🔍
Baza podataka o drugom svetskom ratu na tlu Jugoslavije
ustanak

Vranje u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 87 hronoloških zapisa, 22 dokumenata i 6 fotografija.

Događaji

0. 9. 1941 U selima Pocerine: Dobriću, Pridvorici, Miokusu i Trbušcu formirani mesni NO odbori, a u Dobriću, Culjkoviću, M. Vranjskoj i Poc. Pričinoviću formirane seoske partizanske čete.

0. 9. 1941 U Vranju i u selima Tibužju, Buštranju, Žbevcu, Masurici i dr. formirani ilegalni MNO odbori.

1. 11. 1941 Iz Bugarske stigao u Srbiju jedan bugarski bataljon za pojačanje osiguranja železničke pruge i razmestio se na ž. st. od Niša ka Vranju.

20. 12. 1941 Obavešteni o zemunici u s. Dobroj Vodi (kod Vranja) gde su se sklonili borci Vranjskog NOP odreda, bugarski vojnici su ih opkolili i posle žestoke borbe većim delom uništili. U borbi je, pored ostalih, poginuo organizator ustanka u vranjskom kraju Sima Pogačarević, narodni heroj.

0. 9. 1942 U Crnoj travi OK KPJ za Leskovac formirao Okružno povereništvo za Crnu travu, Vranje i Lužnicu.

2. 10. 1942 Jedna desetina Leskovačkog NOP odreda razmontirala deo pruge Leskovac-Vranje, usled čega se srušio nemački transportni voz, te u njemu poginulo više nemačkih vojnika.

19. 10. 1942 Iz rudnika hroma u s. Lojanu (kod Preševa) šiptarski NOP odred -Zejnel Ajdini- i deo Vranjskog NOP odreda (oko 20 boraca) proterali bugarsku stražu, te zaplenili veću količinu eksploziva i spalili arhivu rudnika.

0. 2. 1943 U s. Ravnoj Gori (kod Vlasotinaca) održano vojno-političko savetovanje kome je prisustvovao delegat VŠ NOV i POJ i CK KPJ Svetozar Vukmanović Tempo. Odlučeno je da se za teritoriju od Babičke gore i Suve planine na severu do r. Pčinje i pl. Kozjaka na jugu, od boraca Crnotravskog NOP odreda, formira 2. južnomoravski NOP odred, sastava: tri čete, što je odmah i učinjeno. Odred je dobio zadatak da što pre formira bataljone i izvrši pripreme za formiranje brigade. Formiran je i OK KPJ za Vranje.

3. 2. 1943 U s. Mlačištu (blizu Vranja) oko 300 bugarskih vojnika napalo Crnotravski NOP odred, ali je ovaj uspeo da se povuče u pravcu s. Pročalovaca. Bugarski vojnici su popalili Mlačište i pobili veći broj seljaka.

9. 4. 1943 Kod s. Krive Feje (blizu Vranja) 1. bataljon 2. južnomoravskog NOP odreda vodio borbu protiv bugarskih policajaca i ubio 3 a ranio 4 policajca.

16. 6. 1943 U s. Sv. Iliji (kod Vranja) 3. bataljon 2. južnomoravskog NOP odreda napao bugarske policajce i naterao ih u bekstvo, zaplenivši 17 pušaka, 3 revolvera i drugu opremu.

20. 6. 1943 U s. Trgovištu (kod Vranja) 3. bataljon 2. južnomoravskog NOP odreda napao bugarske policajce, koji su se razbežali. Zaplenjeno je 9 pušaka s municijom i zapaljena je opštinska arhiva.

27. 6. 1943 U s. Rđavici i s. Korbevcu (kod Vranja) 2. bataljon 2. južnomoravskog NOP odreda zaplenio 26 pušaka sa 1200 metaka i drugu opremu.

0. 7. 1943 U s. Dugoj Luci (kod Vranja) delovi 2. južnomoravskog NOP odreda napali bugarsku policiju i posle četvoročasovne borbe zapalili policijsku zgradu, te je u njoj izgorelo 40 bugarskih policajaca sa opremom i naoružanjem. Gubici odreda: 2 poginula, među kojima je i komandant bataljona Mirko Sotirović, narodni heroj.

0. 7. 1943 U Vranju formiran ilegalni GNO odbor (radio sve do oslobođenja grada).

6. 7. 1943 Kod s. Ostrovice (blizu Vranja) delovi 2. južnomoravskog NOP odreda ubili bugarskog policajca, uništili postrojenja rudnika uglja i zaplenili 90 kg eksploziva i drugi materijal.

