🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Vladko Maček

Za ovaj pojam je pronađeno 20 hronoloških zapisa, 13 dokumenata i 1 fotografija.

Događaji

0. 1. 1941 Po odluci vlade Kraljevine Jugoslavije (Cvetković-Maček), pod maskom -poziva na vežbu-, odvedeno u vojne koncentracione logore oko 2000 komunista. Pored ovih, odvedeni su i mnogi simpatizeri KPJ.

0. 1. 1941 CK KPJ objavio kominike br. 5 u kome ističe: narodima Jugoslavije preti opasnost od imperijalističkih osvajača a vlada Cvetković-Maček vodi politiku koja ugrožava nezavisnost Jugoslavije; zadnji je čas da se ujedine sve narodne snage u borbi za pakt o uzajamnoj pomoći sa SSSR-om, za nezavisnost Jugoslavije, demokratizaciju zemlje, za ravnopravnost nacionalno ugnjetenih naroda, za stvaranje prave narodne vlade; komunisti treba da budu inicijatori i organizatori u borbi za jedinstvo masa odozdo i za ostvarenje postavljenih zahteva.

24. 1. 1941 U Beogradu vođeni dvodnevni razgovori između ličnog izaslanika predsednika SAD, pukovnika Vilijema Donovana i Artura Blis-Lejna, poslanika SAD, s jedne strane, i predstavnika Krunskog saveta i vlade Kraljevine Jugoslavije: kneza-namesnika Pavla Karađorđevića, Dragiše Cvetkovića i Vladimira Mačeka, s druge strane. Predstavnici SAD tražili da vlada Kraljevine Jugoslavije ne pristupi Trojnom paktu.

0. 2. 1941 CK KPJ izdao proglas povodom sprovođenja odluke vlade Kraljevine Jugoslavije (vlada Cvetković-Maček) o odvođenju u koncentracione logore oko 2000 komunista pod maskom vojne mobilizacije. U proglasu se ističe: vlada Cvetković-Maček ovom i drugim merama potkopava nezavisnost zemlje; narod i vojska se pozivaju da ujedine sve snage u borbi za pakt o uzajamnoj pomoći sa SSSR-om, protiv rata i pete kolone; protiv skupoće, terora i progona radničke klase i koncentracionih logora; za jedinstvo svih miroljubivih i naprednih snaga u borbi za mir, slobodu, demokratska prava i nacionalnu ravnopravnost.

0. 3. 1941 U Zagrebu poslanik V. Britanije Ronald Kembel vodio razgovore sa Vladimirom Mačekom, Augustom Košutićem i Jurjom Krnjevićem, pokušavajući da ih, kao članove vlade i rukovodioce HSS, nagovori da vlada Kraljevine Jugoslavije ne pristupi Trojnom paktu.

20. 3. 1941 U Beogradu održana sednica Krunskog saveta (knez-namesnik Pavle Karađorđević, dr Radenko Stanković, dr Ivan Perovič, dr Vladimir Maček, dr Aleksandar Cincar-Marković, dr Fran Kulović, ministar vojske general Petar Pešić i ministar dvora Milan Antić), na kojoj je jednoglasno odlučeno da Kraljevina Jugoslavija pristupi Trojnom paktu.

25. 3. 1941 CK KPJ objavio proglas u kome je akt vlade Kraljevine Jugoslavije (Cvetković-Maček) o pristupanju Trojnom paktu osuđen i odbačen kao akt nacionalne izdaje.

27. 3. 1941 Pod uticajem raspoloženja narodnih masa Jugoslavije, grupa oficira, sa generalom Dušanom Simovićem na čelu, izvela prevrat (zbacivši dotadašnju vladu Cvetković-Maček) i obrazovala novu vladu Kraljevine Jugoslavije, pod predsedništvom generala Simovića.

28. 3. 1941 Potpredsednik vlade Kraljevine Jugoslavije Vladimir Maček vodio tajne razgovore sa tajnim Hitlerovim emisarom nudeći svoje usluge na liniji razbijanja Jugoslavije.

7. 4. 1941 U s. Sevojnu (kod Titovog Užica) održana sednica vlade Kraljevine Jugoslavije, na kojoj je, pored ostalog, njen potpredsednik Vladimir Maček nagovestio mogućnost da napusti vladu.

10. 4. 1941 U Zagrebu, posle ulaska nemačkih jedinica, objavljeno stvaranje kvislinške Nezavisne Države Hrvatske (NDH). Vođa HSS Vladimir Maček pozvao narod da se novoj vlasti pokori, a članove stranke savetovao da iskreno sarađuju sa novom vlašću.

0. 1. 1942 VŠ NOP odreda Jugoslavije i CK KPJ uputili CK KPH i GŠ NOP odreda za Hrvatsku direktivu: od sitnijih akcija preći na koordinirane akcije nekoliko partizanskih jedinica radi osvajanja oružja i municije, u koju svrhu iskoristiti i nezadovoljstvo u jedinicama NDH; proširiti slobodnu teritoriju u Lici i Kordunu; narodu objašnjavati izdajničku ulogu Vladimira Mačeka i Ante Pavelića NO; odbore ne opterećivati vojnim zadacima; čuvati kadrove; prikupiti oko 300 najboljih boraca iz Hrvatske koji bi u datom momentu ušli u sastav 1. proleterske NOU brigade.

