizija NOVJ Pirot Zločini u Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu Borbe u Makedoniji 1944. Preševo Omladina u ratu Karadački partizanski odred Narodni heroji Jugoslavije Oblasni komitet KPJ za Kosovo i Metohiju Bugarska u drugom svetskom ratu 1. proleterska udarna brigada Debar Borbe u Srbiji 1944. Italija u drugom svetskom ratu Podujevo Bali Kombetar 1. bugarski okupacioni korpus Diverzije u oslobodilačkom ratu Pljačka u ratu Partizanski odred Emin Duraku Borbe u Bosni i Hercegovini 1942. Borbe u Srbiji 1943. Zaječar Kraljevo Politički komesari u NOR-u Šarplaninski partizanski odred Borbe na Kosovu i Metohiji 16. makedonska brigada Prizren Đakovica Ilegala u ratu Ljubinje