6. 7. 1943 U s. Strezimirovcima (kod Vranja) delovi 2. južnomoravskog NOP odreda, uz saradnju bugarskih partizana, zapalili zgradu opštine i mlekaru i zaplenili 2 puške.

9. 7. 1943 U manastiru Sv. Prohor Pčinjski (kod Kumanova) delovi 2. južnomoravskog NOP odreda ubili 3 bugarska policajca, a kod s. Letovice porušili prugu Kumanovo-Vranje.

13. 7. 1943 U s. Strelcu (kod Vranja) delovi 2. južnomoravskog NOP odreda napali i proterali 40 bugarskih policajaca koji su došli da obnove opštinu i mlekaru. Poginulo je 5 i ranjeno 6 policajaca, dok je odred imao 3 ranjena. Zaplenjeno: automat, 3 puške, municija i 25 pari rublja i odela.

24. 8. 1943 U s. Ratajima i s. Dubici (kod Vranja) delovi 2. južnomoravskog NOP odreda spalili opštinske arhive i zaplenili 10 pušaka, 2 pištolja i radio-aparat.

26. 8. 1943 Kod s. Berelića (blizu Vranja) Kumanovski NOP odred, izdvojen iz sastava 2, južnomoravskng NOP odreda radi samostalnih dejstava, izvršio smotru i uputio se ka pl. Kozjaku.

15. 9. 1943 U s. Trgovištu (kod Vranja) Udarni i 2. bataljon 2. južnomoravskog NOP odreda napali 150 bugarskih policajaca. Zbog otpora neprijatelja iz rovova i bunkera, kao i zbog napada četnika s leđa, bataljoni su se pod borbom povukli, uz gubitke od 4 mrtva i 4 ranjena. Neprijatelj je imao 9 mrtvih i 12 ranjenih. Posle nekoliko dana napustio je s. Trgovište.

19. 9. 1943 U s. Klenikama (kod Vranja) Udarni bataljon 2. južnomoravskog NOP odreda napao bugarske policajce. Poginula su 3 policajca, dok su 3 izgorela u zapaljenoj zgradi opštine. Bataljon je u selu zapalio i magacin sa 3 vagona žita i zaplenio 8 pušaka i 300 kg masla.

22. 9. 1943 Odeljenje bugarskih vojnika počelo da pali s. Koćuri (kod Vranja), ali su tek pristigli delovi 2. južnomoravskog NOP odreda proterali neprijatelja, te spasli selo od daljeg paljenja.

13. 10. 1943 Između Vranja i s. Krive Feje diverzantska grupa 2. južnomoravskog NOP odreda posekla tt linije.

14. 10. 1943 Kod s. Radosina (blizu Vranja) dva puka bugarskih vojnika i oko 800 policajaca opkolili dva bataljona 2. južnomoravskog NOP odreda. Posle tročasovne borbe bataljoni su se probili ka Gradskoj reci. Štiteći odstupnicu poginuo je zamenik komandanta bataljona Sinadin Milenović narodni heroj. Bugarske jedinice su popalile sela Stol, Radosin i Rakov Dol, a u više sela streljale po 30-70 ljudi.

18. 10. 1943 Kod s. Rađevice (blizu Vranja) poginuo komandir Omladinske čete 2. južnomoravskog NOP odreda Toma Ivanović Pera Mačkatovac, narodni heroj.

0. 11. 1943 U s. Crnoj Travi (kod Vranja) formiran opštinski NO odbor.

17. 11. 1943 Diverzantska grupa 2. južnomoravskog NOP odreda minirala prugu Vranje-Ristovac i uništila lokomotivu i 6 vagona.

0. 12. 1943 U s. Babinoj Poljani (kod Vranja) formiran opštinski NO odbor.

6. 12. 1943 Kod s. Sv. Ilije (blizu Vranja) oko 1000 bugarskih vojnika napalo 2. južnomoravski NOP odred. Gubici neprijatelja: 29 mrtvih i 14 ranjenih. Odred je imao 2 ranjena.

22. 12. 1943 Kod s. Crne Trave (blizu Vranja) delovi 2. južnomoravskog NOP odreda u borbi ubili 25 bugarskih policajaca i zaplenili puškomitraljez i 4 puške.

22. 12. 1943 Između Vranjske Banje i Priboja diverzantska grupa 2. južnomoravskog NOP odreda minirala prugu i izbacila iz koloseka kompoziciju teretnog voza.