30. 12. 1942 GŠ NOV i PO za Hrvatsku izdao Štabu 2. operativne zone NOV i PO Hrvatske uputstvo o borbi protiv Mačekove politike čekanja i njegove politike pasiviziranja naroda: naglašava se da treba raskrinkavati rukovodioce HSS koji ne sarađuju sa NOP-om, kako bi se celokupno stanovništvo uključilo u NOP.

25. 6. 1943 Predstavnici HSS u inostranstvu Krnjević i Šutej izjavili u Londonu da će sarađivati u svakoj novoj izbegličkoj vladi koja bude priznala sporazum Cvetković-Maček i koja odobri budžet Banovine Hrvatske.

8. 8. 1943 U Otočcu održana konferencija pristalica i funkcionera HSS iz Like. Konferencija je proglasom pozvala Hrvate Like da stupaju u NOVJ i osudila Mačekovu politiku -čekanja- i zločine ustaša.

14. 8. 1943 Generalni sekretar KPJ Josip Broz Tito uputio CK KPH i GŠ NOV i PO za Hrvatsku direktivu u kojoj ističe da je pogrešno pomagati stvaranje neke nove HSS kao osnove saradnje u NOB-u i da jo to čisto interna stvar onih koji to žele; sporazume treba stvarati u okviru ZAVNOH-a, a stvaranje opozicije Vladimiru Mačeku treba da ide po liniji borbe protiv Mačeka.

25. 1. 1944 U selu Ba (kod Valjeva) otpočeo četverodnevni četnički kongres, uz prisustvo 274 delegata, među kojima su bili i predstavnici bivših političkih partija: Živko Topalović, predsednik Socijalističke stranke (SS), Anton Krejči, predstavnik jugoslovenske nacionalne stranke (JNS), inž. Vladimir Predavec, predstavnik HSS i lični izaslanik Vladimira Mačeka, Velimir Jojić, predstavnik Demokratske stranke (DS). Prisustvovao je i kapetan Mensfild, član vojne misije SAD kod četničke Vrhovne komande. Sve organizacije i stranke koje su podržavale četnički pokret ujedinile su se pod nazivom Jugoslovenska narodna demokratska zajednica; obrazovan je Centralni nacionalni komitet Kraljevine Jugoslavije; donet je Opšti narodni program; sastavljena je je rezolucija o zadacima u daljoj borbi protiv NOP-a. Ovaj kongres je bio još jedan pokušaj da se ospori zakonitost AVNOJ-a i da se svetska reakcija mobilise u odbrani četnika Draže Mihailovića.

0. 2. 1944 Mačekova rukovodeća grupa HSS zaključila sporazum sa vladom NDH: da ustaše i domobrani, u času kapitulacije Nemačke, pomognu Mačeku u preuzimanju vlasti, a da rukovodstvo HSS uzme ustaške zločince pod svoju zaštitu.

4. 2. 1944 VŠ NOV i POJ uputio depešu GŠ NOV i PO za Hrvatsku: obaveštava da je predstavnik rukovodstva HSS Tomo Jančiković, po direktivi predsednika HSS Vladimira Mačeka, stigao u Kairo i preko izbegličke vlade Kraljevine Jugoslavije tražio da ide u London i da se poveže s Jurjem Krnjevićem i drugim rukovodiocima HSS, inače članovima izbegličke vlade Kraljevine Jugoslavije, radi pojačane borbe protiv NOP-a.

0. 5. 1944 Održan prvi sastanak između predstavnika NDH Mladena Lorkovića i Davida Sinčića i rukovodilaca HSS Augusta Košutića i Ivana Farolfija. Na njemu je zaključeno: izvesti državni udar, raspustiti ustaške vojne formacije i stranačke organizacije i objedinjenim snagama domobrana i narodne zaštite preuzeti građansku i vojnu vlast u NDH; u zajednici sa četnicima popa Đujića organizovati odbranu na liniji r. Neretva - pl. Bjelašnica - r. Bosna - Vinkovci i pozvati zapadne saveznike da zaposednu dalmatinsku obalu; Anti Paveliću dozvoliti dobrovoljni odlazak u emigraciju, a dužnost predsednika Hrvatske Republike poveriti Vladimiru Mačeku. S planom puča je upoznat i Pavelić, koji se složio sa svim njegovim pojedinostima, ali je o svemu tome nesmotreno obavestio nemačkog poslanika u Zagrebu Zigfrida Kašea. Informisan o pripremama prevrata u Hrvatskoj, Hitler je odmah zatražio od Pavelića da uhapsi i internira vođe puča.