27. 12. 1943 Na putu Vranje-Bosiljgrađ delovi 2. južnomoravskog NOP odreda posekli 30 tt stubova i električni vod Jelašnica-Surdulica i zaplenili bugarski kamion sa žitom.

28. 12. 1943 Na Banjskoj reci (između Vranja i Vranjske Banje) delovi 2. južnomoravskog NOP odreda srušili putnički most.

0. 1. 1944 U s. Slivnici (kod Vranja) formiran SNO odbor za srez masurički.

3. 1. 1944 Između pl. Srpske čuke i Besne kobile (kod Vranja) 4. bataljon 2. južnomoravskog NOP odreda i Kosovski partizanski bataljon, posle 7 časova borbe, odbili napad oko 600 bugarskih vojnika i policajaca i odbacili ih ka s. Slivnici. Gubici Kosovskog bataljona: 2 mrtva i 2 ranjena borca, a gubici neprijatelja nepoznati.

0. 2. 1944 U s. Trgovištu (kod Vranja), na konferenciji delegata seoskih NO odbora, izabran SNO odbor za srez pčinjski.

2. 2. 1944 U s. Barbarušincu (kod Vranja), radi usklađivanja dejstva jedinica 2. južnomoravskog NOP odreda, Kosovskog partizanskog bataljona i Kumanovskog partizanskog bataljona -Jordan Nikolov-, formiran Privremeni operativni štab.

29. 2. 1944 Kod s. Sejaca (blizu Vranja) 3. makedonska NOU brigada, Kosovski partizanski bataljon, bugarski partizanski bataljon -Hristo Botev- i dva bataljona 2. južnomoravskog NOP odreda razbili Vardarski četnički korpus jačine oko 800 četnika. Pored velikog broja poginulih četnika zarobljeno ih je oko 100, a priličan broj se podavio u nabujaloj r. Pčinji pri pokušaju belksva. Grupa od 50-60 četnika je uspela da se prebaci na pl. Kukavicu, dok je izvestan broj zavedenih prišao našim jedinicama. Zaplenjeno je preko 100 pušaka i druga ratna oprema. Time su četnici na tom području, potučeni i vojnički i politički, prestali organizovano da deluju.

0. 3. 1944 U s. Barbarušincu (kod Vranja) osnovan ONO odbor za okrug Vranjski.

0. 3. 1944 U s. Viševcu (kod Vranja) obrazovan SNO odbor za srez vranjski.

6. 3. 1944 U s. Trgovištu (kod Vranja), od boraca 2. južnomoravskog NOP odreda, formirana 6. južnomoravska NO brigada. [Po drugim izvorima ona je formirana 8. marta.]

8. 3. 1944 U s. Trgovištu (kod Vranja) formiran Vranjski NOP odred.

13. 3. 1944 Kod s. Šajinca (blizu Vranja) 6. južnomoravska NO brigada razbila četničku Krivopalanačku brigadu, posle čega ova nije više postojala kao organizovana jedinica.

18. 3. 1944 Bugarske jedinice jačine do jedne divizije preduzele ofanzivu protiv 2. južnomoravskog NOP odreda, Kosovskog partizanskog bataljona i jedinica Crnotravskog vojnog područja s ciljem da ih u rejonu s. Crne Trave, s. Broda i s. Rupija (kod Vranja) okruže i unište. U toku ovog dana neprijatelj je uspeo da u širem rejonu pomenutih sela okruži partizanske jedinice. U 23 časa su se dve čete Kosovskog partizanskog bataljona i deo 2. južnomoravskog NOP odreda probili iz okruženja. U toj ofanzivi (poznatoj kao -martovska ofanziva-), koja je trajala do sredine aprila bugarske jedinice su ubile 57 ljudi iz s. Rupija i s. Bainca i zapalile s. Crnu Travu i s. Brod. U borbi su poginula 34 borca (među kojima i 4 člana Engleske vojne misije) i zarobljeno je oko 50 boraca, a kod s. Darkovca streljano je 12 omladinaca.

19. 3. 1944 Iz rejona s. Crne Trave (kod Vranja) delovi 2. južnomoravskog NOP odreda i jedinice Crnotravskog NOP odreda, okruženi od bugarskih jedinica, uspeli da se dolinom Rupljanske reke probiju ka pl. Kačeru. U tim borbama je poginulo 20 partizana i nešto više ih je zarobljeno.

25. 3. 1944 U s. Viševcu (kod Vranja), od boraca Kosovskog partizanskog bataljona, koji je stigao iz Jablanice i Kosovskog partizanskog bataljona koji je dejstvovao na kumanovsko-vranjskom području, formiran Kosovski NOP odred.

9. 4. 1944 Bugarski vojnici (oko 1.600) upali u s. Crnu Travu i s. Brod (kod Vranja) i opljačkali ih, a potom ih (ovog i narednog dana) zapalili i pretvorili u zgarišta.

2. 5. 1944 Kod Sv. Ilije i Čupinog Brda (blizu Krive Palanke) jedinice 6. južnomoravske NO brigade i Vranjskog vojnog područja, završile dvodnevne žestoke borbe protiv nadmoćnijih bugarskih snaga. Partizanske jedinice su zaplenile 3 topa, zatim su ih uništile jer nisu mogle da ih nose sa sobom pri daljem prodoru za Crnu travu.

9. 5. 1944 Na pl. Talambasu (kod Vranja) GŠ NOV i PO za Srbiju formirao 10. srpsku NO brigadu (nosila i naziv: 7. južnomoravska NO brigada).

12. 5. 1944 Na Stanikinom krstu (kod Vranja) 3. makedonska NOU, 8. srpska i Kosovska NO brigada vodile vrlo oštre borbe protiv nadmoćnih bugarskih snaga (jačine oko tri puka). Pošto je neprijatelj ovladao položajima, brigade su se probile prema putu Trn - s. Klisura (Bugarska).

0. 6. 1944 U s. Crnu Travu (kod Vranja) stigla jedna četa bugarske partizanske brigade -Čavdar-. Dobivši oružje od jedinica NOVJ, ona se ponovo vratila na bugarsku teritoriju.

0. 6. 1944 Od 4 bataljona 10. srpske brigade 22. divizije NOVJ i novodošlih boraca iz sela poljaničkog sreza formiran Vranjski NOP odred, sa zadatkom: da izvodi akcije na pruzi Leskovac-Vranje, čisti teren od ostataka kvislinških jedinica i vrši mobilizaciju novih boraca za jedinice NOVJ.

18. 6. 1944 Kod s. Novog Gloga (blizu Vranja) Udarna grupa (3. makedonska NOU brigada bez jednog bataljona i po jedan bataljon Kosovske i 6. južnomoravske brigade) sačekala u zasedi i razbila jednu bugarsku četu. Poginulo je oko 35 i zarobljena su 52 bugarska vojnika. Zaplenjeno: 2 mitraljeza, 5 p. mitraljeza, 50 pušaka, 12 konja, 6 kola i veća količina prehrambenih artikala.

18. 6. 1944 U rejonu Sv. Ilije (kod Vranja), posle borbi kod s. Novog Gloga, Udarna grupa (3. makedonska NOU brigada bez jednog bataljona i po jedan bataljon Kosovske i 6. južnomoravske brigade) napala delove bugarskog 1. bataljona 52. pešadijskog puka i potisnula ih s položaja u garnizon Sv. Ilija. Poginulo je 16 vojnika i zaplenjeno je 10 pušaka i druga oprema.

19. 6. 1944 Na Petrovoj gori, u s. Babinoj Poljani i s. Novom Glogu (kod Vranja) Udarna grupa, (3. makedonska NOU brigada bez jednog bataljona i po jedan bataljon Kosovske i 6. južnomoravske brigade) u zasedi sačekala i razbila jedan bataljon bugarskog 52. pešadijskog puka. To su bile poslednje borbe u neprijateljskoj -prolećnoj ofanzivi-. Posle toga neprijatelj se povukao u svoje garnizone. U ovoj ofanzivi poginulo je preko 140 vojnika i oficira, zarobljeno 106 vojnika i 2 oficira, a zaplenjeno: 5 minobacača, 3 mitraljeza, 12 p. mitraljeza. 150 pušaka, 23 konja sa opremom i dosta municije. Brigada je imala 3 mrtva.

5. 7. 1944 Između ž. stanica Džep i Predejane (na pruzi Leskova-Vranje) diverzantska grupa 22. divizije NOVJ izbacila iz šina nemački transportni voz s vojskom i materijalom. Uništene su 2 lokomotive i 10 vagona. Neprijatelj je imao oko 100 mrtvih i ranjenih.