Dokumenti

Proglas dra Vlatka Mačeka povodom proglašenja Nezavisne države Hrvatske

Proglasi Kvaternika i Mačeka povodom proglašenja NDH 10 travnja 1941 godine

Proglasi Kvaternika i Mačeka povodom proglašenja Nezavisne Države Hrvatske 10. aprila 1941. godine

Telegram maršala Slavka Kvaternika od 10. aprila 1941. Adolfu Hitleru da je preuzeo vlast od dr Vlatka Mačeka i proklamovao Nezavisnu Državu Hrvatsku, zahvaljuje fireru na pomoći i moli da Nemački Rajh prizna NDH

Uputstvo Štaba Prvog kordunaškog NOP odreda od 11 veljače 1942 god. političkim komesarima bataljona za raskrinkavanje izbjegličke vlade, četnika, Mačeka i sličnih neprijatelja NOB

Zajednički proglas Centralnog komiteta KPJ i Vrhovnog štaba NOP i DV Jugoslavije upućen narodima Jugoslavije u povodu prve godišnjice zbacivanja izdajničke vlade Cvetković-Maček i oslobodilačke borbe jugoslavenskih naroda i narodnosti

Uputstvo Glavnog štaba NOV i PO Hrvatske od 30 prosinca 1942 god. Štabu Druge operativne zone o borbi protiv Mačekove politike čekanja

Uputstvo Glavnoga štaba NOV i PO Hrvatske Štabu Druge operativne zone NOV i PO Hrvatske o borbi protiv Mačekove politike čekanja

Pismo političkog komesara VI korpusa NOV i POJ komesaru XII divizije NOV Hrvatske u kome se analizira vojnopolitičko stanje u vezi sa svjetskim događajima i upozorava na pojavu izvjesne besperspektivnosti kod boraca zbog porasta okupatorskih snaga u našoj zemlji. Da bi se takvo štetno mišljenje što prije otklonilo, treba pojačati politički rad u jedinicama NOV i među narodom, objašnjavati odluke II zasjedanja AVNOJ-a, razobličavati politiku čekanja dr V. Mačeka i mobilizirati u NOB preostali dio hrvatskog naroda

Pismo Filipa Lakuša, člana Izvršnoga odbora ZAVNOH-a Andriji Heb rangu, sekretaru CK KPH o radu u Posavini Moslavini, Podravini i Požeškoj kotlini, te o svojim razmišljanjima u vezi s pomirljivim stavom Božidara Magovca prema Mačeku.

Pismo Centralnoga komiteta KP Hrvatske Povjerenstvu CK KPH za sjevernu Hrvatsku o stavu Izvršnog odbora HSS prema Mačeku i njegovim agentima, o učvršćenju NOF i osnivanju njenih rukovodećih organa te o potrebi popularizacije ZAVNOH-a

Upozorenje vrhovnog komandanta NOV i POJ maršala Jugoslavije Josipa Broza Tita od 22. maja 1944. rukovodstvu vojne misije NOVJ u SSSR-u u vezi s predstojećim formiranjem vlade dr Ivana Subašića, predviđenim govorom preko Radio-Moskve o dr Vladimiru Mačeku i obaveštenje o izmenama unetim u prvobitni nacrt državnog grba nove Jugoslavije

Memorandum delegacije četničkog Nacionalnog komiteta od ;27. aprila 1945. Vladku Mačeku, predsedniku Hrvatske-:seljačke stranke p potrebi ujedinjavanja svih snaga radi borbe protiv narodnooslobodilačkog pokreta

Fotografije

Povezane odrednice

Dragoljub Jovanović Borbe u Lici 1943. Adolf Hitler Borbe u Slavoniji 1944. Borbe u Hrvatskoj 1945. Vojni puč 27. marta Ustanak u Hrvatskoj 1941. Hrvatska seljačka stranka Britanija i Jugoslavija Mobilizacija u oslobodilačkom ratu Josip Broz Tito Užice Četnici u drugom svetskom ratu SSSR i Jugoslavija AVNOJ Centralni nacionalni komitet Beograd Pavle Karađorđević Zločini u Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu Ustaški zločini 1941. Jedinstveni narodnooslobodilački front (JNOF) Glavni štab Hrvatske Genocid u NDH Slavko Kvaternik Aleksandar Cincar-Marković Hrvatsko domobranstvo Politički komesari u NOR-u Dragoljub Draža Mihailović Borbe u Hrvatskoj 1942. Završne operacije u Jugoslaviji Živko Topalović Otočac Dinarska četnička divizija Momčilo Đujić Saradnja četnika sa okupatorom Mladen Lorković Borbe u Lici 1942. Dušan Simović Borbe u Hrvatskoj 1943. Walter Mansfield 1. proleterska udarna brigada Vrhovni štab NOVJ Komunistička partija Hrvatske Aprilski rat Bitka na Zelengori Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu Borbe u Srbiji 1944. Vermaht u Jugoslaviji Borbe u Hrvatskoj 1944. Vinkovci Izbeglička vlada Kraljevine Jugoslavije Zagreb Valjevo SAD i Jugoslavija 1. kordunaški partizanski odred Centralni komitet KPJ ZAVNOH David Sinčić Siegfried Kasche Ante Pavelić