10. 7. 1944 U južnoj Srbiji neprijatelj (četiri nemačka policijska bataljona, bugarska 27. i 29. pešadijska divizija, delovi SDK i RZK, oko 5000 pripadnika šiptarske milicije, 4 grupa četničkih jurišnih korpusa, četnička Rasinsko-toplička grupa i četnički 2. kosovski korpus) otpočeo topličko-jablaničku operaciju protiv 21. udarne 24. i 25. divizije NOVJ, s ciljem da ih nabaci na planine Petrovac, Radan i Majdan, ili da ih potisne na liniju Orlova čuka - Kitka - Lisica - Golak - Prepolac (između Vranja i Podujeva) koju su posele jake balističke snage, i tu okruži i uništi. Jedinice NOVJ (21. udarna 24. i 25. divizija, NOP odredi i jedinice komandi vojnih područja) vodeći ođbrambene borbe (do 4. avgusta) povukle su se do linije Kitka - s. Velja Glava - Orlova čuka, odakle su prešle u protivnapad i za kratko vreme proterale neprijatelja sa slobodne teritorije Jablanice, Puste reke i Toplice. U tim borbama su obostrani gubici bili veliki.

17. 7. 1944 Kod s. Korbevca (na pruzi Vranje-Leskovac) diverzantska grupa 22. divizije NOV. srušila teretni voz pun cementa. Lokomotiva i 10 vagona potpuno su uništeni. Poginulo je 5 neprijateljskih vojnika.

21. 7. 1944 Kod s. Bujkovca (blizu Vranja) diverzantska grupa 22. divizije NOVJ izbacila iz šina transportni voz. Lokomotiva i 5 vagona potpuno su uništeni. Poginulo je i ranjeno oko 130 neprijateljskih vojnika.

28. 7. 1944 Po naređenju GŠ NOV i PO za Srbiju, 25. divizija NOVJ prebacila se (između Vranja i Vladičinog Hana) na desnu obalu r. J. Morave i razmestila u rejonu s. Kriva Feja - s. Nesvrta - s. Novo Selo.

31. 7. 1944 Kod s. Nesvrte (blizu Vranja) jedan bataljon 16. srpske brigade 25, divizije NOVJ odbio napad dva bugarska bataljona, podržavana artiljerijom i avijacijom. Neprijatelj je odstupio ka dolini r. J. Morave. Oboren je 1 bugarski avion a 1 je oštećen. Gubici bataljona 16. brigade: 1 mrtav i 3 ranjena borca.

0. 8. 1944 Na pl. Kukavici Štab 24. divizije NOVJ formirao Oruglički NOP odred sa zadatkom da na području Vranja i Vladičinog Hana mobilise ljudstvo za jedinice NOVJ, čisti teritoriju od zaostalih neprijateljskih vojnika i pomaže učvršćivanje NO vlasti.

3. 8. 1944 Delovi 25. divizije NOVJ izvršili demonstrativan napad na bugarsku posadu u s. Sebe-Vranju i prepad na žt. st. Lepenac (kod Vranja), te uništili lokomotivu i 20 vagona, ubili 5 i zarobili 12 bugarskih vojnika i zaplenili oružje i preko 7000 puščanih metaka.

3. 8. 1944 Diverzantska grupa 22. divizije NOVJ eksplozivom srušila zgradu ž. st. Vranjska Banja (kod Vranja). Pri tom je poginulo 20 nemačkih i 14 bugarskih vojnika.

5. 8. 1944 Delovi Vranjskog NOP odreda napali bugarsku graničnu karaulu Markov kamen, te zarobili 8 bugarskih vojnika i zaplenili 1 p. mitraljez i 7 pušaka.

6. 8. 1944 Na položaju s. Buštranje - Motina - s. Brezovica - s. Nesvrta oko 5000 bugarskih vojnika iz doline r. J. Morave (između Ristovca i Vranjske Banje) napalo na jedinice 22. divizije NOVJ. U borbama, vođenim ceo dan, neprijatelj je odbačen ka dolini J. Morave, ostavivši na položajima 10 poginulih vojnika. Gubici 22. divizije NOVJ: 5 mrtvih i 9 ranjenih boraca.

10. 8. 1944 Jedinice 22. divizije NOVJ napale bugarska obezbeđenja objekata na pruzi Vladičin Han - Ristovac, te porušile signale i skretnice na ž. st. Priboj, zauzele ž. st. Vranje i tu uništile 2 lokomitive, porušile most kod s. Zlatokopa, propust kod s. Kumareva i propust između Ristovca i s. Neradovca, prekinule prugu na 17 mesta i srušile 17 tt stubova. Pri tome su pretrpele gubitke od 4 poginula i 14 ranjenih boraca.

14. 8. 1944 Iz rejona Vranje - s. Priboj i iz Bosiljgrada, preko Besne kobile, dva pešadijska i jedan bugarski konjički puk preduzeli napad na jedinice 22. divizije NOVJ na položajima: Sv. Ilija, s. Brezovac, Srpska čuka, s. Kriva Feja. U jednodnevnoj borbi neprijatelj je pretpeo gubitke od 80 mrtvih, više ranjenih i 7 zarobljenih. Gubici 22. divizije9 mrtvih i 30 ranjenih boraca. Zaplenjeno je 6 minobacača, 6 mitraljeza, 7 p. mitraljeza, 35 pušaka i 20 konja. Sutradan se neprijatelj povukao u polazne garnizone.

24. 8. 1944 Osma preševska NO brigada napala bugarsku posadu u monopolu i na ž. st. u Bujanovcu, te posle kraće borbe zapalila 8 vagona i 2 manje zgrade, oštetila lokomotivu, porušila prugu na 18 mesta i zaplenila dosta tt materijala. Brigada se zatim, kad je bugarskoj posadi stiglo pojačanje iz Vranja, povukla ka s. Ristovcu, gde je dočekana jakom vatrom, pretrpela gubitke od 2 mrtva i 3 ranjena borca.

4. 9. 1944 U s. Starcu (blizu Vranja) formirana 12. preševska NO brigada.

6. 9. 1944 U s. Grdelici (kod Leskovca) 13. srpska brigada 24. divizije NOVJ napala nemačke i italijanske fašističke vojnike, te ubila 6 nemačkih vojnika, ali se morala povući zbog nailaska nemačke kolone iz Vranja.

8. 9. 1944 Jedinice 22, divizije NOVJ (8, srpska brigada i Vranjski NOP odred) ušle u Vranje i Bujanovac, koje su napustili bugarski vojnici, dok je 13. srpska brigada 24. divizije NOVJ ušla u Vladičin Han.

12. 9. 1944 U s. Balinovcu (kod Vranja) GŠ NOV i PO za Srbiju formirao 26. srpsku brigadu (nazivana i 1. vranjska brigada), koja je 20. septembra ušla u sastav 46. divizije NOVJ.

16. 9. 1944 U rejonu Vranja formirana 3. kosovsko-metohijska brigada -Milan Zečar-.

19. 9. 1944 U Grdeličkoj klisuri (između s. Grdelice i Vladičinog Hana) jedan bataljon 13. srpske brigade 24. divizije NOVJ iz zasede napao nemačku kolonu koja se iz Leskovca probijala ka Vranju. Poginulo 150 i zarobljeno 10 nemačkih vojnika, a uništeno 5 kamiona.

26. 9. 1944 U Grdeličkoj klisuri jedan bataljon 13. srpske brigade 24. divizije NOVJ odbacio nemačku kolonu koja se iz Leskovca probijala ka Vranju. Poginulo je oko 100 neprijateljskih vojnika. Uništeno je 3 kamiona i zaplenjeno je 6 p. mitraljeza i 20 sanduka municije.

2. 10. 1944 Jedinice 46. divizije NOVJ ceo dan vodile oštre borbe protiv nemačkih vojnika koji su pokušavali da iz Bujanovca prodru u Vranje.

5. 10. 1944 Iz Šapca nemački vojnici, podržavani tenkovima, izvršili ispad, ali su ih s položaja kod s. M. Vranjske, s. Mišara, s. Orida, s. Kormana i s. Majura odbile jedinice 2. vojvođanske udarne brigade 16. udarne divizije NOVJ i 1. i 2. bataljon 5. krajiške (kozarske) brigade 11. udarne divizije NOVJ. Neprijatelj je imao oko 45 mrtvih i ranjenih. Oštećena su 2 tenka. Jedinice NOVJ imale su 3 mrtva i 4 ranjena borca.

6. 10. 1944 Delovi nemačke Grupe armija -E- odbacili snage Operativnog štaba NOV i POJ IA Kosovo i Metohiju, ovladali Bujanovcem i Preševom i ugrozili Vranje.

8. 10. 1944 Odbacivši jedinice 46. divizije NOVJ, 122. izviđački bataljon nemačke 11. poljske vazduhoplovne divizije, sa 4 tenka, 10 oklopnih automobila i dva diviziona artiljerije, uspeo da se preko Bujanovca probije u Vranje.

10. 10. 1944 Nemačku posadu u Vranju (jedan ojačani bataljon) napala 27. srpska brigada 46. divizije NOVJ, ali nije uspela da zauzme grad.

11. 10. 1944 Boreći se, od 6 do 16 časova, protiv jednog nemačkog ojačanog bataljona, 25. i 27. srpska brigada 46. divizije NOVJ oslobodile Vranje. Neprijatelj se, uz osetne gubitke, povukao ka Bujanovcu.

0. 11. 1944 GŠ NOV i PO za Srbiju formirao Vojnu oblast 13. korpusa NOVJ. Pod njenom komandom su bili: Vranjsko, Pirotsko, Jablaničko, Niško, Topličko, Kruševačko i Jagodinsko vojno područje.

5. 11. 1944 Po naređenju GŠ NOV i PO za Srbiju rasformirani NOP odredi: Rasinski, Požarevački, Ozrenski, Toplički, Vranjski, Babički, Jablanički, Jastrebački, Ibarski, SvrIjiški, Knjaževački, Leskovački, Bosiljgradski, Pčinjski, Masurički, Pustorečki, Krivopalanački, Dobrički i Oruglički a njihovo ljudstvo ušlo u sastav brigada Narodne odbrane.

8. 11. 1944 Iz rejona Vranja, nadirući ka Gnjilanu i Prištini, jedinice 46. divizije NOVJ napale na baliste i grupe četnika i proterale ih u dolinu Muhovske reke, a delom ih potisle i na desnu obalu te reke.

Dokumenti

Izvod iz pisma Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 18. juna 1943. Okružnom komitetu KPJ za Vranje o stanju partijske organizacije na terenu i u 2. južnomoravskom NOP odredu

Pismo člana Vrhovnog štaba NOV i POJ Svetozara Vukmanovića-Tempa sd 30 oktobra 1943 god. Okružnom komitetu KPJ za Vranje o stvaranju zajedničkog operativnog štaba za Drugi južnomoravski, Kumanovski i Kosmetski NOP odred

Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za okrug Vranje od 24. marta 1944. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o represalijama nad narodom vlasotinačkog sreza od strane bugarskih okupatorskih jedinica

Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Vranje od Z. aprila 1944. Pokrajinskom komitetu za Srbiju o formiranju Okružnog komiteta i o vojno-političkoj situaciji u okrugu

Izveštaj Štaba Dvadeset druge NO divizije od 19 avgusta 1944 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o diverzantskim akcijama divizije na pruzi Vladičin Han - Vranje i drumu Vladičin Han - Surdulica u vremenu od 6 jula do 3 avgusta 1944 godine

Naređenje Glavnog štaba NOV i PO Srbije od 6 avgusta 1944 god. Štabu Trinaeste srpske NO brigade za rušenje železničke Pruge Leskovac - Vranje i druma Leskovac - Lebane i prikupljanje podataka o neprijatelju u Jablanici i Pustoj Reci

Izveštaj načelnika Obaveštajnog odeljenja Glavnog štaba NOV i PO Srbije od 9 avgusta 1944 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o rasporedu i brojnom stanju neprijateljskih snaga u Leskovačkom i Vranjskom okrugu

Naređenje Štaba Dvadeset druge NO divizije od 10 avgusta 1944 god. štabovima Osme, Desete i Dvanaeste srpske NO brigade za rušenje železničke pruge Skoplje - Niš na sektoru Ristovai - Priboj i napad na bugarsku posadu u Vranjskoj Banji

Izveštaj Štaba Dvadeset druge NO divizije od 19 avgusta 1944 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o situaciji u Vranjskom okrugu

Izvod iz izveštaja Okružnog komiteta KPJ za Vranje od 22. avgusta 1944. Pokrajinskom komitetu za Srbiju o vojno-političkoj situaciji u okrugu

Naređenje Glavnog štaba NOV i PO Srbije od 28 avgusta 1944 god. Štabu Dvadeset druge NO divizije za razbijanje i uništenje neprijateljskih jedinica na teritoriji Vranjskog i Pirotskog okruga i organizovanje vojnopozadinskih ustanova i organa narodne vlasti

Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Vranje od 30. avgusta 1944. Pokrajinskom komitetu za Srbiju o razoružanju bugarskih jedinica

Naređenje Štaba Dvadeset četvrte NO divizije od 23 septembra 1944 god. štabovima Vranjskog, Leskovačkog, Gornjojablaničkog, Pustorečkog, Jastrebačkog i Rasinskog NOP odreda da dejstvuju protiv neprijatelja na svojim sektorima

Zapovest Štaba Četrdeset šeste NO divizije od 29 septembra 1944 god. štabovima brigada za čišćenje terena oko Vranja i Bujanovca od nemačkih i šiptarskih jedinica i sprečavanje prodora nemačkih jedinica iz Skoplja u pravcu Leskovca

Naređenje Štaba Četrdeset šeste NO divizije od 6 oktobra 1944 god. Štabu Dvadeset sedme srpske NO brigade za sprečavanje prodora nemačkih snaga iz Kumanova ka Vranju

Naređenje Štaba Četrdeset šeste NO divizije od 6 oktobra 1944 god. štabovima Dvadeset pete, Dvadeset šeste, Dvadeset sedme, Druge vranjske, Prve i Druge surduličke srpske brigade za zatvaranje pravca Bujanovac - Vranje - Grdelica

Naređenje Štaba Trinaestog korpusa NOVJ od 7 oktobra 1944 god. štabovima divizija za nadiranje u pravcu Niša, blokadu Leskovca i zatvaranje pravca Vranje - Grdelica

Naređenje Glavnog štaba NOV i PO Srbije od 8 oktobra 1944 god. Štabu Četrdeset sedme NO divizije za vršenje pritiska na Leskovac i za dejstva na komunikaciji Vranje - Niš

Naređenje Štaba Četrdeset šeste NO divizije od 14 oktobra 1944 god. štabovima brigada da spreče prodor neprijatelja iz Bujanovca u Vranje

Naređenje Štaba Četrdeset šeste NO divizije od 16 oktobra 1944 god. štabovima brigada za rasformiranje Prve i Druge surduličke i Druge vranjske brigade i za formiranje Masuričkog, Vranjskog i Pčinjskog NOP odreda

Izveštaj Štaba Trinaestog korpusa NOVJ od 17 oktobra 1944 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o oslobođenju Vranja i Belog Polja

Izveštaj Štaba Četrdeset šeste NO divizije od 22 oktobra 1944 god. Štabu Trinaestog korpusa NOVJ o rasporedu naših i neprijateljskih snaga na sektoru Vranje-Bujanovac-Preševo-Kumanovo

Fotografije

Povezane odrednice

Pusta Reka Bugarska u drugom svetskom ratu Vranjski partizanski odred Omladina u ratu Borbe u Srbiji 1943. Kozara u oslobodilačkom ratu 13. srpska brigada Požarevac Pljačka u ratu Centralni komitet KPJ Mobilizacija u oslobodilačkom ratu Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu 16. srpska brigada 3. makedonska udarna brigada Niš Jastrebački partizanski odred 2. surdulička brigada Crna Trava Borbe u Makedoniji 1944. Bitka za Srbiju 27. srpska brigada (2. pirotska) 8. srpska brigada (6. južnomoravska) Bugarski zločini u Jugoslaviji Pirot Priboj Kriva Palanka Diverzije u oslobodilačkom ratu Vlasotince Kumanovo Surdulica Ustanak u Srbiji 1941. Britanija i Jugoslavija Četnici u drugom svetskom ratu 5. krajiška (kozarska) udarna brigada Borbe na Kosovu i Metohiji 8. preševska brigada Kukavički (leskovački) partizanski odred Topličko-jablanička operacija Kosovski partizanski odred Ilegala u ratu Crnotravski partizanski odred Zasede u oslobodilačkom ratu 13. srpski korpus NOVJ 12. srpska brigada Narodni heroji Jugoslavije 24. srpska divizija NOVJ Avijacija u oslobodilačkom ratu Pokrajinski komitet KPJ za Srbiju 46. srpska divizija NOVJ Bali Kombetar 25. srpska divizija NOVJ Ni zrno žita okupatoru! Priština Narodno oslobodilački odbori Borbe u Srbiji 1942. Kumanovski partizanski odred Bujanovac Armijska grupa E Toplica u oslobodilačkom ratu Borbe u Srbiji 1944. Glavni štab Srbije Preševo Skoplje Lebane 22. srpska divizija NOVJ 16. vojvođanska divizija NOVJ Svetozar Vukmanović Tempo Podujevo 2. južnomoravski partizanski odred Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Streljanja u oslobodilačkom ratu 2. vranjska brigada 10. srpska brigada (7. južnomoravska) Leskovac 12. preševska brigada